Kiedy stosuje się chemioterapię w raku piersi?

U większości pacjentek podstawą leczenia raka piersi jest chirurgiczne usunięcie guza oraz radioterapia. Chemioterapia oraz hormonoterapia jest leczeniem uzupełniającym. Jednak jak pokazują badania zastosowanie chemioterapii powoduje wydłużenie życia chorych kobiet, a względne ryzyko zgonu jest niższe o około 20% w porównaniu do kobiet, które nie otrzymywały systemowego leczenia uzupełniającego.

Chemioterapię należy wdrożyć jak najszybciej po radykalnym leczeniu chirurgicznym, najlepiej w pierwszych tygodniach po operacji. Najczęściej stosowanym schematem leczenia jest tzw. CMF, który składa się z trzech leków: metotreksatu, 5-fluorouracylu i cyklofosfamidu. Aby leczenie było skuteczne podaje się 6 cykli leczenia w odstępach 3-4 tygodniowych. Odstępy te zapobiegają trwałemu uszkodzeniu szpiku kostnego. Możliwy jest też schemat AC, wykorzystujący dwa leki: doksorubicynę i cyklofosfamid. Ten schemat wymaga podania jedynie 4 cykli. Często podczas rozpoczętego leczenia lekarz zmuszony zostaje do zmiany schematu leczenia lub do zmiany pojedynczych leków.

Chemioterapia jest leczeniem toksycznym z zastosowaniem silnych leków, dlatego też występować po niej mogą różne reakcje niepożądane. Najczęściej są to nudności i wymioty. Często dochodzi także do supresji szpiku kostnego, wypadania włosów i zapalenia błony śluzowej przewodu pokarmowego.

Chemioterapia zalecana jest przede wszystkim u pacjentek z inwazyjnym rakiem piersi. Leczenie to przeprowadzane jest gdy u pacjentki stwierdza się przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych, przerzutów tych nie stwierdza się ale wymiar guza pierwotnego przekraczała 2 cm lub gdy istnieją niekorzystne czynniki rokowania w raku piersi.

Bezpośrednia odpowiedź organizmu na leczenie systemowe może być różna. W wyniku działania leków dojść może do wystąpienia całkowitej remisji. Jest to sytuacja najbardziej pożądana i polega na ustąpieniu wszystkich ognisk nowotworu. O sytuacji całkowitej remisji możemy mówić gdy potwierdzimy ustąpienie ognisk w dwóch kolejnych badaniach przeprowadzonych w odstępie miesiąca. Osiągnięcie częściowej remisji polega na zmniejszeniu sumy największych wymiarów ognisk raka o przynajmniej 30%. Stabilizacja choroby to brak zmian w wielkości ognisk nowotworu w porównaniu do stanu przed leczeniem raka piersi. Progresja choroby to najbardziej niekorzystny dla pacjentki stan po przeprowadzonym leczeniu systemowym. O progresji mówimy wtedy, gdy dochodzi do pojawienia się nowych ognisk nowotworowych lub do powiększenia się wymiarów tych już istniejących o przynajmniej 20%.

W większości przypadków kobiety chorujące na raka piersi umierają z powodu przerzutów odległych do innych organów takich jak wątroba czy płuca. Dzięki istnieniu leczenia chemioterapią minimalizujemy lub niekiedy nie dopuszczamy do wystąpienia tych przerzutów dając szanse pacjentkom na dłuższe i bardziej komfortowe życie lub całkowite wyleczenie. Podawanie tzw. „chemii” można rozpocząć na różnym etapie leczenia chirurgicznego, tj. operacji raka piersi.

Podawana przed operacją usunięcia guza piersi zwana jest leczeniem przedoperacyjnym. Stosuje się ją w przypadku, gdy nie można przeprowadzić radykalnego wycięcia guza ze względu na jego duże rozmiary, ale nie doszło jeszcze do wytworzenia się przerzutów odległych. Gdy operacja jest możliwa ale tempo wzrostu guza jest szybkie podawanie leków cytostatycznych pomaga spowolnić rozwój choroby.

Leczenie okołooperacyjne polega na podawaniu leków w bardzo krótkim czasie po usunięciu guza piersi pierwotnego - w pierwszej dobie po operacji. Poprzez to działanie osiągamy efekt zniszczenia komórek rakowych, które przedostały się do krwioobiegu podczas zabiegu i hamujemy ich rozprzestrzenianie w organizmie. Skuteczność takiego postępowania nie jest jeszcze w pełni udowodniona. Leczenie pooperacyjne stosuje się u kobiet z niekorzystnymi czynnikami rokowniczymi. Kryterium kwalifikacji danej pacjentki do tego typu leczenia jest wynik badania histopatologicznego guza.

Leczenie raka piersi paliatywne stosuje się u kobiet posiadających zaawansowanego raka piersi, u których stwierdzono obecność przerzutów odległych. W takim stadium zaawansowania choroby nie stosuje się chirurgiczne leczenie raka z powodu zbyt rozległego i rozsianego nowotworu. Poprzez chemioterapię uzyskujemy wydłużenie życia pacjentek ale leczenie to nie prowadzi do pełnego wyleczenia choroby nowotworowej.

Źródła

1. Markowska J. Ginekologia onkologiczna, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-60290-12-1
2. Brużewicz S., Wronkowski Z., Chemioterapia i radioterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3273-4
3. Pawlicki M. Rak piersi - nowe nadzieje i możliwości leczenia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-067-4
4. Pieńkowski T. Rak Piersi. Leczenie ogólnoustrojowe., Medipage, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62875-03-0