Ma działanie rakotwórcze. "Dowody naukowe gromadzą się od dekad"

Czerwone mięso i mięso przetworzone od dawna są przedmiotem badań dotyczących związku diety z rozwojem nowotworów. Chodzi przede wszystkim o produkty takie jak wołowina, wieprzowina, cielęcina czy jagnięcina, a także bekon, szynka, hot dogi, salami i różnego rodzaju kiełbasy. Choć dla wielu osób są codziennym elementem jadłospisu, eksperci zwracają uwagę, że ich nadmierne spożycie nie jest obojętne dla organizmu.

Jak wyjaśnia onkolog Alok Khorana, "istnieje znany związek między niektórymi rodzajami mięsa a pewnymi postaciami raka, szczególnie rakiem jelita grubego". Lekarz podkreśla, że obserwacje te nie są nowe.

- Dowody naukowe gromadzą się od dekad i pokazują, że rak jelita grubego częściej występuje u osób, które jedzą najwięcej czerwonego i przetworzonego mięsa – zaznacza.

Najważniejszym punktem odniesienia pozostaje analiza przeprowadzona przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem, która objęła ponad 800 badań poświęconych zależności między spożyciem mięsa a nowotworami. Na tej podstawie czerwone mięso zostało zaliczone do grupy 2A, czyli czynników "prawdopodobnie rakotwórczych dla ludzi". Mięso przetworzone sklasyfikowano jeszcze surowiej - w grupie 1, a więc wśród czynników o potwierdzonym działaniu rakotwórczym.

Taka klasyfikacja może brzmieć alarmująco, ale eksperci zaznaczają, że nie oznacza ona automatycznie takiego samego poziomu zagrożenia jak w przypadku papierosów czy alkoholu. Jak tłumaczy dr Khorana, "te klasyfikacje pokazują jedynie poziom pewności, jaki IARC ma co do swojego przekonania, że przetworzone mięso powoduje raka". Dodaje też, że "hot dogi nie są równie niebezpieczne jak papierosy – te dwie rzeczy po prostu łączy potwierdzony związek z rakiem".

W przypadku mięsa przetworzonego podejrzenia koncentrują się przede wszystkim na metodach jego utrwalania. Wędzenie, peklowanie, solenie czy dodawanie konserwantów mogą prowadzić do obecności związków, które po przemianach w organizmie wykazują działanie rakotwórcze. Chodzi m.in. o azotany i azotyny. Ryzyko może zwiększać także sposób przygotowania mięsa w domu.

- Wcześniejsze badania wykazały, że grillowanie lub wędzenie mięsa może prowadzić do powstawania podejrzewanych substancji rakotwórczych – mówi onkolog. - Innymi słowy, znaczenie ma sama metoda obróbki.

Pod wpływem bardzo wysokiej temperatury mogą powstawać wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne oraz aminy heterocykliczne, czyli związki zdolne do uszkadzania DNA komórek.

Najsilniejszy związek między mięsem a chorobą nowotworową dotyczy raka jelita grubego, obejmującego raka okrężnicy i odbytnicy. To właśnie ten nowotwór najczęściej pojawia się w analizach dotyczących diety bogatej w czerwone i przetworzone mięso. Niepokój ekspertów budzi także to, że coraz częściej chorują osoby młodsze, a nie tylko seniorzy.

Dr Khorana zwraca uwagę, że choć ogólne ryzyko w młodszych grupach wiekowych nadal pozostaje niższe niż u starszych pacjentów, trend jest wyraźny.

- Nie chcę wyolbrzymiać ryzyka, bo ogólne wskaźniki wciąż są niższe niż w starszej populacji, ale obserwujemy gwałtowny wzrost zachorowań wśród młodszych dorosłych, co bardzo niepokoi – podkreśla.

Znaczenie ma także ilość spożywanego mięsa. Z danych przywoływanych przez ekspertów wynika, że każda codzienna 50-gramowa porcja mięsa przetworzonego (np. trzy plasterki szynki) zwiększa ryzyko raka jelita grubego o 18 proc. Nie oznacza to, że pojedynczy posiłek od razu prowadzi do choroby, ale regularne nawyki żywieniowe mogą stopniowo wpływać na prawdopodobieństwo jej rozwoju.

Specjaliści podkreślają, że w profilaktyce ogromne znaczenie ma całokształt diety. Ograniczenie czerwonego i przetworzonego mięsa, a także cukru i alkoholu, warto łączyć z większym spożyciem warzyw, owoców, ryb i innych produktów charakterystycznych dla diety śródziemnomorskiej.

- Wiemy, że czynniki dietetyczne, takie jak zbyt duża ilość czerwonego mięsa i zbyt duża ilość cukru, wiążą się ze zwiększonym ryzykiem – przypomina dr Khorana. - Zdrowa dieta służy układowi sercowo-naczyniowemu i ogólnym wynikom zdrowotnym – i okazuje się, że pomaga także zapobiegać nowotworom.

Źródło: health.clevelandclinic.org