Nazywają je ziołem długowieczności. Naukowcy sprawdzili, jak działa jiaogulan

Jiaogulan (Gynostemma pentaphyllum) to gatunek pochodzący z Azji, znany również jako gynostemma lub żeń-szeń pięciolistny. Potocznie nazywany jest "ziołem nieśmiertelności" lub "zielem życia", co nawiązuje do jego wielowiekowego zastosowania w tradycyjnej medycynie oraz przypisywanego mu działania wspierającego organizm. Zawarte w nim związki bioaktywne mogą wykazywać właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne i wspierać adaptację organizmu do stresu.

Jiaogulan to wieloletnie pnącze z rodziny dyniowatych, którego pędy mogą osiągać nawet 10 metrów długości. Charakterystyczną cechą są liście złożone najczęściej z pięciu listków oraz drobne, jasne kwiaty pojawiające się latem.

To jednak nie wygląd, lecz przypisywane mu działanie sprawiło, że w ostatnich dekadach jiaogulan stał się przedmiotem licznych badań naukowych.

Nie bez powodu jiaogulan od wieków nazywany jest "ziołem nieśmiertelności". Zawiera liczne związki bioaktywne, w tym gypenozydy, którym przypisuje się działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne i adaptogenne. Dotychczasowe analizy wskazują, że może wspierać organizm na wielu płaszczyznach - od lepszej kontroli poziomu cukru we krwi, przez łagodzenie skutków stresu, aż po wsparcie redukcji masy ciała. Co na ten temat mówią badania?

Najlepiej udokumentowanym działaniem jiaogulanu jest jego potencjalny wpływ na gospodarkę węglowodanową. W niewielkich badaniach z udziałem osób z cukrzycą typu 2 regularne picie herbaty z jiaogulanu poprawiało wrażliwość na insulinę oraz sprzyjało obniżeniu poziomu glukozy na czczo i hemoglobiny glikowanej (HbA1c), która odzwierciedla średni poziom cukru z ostatnich trzech miesięcy.

Jiaogulan zaliczany jest do adaptogenów, czyli roślin wspierających organizm w przystosowaniu się do stresu. W badaniu z udziałem osób z przewlekłym stresem uczestnicy przyjmujący ekstrakt przez osiem tygodni deklarowali wyraźnie niższy poziom napięcia i lepsze samopoczucie niż osoby otrzymujące placebo. Wyniki sugerują, że może on wspierać odporność organizmu na codzienny stres.

Naukowcy sprawdzają również, czy jiaogulan może wspierać redukcję masy ciała. W jednym z badań osoby z nadwagą, które przez 16 tygodni przyjmowały ekstrakt z tej rośliny, schudły więcej niż uczestnicy otrzymujący placebo. Odnotowano u nich także zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej, zwłaszcza tej gromadzącej się wokół narządów wewnętrznych.

Związki obecne w jiaogulanie pomagają neutralizować wolne rodniki, które przyczyniają się do uszkodzeń komórek i przyspieszają proces starzenia. To właśnie potencjał przeciwutleniający sprawił, że od lat znajduje się on w centrum zainteresowania badaczy zajmujących się procesami starzenia i ochroną komórek przed stresem oksydacyjnym.

Badania laboratoryjne i doświadczenia na zwierzętach wskazują, że jiaogulan może korzystnie wpływać także na poziom cholesterolu, zdrowie wątroby, wydolność fizyczną oraz funkcjonowanie mózgu. Analizowany jest również jego potencjał w profilaktyce chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera czy Parkinsona. Dotychczasowe wyniki są obiecujące, jednak nadal brakuje dużych badań klinicznych, które pozwoliłyby jednoznacznie potwierdzić skuteczność jego stosowania w tych obszarach.

Jiaogulan jest na ogół uznawany za dobrze tolerowany, jednak jak każdy suplement roślinny może powodować działania niepożądane. Najczęściej zgłaszane są dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, biegunka czy zaparcia. U niektórych osób mogą wystąpić również zawroty głowy, niewyraźne widzenie lub szumy uszne.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwcukrzycowe lub przeciwzakrzepowe, a także kobiety w ciąży i karmiące piersią. Przed rozpoczęciem suplementacji warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych lub stosowania innych preparatów.

Jiaogulan jest dostępny w różnych postaciach - od suszonych liści do przygotowania naparu po kapsułki, tabletki i skoncentrowane ekstrakty. W krajach Azji największą popularnością cieszy się herbata z jiaogulanu, którą od pokoleń pije się jako element codziennej diety. Napar ma delikatny, lekko słodkawy smak, dlatego wiele osób nie dosładza go cukrem.

Decydując się na suplementację, warto kierować się przede wszystkim zaleceniami producenta, ponieważ nie ustalono jednej rekomendowanej dawki tej rośliny. Wynika to z faktu, że dostępne preparaty różnią się zawartością substancji aktywnych oraz sposobem przygotowania ekstraktu. Należy również pamiętać, że jiaogulan jest suplementem diety, a nie lekiem, dlatego nie powinien zastępować zdrowego stylu życia ani terapii zaleconej przez lekarza.

Źródła:

1. WebMD, https://www.webmd.com/vitamins-supplements/jiaogulan
2. Very Well Health, https://www.verywellhealth.com/the-lowdown-on-jiaogulan-88940
3. NIH, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34684830/