Objaw niewydolności wątroby. "Zapach, którego nie da się zapomnieć"

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD) to dziś najczęstsze schorzenie wątroby w krajach rozwiniętych. Wiele zachorowań występuje też w Polsce.

- Należy zdać sobie sprawę, że stłuszczenie wątroby występuje u 20-25 proc. mieszkańców naszego kraju, u około 5 proc. przyjmuje zaawansowaną postać, a u około 0.5 proc. doprowadziło do marskości wątroby. Problem NAFLD dotyczy osób w każdym wieku, włącznie z dziećmi, jednak może silniej wyrażony w populacji osób starszych - powiedział prof. Marek Hartleb w wywiadzie dla Termedia.

Schorzenie polega na odkładaniu tłuszczu w komórkach wątroby. Może mieć postać łagodną (proste stłuszczenie) lub groźniejszą, czyli niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH), które prowadzi do marskości i raka wątroby.

Do czynników ryzyka należą: otyłość brzuszna, cukrzyca, zaburzenia lipidowe, nadciśnienie i brak ruchu.

- Widzimy, jak zmieniła się epidemiologia chorób wątroby na przestrzeni lat, np. w Stanach Zjednoczonych. Epidemia otyłości to istotny problem, który niesie za sobą skutki w postaci m.in. zwiększonej liczby przeszczepień wątroby spowodowanej niewydolnością narządu – tłumaczył w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Michał Grąt, specjalista chirurgii ogólnej i transplantologii z Kliniki Chirurgii Ogólnej,Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Co ważne, choroba może wystąpić także u osób szczupłych.

Zobacz także: Nowy objaw stłuszczenia wątroby. Lekarz wskazuje, jak "cofnąć" chorobę

Wątroba może długo milczeć, tak twierdzi dr Siobhan Deshauer, specjalistka chorób wewnętrznych z Kanady. Znana jest w mediach społecznościowych jako "Violin MD". Od lat na swoich profilach dzieli się wiedzą medyczną, którą przekazuje w przystępny sposób.

Na kanale YouTube, gdzie zgromadziła ponad 1 mln subskrybentów, tłumaczy między innymi, jak rozpoznać subtelne sygnały ostrzegawcze wysyłane przez wątrobę. Niektóre z nich są nieoczywiste i trudno byłoby od razu je połączyć z tym organem.

1. Linie Muehrckego

To poziome, białe prążki widoczne na paznokciach, ale nie na płytce, tylko w tkance pod nią. Znikają po naciśnięciu i wracają po zwolnieniu ucisku. Według dr Deshauer świadczą o niskim poziomie albuminy, czyli białka wytwarzanego przez wątrobę. Niedobór albuminy może prowadzić do obrzęków, zmęczenia i problemów z gojeniem się ran.

2. Paznokcie Terry’ego

Gdy cała płytka paznokcia staje się mlecznobiała, a różowy odcień znika, może to oznaczać niewydolność wątroby. - Kiedy widzę paznokcie przypominające duchy, od razu myślę o zaburzeniach funkcji wątroby - mówi lekarka.

Zobacz także: Pojawia się u osób z nadwagą. Może zwiększać ryzyko raka wątroby

3. Palce pałeczkowate

To określenie zaokrąglonych i rozdętych opuszków palców. - Jeśli po złączeniu paznokci obu dłoni nie widać romboidalnej szczeliny, a opuszki wydają się wypukłe i zaokrąglone – to może być objaw przewlekłych chorób serca, płuc lub wątroby - tłumaczy lekarka.

4. Wodobrzusze

Powiększony, napięty brzuch bywa mylony z ciążą, ale to może być objaw gromadzenia płynu w jamie brzusznej. - W rzeczywistości to wodobrzusze, czyli nagromadzenie płynu w jamie brzusznej, spowodowane nadciśnieniem wrotnym i bliznowaceniem wątroby (marskością) - mówi ekspertka.

W skrajnych przypadkach w jamie brzusznej może znajdować się nawet 15 litrów płynu.

5. "Głowa Meduzy"

Widoczne, rozszerzone żyły wokół pępka przypominają sieć lub splot węży. To znak, że krew nie może swobodnie przepływać przez zbliznowaciałą wątrobę i znajduje inne drogi.

6. Rumień dłoniowy

Czerwone zabarwienie podstawy dłoni, przy jaśniejszym środku, jest związane z podwyższonym poziomem estrogenu, którego chora wątroba nie potrafi rozłożyć.

7. "Pajączki" naczyniowe

To drobne czerwone punkty z cienkimi naczynkami promieniście rozchodzącymi się na zewnątrz. Znikają po naciśnięciu i wracają po jego zwolnieniu. Trzy lub więcej takich zmian może wskazywać na zaburzenia hormonalne towarzyszące chorobom wątroby.

8. Zanik mięśni (sarkopenia)

W zaawansowanej chorobie wątroby organizm zaczyna spalać białka mięśniowe jako źródło energii. Widoczne jest to szczególnie w dłoniach i skroniach – mięśnie stają się cienkie, a kości bardziej uwydatnione.

9. Przykurcz Dupuytrena ("uchwyt wikinga")

W wyniku zgrubienia tkanki dłoniowej palce zaczynają się wyginać do wewnątrz. Jeśli nie można położyć dłoni płasko na stole, może to świadczyć o przykurczu spowodowanym chorobą wątroby.

10. Drżenie rąk

- Poproś pacjenta, by wyciągnął ręce i zgiął nadgarstki. Jeśli dłonie zaczną mimowolnie trzepotać, to objaw encefalopatii wątrobowej - tłumaczy lekarka. To neurologiczny skutek gromadzenia się amoniaku, który zdrowa wątroba normalnie usuwa.

11. Nieprzyjemny zapach z ust

- To słodkawy, stęchły zapach, którego nie da się zapomnieć. Pochodzi od toksyn, takich jak dimetylosiarczek, które wydychane są w zaawansowanej niewydolności wątroby - mówi dr Deshauer.

12. Żółtaczka i łatwe siniaczenie

Żółte zabarwienie skóry i oczu to skutek nagromadzenia bilirubiny, której wątroba nie potrafi przetworzyć.

Z kolei upośledzona produkcja hormonu trombopoetyny (TPO) oraz osłabione wytwarzanie czynników krzepnięcia powodują spadek liczby płytek krwi i zaburzenia krzepnięcia. W efekcie na skórze mogą pojawiać się siniaki lub krwawienia bez wyraźnej przyczyny, często będące jednym z pierwszych objawów zaawansowanej choroby wątroby.

Dr Deshauer podkreśla, że choroby wątroby mogą rozwijać się przez lata bezobjawowo. Nawet drobne zmiany w wyglądzie dłoni, skóry czy paznokci mogą być sygnałem, że dzieje się coś niepokojącego.

- Wątroba to niezwykle wytrzymały narząd - potrafi się regenerować, ale tylko wtedy, gdy choroba zostanie wykryta na czas - przypomina lekarka.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. WP abcZdrowie
2. Ministerstwo Zdrowia
3. Violin MD
4. Daily Mail
5. Termedia