Naturalne paliwo dla jelit. Gasi stan zapalny i odżywia komórki

Maślan jest krótkołańcuchowym kwasem tłuszczowym. Powstaje w jelicie grubym dzięki bakteriom, które fermentują składniki błonnika docierające tam z pożywieniem. Dlaczego jest tak istotny? Stanowi jedno z podstawowych źródeł energii dla komórek wyściełających jelito grube. Pomaga również utrzymać szczelność bariery jelitowej i uczestniczy w regulowaniu procesów odpornościowych oraz zapalnych.

W sprzedaży dostępny jest maślan sodu. W niektórych sytuacjach może stanowić uzupełnienie postępowania, ale nie zastąpi diagnozy ani leczenia przyczyny zapalenia. Zamiast koncentrować się wyłącznie na suplementach, warto pamiętać, że maślan jest naturalnie produkowany przez mikrobiotę jelitową.

Produkcji maślanu sprzyja dieta dostarczająca odpowiednich rodzajów błonnika i skrobi opornej. Ich źródłem są warzywa, owoce, rośliny strączkowe i produkty pełnoziarniste. Skrobię oporną można znaleźć również w ugotowanych, a następnie schłodzonych ziemniakach czy ryżu. Więcej błonnika nie zawsze jednak oznacza lepiej, szczególnie gdy jelita są w trakcie zaostrzenia choroby.

W okresie zaostrzenia niektórych chorób zapalnych jelit lekarz lub dietetyk może zalecić czasowe ograniczenie produktów trudniejszych do strawienia. W zależności od sytuacji ogranicza się wtedy pestki i nasiona, produkty pełnoziarniste, ciężkostrawne potrawy oraz część źródeł błonnika nierozpuszczalnego. Gdy stan pacjenta się poprawia, jadłospis można stopniowo rozszerzać.

Kiedy choroba jest wyciszona, na talerzu może znaleźć się więcej produktów, które kojarzymy z dietą przeciwzapalną. To przede wszystkim warzywa i owoce, oliwa z oliwek, tłuste ryby będące źródłem kwasów omega-3 oraz produkty bogate w polifenole.

Jeśli są dobrze tolerowane, elementem jadłospisu mogą być także fermentowane produkty mleczne i kiszonki. Z kolei ograniczyć warto żywność wysoko przetworzoną, tłuszcze trans, nadmiar cukrów dodanych i alkoholu. Nie ma jednak jednej listy produktów odpowiedniej dla wszystkich osób z chorobami jelit. To, co jednej osobie nie sprawia żadnych problemów, u innej może wywołać nasilenie objawów.

Probiotyki mogą być pomocne w określonych problemach jelitowych, ale nie warto kupować ich przypadkowo. Znaczenie ma konkretny szczep bakterii, jego dawka oraz to, czy jego działanie zostało przebadane w danym schorzeniu. Podobnie jest z maślanem sodu, witaminą D czy kwasami omega-3. Suplement może być dodatkiem do leczenia, jeśli istnieją ku temu wskazania, ale nie powinien być sposobem na samodzielne leczenie bliżej nieokreślonego "stanu zapalnego".

Najważniejsze pozostaje ustalenie, dlaczego jelita zaczęły sprawiać problemy. Stan zapalny może mieć różne przyczyny, a od nich zależy właściwe postępowanie. Szczególnie nie należy ograniczać się do zmiany diety, jeśli pojawia się krew w stolcu, niezamierzona utrata masy ciała, gorączka, niedokrwistość albo silny czy utrzymujący się ból brzucha.

Źródło: Nature Medicine