Listerioza - przyczyny, objawy, leczenie

Bakterie listeriozy atakują człowieka oraz zwierzęta. Szczególnie narażone na zakażenia są kozy, owce, kury, króliki oraz bydło, u których choroba prowadzi między innymi do zapalenia opon mózgowych. Do organizmu ludzkiego bakterie przedostają się głównie drogą pokarmową. Do zakażenia może dojść po spożyciu surowej kiełbasy, wędlin, niepasteryzowanego mleka, lodów, warzyw. Niekiedy bakterie rozprzestrzeniają się z jednych potraw na drugie, wskutek używania skażonych sztućców. Do zakażenia może dojść także w szpitalu przy mierzeniu noworodkom temperatury poprzez odbyt przy użyciu skażonego termometru.

Listerioza najczęściej dotyka:

• osób z upośledzoną odpornością – zarażonych HIV, z nowotworami układu limfatycznego, chorych na cukrzycę, alkoholików i gruźlików; choroba występuje w postaci zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych z wysoką gorączką, wymiotami, drgawkami, ataksją;
• kobiet w ciąży;
• noworodków - może być nabyta wewnątrzmacicznie (zarażony płód ginie, dochodzi do poronienia) i nabyta w okresie noworodkowym w przebiegu procesu zapalnego dróg rodnych matki (ok. 7-14 dni po porodzie dziecko zmaga się z ostrą niewydolnością sercowo-naczyniową, zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych);
• osób starszych.

Bakterie listeriozy żyją w przewodzie pokarmowym około 1-10% ludzi na świecie, nie wywołują przy tym żadnych objawów. Aby uniknąć zakażenia listeriozą, należy spożywać żywność odpowiednio przygotowaną: oczyszczoną i dobrze ugotowaną. Osobom z obniżoną odpornością zaleca się, aby nie spożywały surowych produktów mlecznych.

Jeżeli do zakażenia listeriozą doszło w okresie noworodkowym w pierwszym tygodniu życia, mogą wystąpić następujące objawy: posocznica, ostra niewydolność oddechowa, ropna ziarnica noworodków. W przypadku zakażenia po pierwszym tygodniu życia, może nastąpić zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Mogą także współwystępować zmiany skórne, takie jak: rumień, wysypka oraz wybroczyny. U osób dorosłych listerioza daje objawy grypopodobne, wywołuje biegunki, wymioty. Niekiedy towarzyszy jej zapalenie płuc.

Czasami bakteria wywołuje objawy zapalenia szyjnych węzłów chłonnych czy zapalenia spojówek. U osób z obniżoną odpornością (zwłaszcza u chorych na nowotwory) listerioza może prowadzić do zaburzeń psychicznych. Ciężka listerioza powoduje zapalenie wsierdzia, może także zaatakować wiele narządów. Listerioza jest szczególnie niebezpieczna dla kobiet w ciąży. Może bowiem doprowadzić do poronień, narodzin martwego płodu oraz stać się przyczyną późniejszej niepłodności.

Aby zdiagnozować listeriozę wykonuje się badania posiewowe. Materiał pobiera się z nosa, krwi, moczu bądź płynu mózgowo-rdzeniowego. W leczeniu stosuje się środki farmakologiczne – antybiotyki. Szacuje się, że około 30-60% osób zarażonych listeriozą, umiera.

W celu zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia listeriozy zaleca się profilaktyczne spożywanie suplementów bogatych w witaminę C, środków niszczących pasożyty układu pokarmowego, preparatów wzmacniających odporność (jak np. mleczko pszczele).

Źródła

1. Virella G. Mikrobiologia i choroby zakaźne, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 978-83-85842-59-0
2. Murray P.R., Pfaller P.A., Rosenthal K.S. Mikrobiologia, Urban & Partner, Wrocław 2011, ISBN 978-83-7609-294-2
3. Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zakażenia i zarażenia człowieka. Epidemiologia, zapobieganie i zwalczanie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-2568-0
4. Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Czelej, Lublin 2007, ISBN 978-83-60608-34-0