Nowy lek z bakterii jelitowych. Wynalazek Polaków może być przełomem
Pierwszy taki lek na świecie może powstać w Polsce. Badacze pracują nad biosyntetycznym mikrobiomem jelitowym, który w przyszłości może wspierać leczenie nowotworów, chorób autoimmunologicznych i groźnych zakażeń.
Czym jest "supermikrobiom"?
Zespół kierowany przez dr. hab. Jarosława Bilińskiego chce opracować pierwszy na świecie biosyntetyczny lek oparty na mikrobiomie jelitowym. Jak wyjaśnia specjalista, punktem wyjścia było wyselekcjonowanie grupy wyjątkowo zdrowych dawców i ustalenie, jak wygląda wzorcowy skład takiego mikrobiomu.
- W oparciu o mikrobiom wyselekcjonowanych dawców ustaliliśmy skład wzorcowego supermikrobiomu - powiedział PAP dr hab. Jarosław Biliński z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Dotąd w medycynie stosowano przede wszystkim przeszczep całego materiału kałowego. Taka metoda, choć bywa skuteczna, nie jest akceptowalna dla wszystkich pacjentów. Nowy preparat miałby być podawany doustnie i w bardziej precyzyjny sposób wykorzystywać to, co w mikrobiomie najcenniejsze.
Dlaczego pobranie materiału od dawców jest tak trudne?
Jednym z największych wyzwań dla naukowców jest znalezienie odpowiednich dawców. Jak podkreśla ekspert, wymagania są bardzo rygorystyczne, a osób spełniających wszystkie kryteria jest bardzo mało.
- Chcemy odtworzyć mikrobom jelitowy w bioreaktorze, by nie trzeba było pobierać kału od dawców, co jest bardzo trudne i kosztowne – zaznacza Biliński. - Spośród zgłaszających się do nas zdrowych osób zaledwie 0,5 proc. może zostać takim dawcą, tak duże są wymogi, które muszą być spełnione - dodaje.
Powód? Zdaniem badacza coraz mniej osób może pochwalić się naprawdę zdrowym mikrobiomem. Niekorzystny styl życia, zła dieta i częsty kontakt z antybiotykami sprawiają, że w jelitach ubywa korzystnych bakterii, a przybywa drobnoustrojów opornych na leczenie.
Zobacz także: Mikrobiom jelitowy może wpływać na proces starzenia. Naukowcy odkryli zaskakujące powiązania
Lek szyty pod chorobę, a nie pod jednego pacjenta
Co ważne, naukowcy nie planują stworzyć jednego uniwersalnego preparatu dla wszystkich. Ich celem jest raczej opracowywanie konkretnych leków mikrobiomowych, dopasowanych do określonych schorzeń.
- Naszym celem jest raczej uzyskanie leku przydatnego w terapii konkretnej choroby. Na przykład takiego, który poprawia skuteczność leczenia choroby nowotworowej przy użyciu immunoterapii. Z kolei inny lek byłby przydatny w leczeniu zespołu jelita drażliwego - tłumaczy ekspert.
W doborze odpowiednich bakterii mają pomagać nowoczesne technologie. - Potrafimy to obliczyć przy użyciu algorytmów sztucznej inteligencji - wyjaśnia ekspert.
Gdzie taki lek mógłby znaleźć zastosowanie?
Badacze wiążą z mikrobiomem duże nadzieje. Trwają już prace dotyczące terapii infekcji wywołanych przez bakterie oporne na antybiotyki, a także wsparcia leczenia onkologicznego i powikłań po przeszczepach.
Ekspert zwraca uwagę, że mikrobiom może mieć znaczenie również w innych obszarach medycyny. Prowadzone są badania nad jego zastosowaniem u dzieci ze spektrum autyzmu, u wcześniaków zagrożonych ciężkimi infekcjami i martwiczym zapaleniem jelit, a także u pacjentów z chorobą Parkinsona.
Jak zadbać o własny mikrobiom?
Choć badania nad lekiem wciąż trwają, już dziś wiadomo, że na stan mikrobiomu ogromny wpływ ma codzienny styl życia. Dr hab. Biliński wskazuje trzy kluczowe elementy: dietę, sen i ruch.
- Niezbędne jest przede wszystkim przestrzeganie odpowiedniego stylu życia – podkreśla. Najlepiej sprawdza się dieta śródziemnomorska, bogata w warzywa i owoce, z niewielkim udziałem mięsa. Równie ważne jest wysypianie się oraz regularna aktywność fizyczna – nawet niezbyt intensywna.
Specjalista nie ma też wątpliwości, co szkodzi jelitom najbardziej. - Żywność wysoce przetworzona, tzw. śmieciowe jedzenie. Tego zdecydowanie unikajmy, bo to najbardziej psuje nasz mikrobiom - wyjaśnia.
Nadzieja dla medycyny przyszłości
Prace nad biosyntetycznym supermikrobiomem są jeszcze na etapie badań, ale już teraz pokazują, jak duży potencjał może kryć się w bakteriach zasiedlających nasze jelita. Jeśli projekt zakończy się sukcesem, w przyszłości może otworzyć drogę do nowych terapii wspierających leczenie nowotworów, infekcji opornych na antybiotyki czy chorób autoimmunologicznych.
Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródło: Polska Agencja Prasowa
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
