ADHD i paraliż zadaniowy
Jedną z trudności często opisywanych przez osoby z ADHD jest tzw. paraliż zadaniowy. Człowiek wie, co powinien zrobić, chce rozpocząć daną czynność, ale mimo to nie potrafi przejść do działania. – Chcesz rozpocząć zadanie. Twój mózg może wręcz krzyczeć: "wstań i zrób to", ale jakaś niewidzialna bariera cię powstrzymuje – tłumaczy Andrew Robinson, pracownik socjalny i specjalista pracujący z osobami z ADHD, cytowany przez HuffPost.
Takie trudności mogą wynikać z zaburzeń funkcji wykonawczych. Odpowiadają one m.in. za planowanie, organizowanie działania, rozpoczynanie zadań i doprowadzanie ich do końca. W ADHD mechanizmy te mogą funkcjonować mniej sprawnie, dlatego nawet pozornie proste obowiązki, takie jak zmywanie czy sprzątanie, bywają dużym wyzwaniem.
Dlaczego buty mogą pomóc?
W mediach społecznościowych osoby z ADHD dzielą się sposobem polegającym na zakładaniu w domu określonej pary butów – np. trampek, sportowego obuwia albo wygodnych sandałów – tylko na czas wykonywania obowiązków. Zdaniem ekspertów pomysł może mieć sens przede wszystkim dlatego, że tworzy konkretny sygnał kojarzący się z aktywnością. – Nasze ciało jest połączone z umysłem. Istnieją określone fizyczne sygnały, które zmieniają stan, w jakim się znajdujemy – mówi Brighid Gannon, pielęgniarka psychiatryczna i współzałożycielka poradni Lavender.
Powrót do domu, zdjęcie butów i przebranie się często oznaczają dla organizmu przejście w tryb odpoczynku. Założenie konkretnego obuwia może więc działać odwrotnie – stać się sygnałem, że właśnie zaczyna się czas działania.
Robinson zwraca uwagę, że podobny mechanizm opiera się na budowaniu skojarzeń. – Kiedy mamy coś, co sprawia, że mózg myśli: "OK, kojarzę to z pracą", takie skojarzenie może zmniejszyć barierę utrudniającą rozpoczęcie zadania – wyjaśnia.
Jeden krok
Eksperci radzą również, aby nie planować od razu generalnych porządków. Lepszym rozwiązaniem jest wybranie jednego, prostego obowiązku. – Można zacząć od zmywania naczyń. Albo od przetarcia okien czy blatów – sugeruje Robinson.
Jeśli sam trik z butami nie wystarcza, można połączyć go np. ze zmianą stroju albo włączeniem muzyki, która pomaga wejść w bardziej aktywny tryb. Eksperci zaznaczają jednak, że metoda nie musi sprawdzić się u każdego.
Nie tylko kwestia porządku
Możliwość ukończenia zaplanowanych zadań może mieć znaczenie także dla samopoczucia. Osoby z ADHD często krytykują siebie za to, że rzeczy, które innym przychodzą bez większego wysiłku, im zajmują znacznie więcej czasu. – Kiedy udaje ci się wykonać zadania zaplanowane na dany dzień, naprawdę może to poprawiać samoocenę i poczucie własnej wartości – podkreśla Gannon.
Kate Hanselman z Thriveworks zaznacza natomiast, że niektóre codzienne umiejętności jedni przyswajają niemal automatycznie, podczas gdy inni muszą nauczyć się ich w bardziej świadomy sposób. Korzystanie z dodatkowych strategii nie musi więc być czymś zarezerwowanym wyłącznie dla osób z ADHD.
Sam problem z motywacją czy rozpoczęciem nudnego obowiązku może dotyczyć każdego. Jeśli jednak trudności z koncentracją, organizacją i wykonywaniem zadań są częste i wyraźnie utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować je ze specjalistą.
Źródło: HuffPost
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
Dziennikarka i reporterka specjalizującą się w tematyce zdrowotnej. Na co dzień przygotowuje materiały dotyczące chorób cywilizacyjnych, polityki zdrowotnej, profilaktyki zdrowotnej. Szczególnie bliskie są jej reportaże i tzw. human stories, pokazujące wpływ choroby i systemu ochrony zdrowia na życie ludzi.
