Nowe choroby zawodowe na liście. Rząd reaguje na zagrożenie

Choć jego stosowanie zostało w Polsce zakazane wiele lat temu, skutki narażenia na pył azbestowy to wciąż aktualna sprawa. W przemyśle budowlanym, przy rozbiórkach, w straży pożarnej czy gospodarce odpadami nadal istnieje ryzyko kontaktu z pozostałościami tego materiału. Szczególnie narażeni są pracownicy zajmujący się usuwaniem wyrobów zawierających azbest oraz inspektorzy nadzorujący tego typu prace.

Wielką trudność stanowi tzw. długi okres latencji – choroby azbestozależne mogą rozwijać się latami, nie dając żadnych objawów. Pracownik może zachorować na raka płuca czy międzybłoniaka opłucnej wiele lat po odejściu z pracy. Nowe regulacje uwzględniają także wpływ azbestu na zdrowie kobiet, w tym tzw. narażenie wtórne – przez kontakt z ubraniami lub sprzętem przyniesionym do domu przez osoby mające zawodowy kontakt z tym materiałem.

Zobacz także: "Azbest XXI wieku". Australia zakazuje, w Polsce nadal dostępne

Zdiagnozowanie choroby zawodowej wiąże się z konkretnymi uprawnieniami. Osoby, które udokumentują, że ich schorzenie jest skutkiem pracy w warunkach narażenia na azbest, mogą liczyć na:

• zasiłek chorobowy (do 182 dni),

• świadczenie rehabilitacyjne (do 12 miesięcy),

• jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu,

• rentę z tytułu niezdolności do pracy,

• a po ich śmierci – rentę rodzinną dla bliskich.

W ubiegłym roku wypłacono już 19 jednorazowych odszkodowań dla byłych pracowników zakładów produkujących wyroby azbestowe, a 32 osoby pobierały z tego tytułu świadczenia przedemerytalne.

W latach 2000–2020 Instytut Medycyny Pracy w Łodzi objął badaniami ponad 8 tysięcy osób mających styczność z pyłem azbestowym. U blisko 1900 zdiagnozowano azbestozę (pylicę azbestową), u ponad 120 – raka płuca, a u 77 osób – międzybłoniaka opłucnej. Co ciekawe, aż 65 proc. badanych miało widoczne zacienienia miąższu płucnego w badaniach radiologicznych.

Zobacz także: Subtelny znak, który zwiastował raka płuc. Diagnoza wstrząsnęła 64-letnim budowlańcem

Nowelizacja rozporządzenia znajduje się obecnie na etapie konsultacji publicznych. Jej wejście w życie planowane jest na 21 grudnia 2025 roku – zgodnie z terminem wyznaczonym przez Unię Europejską. Równolegle trwają prace nad ustawą o wyrobach zawierających azbest, która poszerzy katalog zakładów uprawniających do świadczeń.

Zmiany te to ważny krok w stronę sprawiedliwości wobec osób, które przez lata pracowały w warunkach, dziś uznawanych za skrajnie niebezpieczne. To także sygnał, że państwo dostrzega problem tzw. odroczonych chorób zawodowych i reaguje zgodnie z wiedzą medyczną oraz przepisami UE.

Zgodnie z planowaną nowelizacją, do oficjalnej listy chorób zawodowych zostaną dopisane dwa nowotwory.

Poniżej prezentujemy dotychczasową listę chorób zawodowych określoną przez Ministerstwo Zdrowia.

• zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne;

• pylice, w tym krzemowa czy azbestowa (azbestoza);

• gorączka metaliczna;

• choroby opłucnej lub osierdzia wywołane pyłem azbestu: rozległe zgrubienia opłucnej, rozległe blaszki opłucnej lub osierdzia, wysięk opłucnowy, przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli;

• astma oskrzelowa;

• zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych;

• ostre uogólnione reakcje alergiczne;

• byssinoza;

• beryloza;

• choroby płuc wywołane pyłem metali twardych;

• alergiczny nieżyt nosa;

• zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznym;

• przedziurawienie przegrody nosa wywołane substancjami o działaniu żrącym lub drażniącym;

• przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią;

• choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego: ostra choroba popromienna uogólniona, ostra choroba popromienna skóry i tkanki podskórnej, przewlekłe popromienne zapalenie skóry, przewlekłe uszkodzenie szpiku kostnego;

• choroby skóry: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, trądzik olejowy, smarowy lub chlorowy o rozległym charakterze, drożdżakowe zapalenie skóry rąk, grzybice skóry u osób stykających się z materiałem biologicznym pochodzącym od zwierząt, pokrzywka kontaktowa, fotodermatozy zawodowe;

• przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki, przewlekłe zapalenie kaletki maziowej, przewlekłe uszkodzenie łąkotki, przewlekłe zapalenie okołostawowe barku, przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, zmęczeniowe złamanie kości;

• przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, zespół rowka nerwu łokciowego, zespół kanału de Guyona, uszkodzenie nerwu strzałkowego wspólnego;

• obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem;

• zespół wibracyjny;

• choroby obwodowego układu nerwowego spowodowane działaniem wibracji mechanicznej;

• zespół cieśni nadgarstka;

• zespół rowka nerwu łokciowego;

• zespół kanału de Guyona;

• uszkodzenie nerwu strzałkowego wspólnego u osób wykonujących prace w pozycji kucznej;

• nowotwory złośliwe wywołane czynnikami zawodowymi;

• choroby zakaźne i pasożytnicze przenoszone drogą pokarmową, oddechową, kontaktową, krwiopochodną, płciową, wertykalną, przez wektory, przenoszone przez kontakt z materiałem zakaźnym, z zakażonymi zwierzętami, ludźmi, przedmiotami, zakażonym środowiskiem i powierzchniami, z zakażonymi płynami ustrojowymi, wydzielinami, wydalinami, odpadami, narzędziami, powierzchniami roboczymi, urządzeniami.

Do powyższej listy mają dołączyć wspomniane choroby: rak jajnika oraz rak żołądkowo-jelitowy.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła: Ministerstwo Zdrowia, cowzdrowiu.pl