Laserokoagulacja siatkówki

We wczesnym okresie retinopatii niewymagającym jeszcze zabiegów laserami stosuje się leczenie farmakologiczne, ale brakuje danych na skuteczność tej metody. U chorych z masywnymi krwotokami do ciała szklistego wykonuje się operację usunięcia ciała szklistego (witrektomię).

Laserokoagulacja siatkówki polega na niszczeniu za pomocą lasera nowotworzących się naczyń, nieprawidłowych połączeń tętniczo-żylnych, ognisk obrzęków siatkówki oraz mikronaczyniaków. Przyżeganie laserem powoduje także silniejsze przyleganie siatkówki do podłoża, co ma zabezpieczać przed obkurczaniem się pierścienia włóknisto-naczyniowego i powstaniem trakcyjnego odwarstwienia siatkówki.

Wszystkie te działania mają na celu zatrzymać postęp retinopatii cukrzycowej a tym samym zachować aktualną ostrość widzenia. Laserokoagulacja nie powoduje wyleczenia retinopatii i nie powoduje przywrócenia prawidłowej ostrości wzroku. Przed leczeniem laserem, pacjent powinien mieć wykonaną angiografię fluoresceinowa, której wynik pozwoli lepiej określić obszary poddane zabiegowi.

Laserokoagulację przeprowadza się za pomocą lasera działającego w zakresie zielonej części widma, który posiada możliwość nastawienia średnicy przypalenia. Zabieg wymaga ścisłej współpracy miedzy lekarzem a pacjentem, gdyż nawet niewielkie poruszenie głową w trakcie koagulacji, może doprowadzić do zniszczenia ważnych fragmentów siatkówki. Laserokoagulację przeprowadza się przez założoną na rogówkę pacjenta specjalną soczewkę, która umożliwia podgląd dna oka. W celu wyeliminowania nieprzyjemnego odczucia, jakie daje obce ciało w oku, rogówka pacjenta jest przed zabiegiem znieczulana. Sam zabieg składa się serii błysków lasera, które kierowane są przez operatora na patologiczne zmiany na siatkówce. Niedogodnościami, jakie może odczuwać pacjent poddany laserokoagulacji, są oślepiające błyski oraz uczucie ukłucia. Po zabiegu oko jest przejściowo olśnione światłem laserowym. Po zabiegu należy chronić oko przed nadmiernym działaniem promieni słonecznych.

• Wyróżnia się dwa rodzaje zabiegów laserokoagulacji. Kryterium podziału jest rozmiar obszaru przyżegany za pomocą lasera. Pierwszym rodzajem jest laserokoagulacja ogniskowa. Jest ona zalecana pacjentom w przypadku zmian początkowych retinopatii, pojedynczych ognisk nowotworzenia się naczyń i makulopatii cukrzycowej. Laserokoagulacja ogniskowa jest ograniczona jedynie do miejsca, w którym występuje zmiana. Ma to szczególne znaczenie w przypadku makulopatii, gdzie trzeba koagulować zmiany w pobliżu plamki żółtej.

• Drugim rodzajem laserokoagulacji jest panfotokoagulacja laserowa. Zalecana jest ona pacjentom w stadium retinopatii przedproliferacyjnej oraz proliferacyjnej. Polega ona na wykonywaniu ognisk koagulacji na obszarze całego dostępnego dna oka, z wyjątkiem bieguna tylnego gałki ocznej. Zazwyczaj wykonywane jest od 2000 do 3000 ognisk koagulacji, które podzielone są na 2 lub 3 sesje terapeutyczne. Panfotokoagulacja laserowa ma na celu zniszczenie niedokrwionej siatkówki, co doprowadza do eliminacji czynników wzrostowych dla nowotworzących się naczyń a następnie ich zaniku. Przyżeganie siatkówki powoduje, że przylega ona silniej do podłoża, co zmniejsza ryzyko powstania trakcyjnego odwarstwienia siatkówki.

Po zabiegu laserokoagulacji, po około 4-6 tygodniach przeprowadzana jest kontrola. W przypadku dobrego efektu zabiegu lekarz obserwuje na dnie oka cofnięcie się zmian naczyniowych, wchłonięcie krwotoków, zmniejszenie naczyń żylnych. Niestety mimo to po okresie regresji objawów retinopatii, może dojść do ponownego nowotworzenia się naczyń i powstania groźnych powikłań retinopatii. Dlatego ważne jest, aby chory pozostawał pod stałą kontrolą okulistyczną. W przypadku nawrotu wykonuje się uzupełniającą laserokoagulację.