Jak wpływa regularne picie kawy na wątrobę? Naukowcy nie mają wątpliwości

Regularne picie kawy od lat łączone jest z mniejszym ryzykiem chorób wątroby. Przegląd opublikowany w "Biochemical Pharmacology" porządkuje dane z badań epidemiologicznych, klinicznych i eksperymentalnych, pokazując kawa może nie tylko chronić wątrobę, ale również jakie mechanizmy za to odpowiadają. Autorzy przeanalizowali wyniki dużych metaanaliz oraz badań laboratoryjnych, koncentrując się na najważniejszych składnikach bioaktywnych kawy - kofeinie, kwasach chlorogenowych oraz diterpenach (m.in. kafestolu i kahweolu).

Z danych przytoczonych w przeglądzie wynika, że:

• osoby regularnie pijące kawę mają o 29 proc. niższe ryzyko rozwoju metabolicznie uwarunkowanej stłuszczeniowej choroby wątroby (MASLD),
• w tej samej grupie obserwowano około 30 proc. niższe ryzyko włóknienia wątroby,
• metaanalizy wskazują nawet na do 40 proc. niższe ryzyko raka wątrobowokomórkowego (HCC).

Efekt ochronny był wyraźniejszy u osób spożywających co najmniej trzy filiżanki kawy dziennie, co sugeruje zależność od dawki. Jednocześnie autorzy podkreślają, że w przypadku pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu B, zwłaszcza przy wysokiej replikacji wirusa, działanie ochronne było słabsze. W badaniach klinicznych regularne spożycie kawy wiązało się także z niższymi stężeniami enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGT), które są markerami uszkodzenia komórek wątroby.

Działanie przeciwutleniające

Kofeina i polifenole aktywują szlak Nrf2 - białko regulujące odpowiedź antyoksydacyjną organizmu. Dzięki temu zwiększa się zdolność komórek do neutralizowania stresu oksydacyjnego, który odgrywa kluczową rolę w uszkodzeniu wątroby.

Hamowanie stanu zapalnego

Składniki kawy ograniczają aktywność czynnika odpowiedzialnego za uruchamianie reakcji zapalnych. Zmniejsza się produkcja cytokin prozapalnych, co może spowalniać postęp przewlekłych chorób wątroby.

Ograniczanie włóknienia

Kofeina i inne związki zawarte w kawie hamują aktywację komórek gwiaździstych wątroby, które odpowiadają za tworzenie tkanki bliznowatej. To istotne, ponieważ przewlekłe włóknienie prowadzi do marskości.

Wpływ na metabolizm

Badania sugerują, że kawa może modulować metabolizm tłuszczów i glukozy, co ma znaczenie w kontekście stłuszczeniowej choroby wątroby.

Oś jelita-wątroba

Kawa wpływa na skład mikrobioty jelitowej, sprzyjając rozwojowi korzystnych bakterii, takich jak Bifidobacterium. Jednocześnie może zmniejszać przepuszczalność bariery jelitowej, ograniczając napływ toksyn do wątroby.

Przegląd zwraca uwagę, że sposób przygotowania kawy może wpływać na jej właściwości. Niefiltrowana kawa zawiera więcej diterpenów, które mają działanie biologiczne, ale mogą jednocześnie podnosić poziom cholesterolu. Filtracja usuwa część tych związków, co zmniejsza potencjalne ryzyko lipidowe, ale może też ograniczać część efektów ochronnych.

Autorzy podkreślają, że choć dane epidemiologiczne są spójne, większość z nich ma charakter obserwacyjny, co nie pozwala jednoznacznie stwierdzić związku przyczynowo-skutkowego. Potrzebne są dalsze badania kliniczne. Kawa nie powinna być traktowana jako terapia chorób wątroby, ale jako element stylu życia, który może wspierać profilaktykę. Należy też pamiętać o możliwych działaniach niepożądanych.

Źródło: Biochemical Pharmacology