Obrzęk języka – najczęstsze przyczyny i leczenie

Obrzęk języka jest niepokojącym objawem. Spuchnięty narząd nie tylko daje uczucie pełności w jamie ustnej, ale i wywołuje trudności w mowie, przełykaniu, jedzeniu. Szybko narastający obrzęk może być nawet zagrożeniem życia. To dlatego nie sytuacji nie można lekceważyć.

Warto podkreślić, że obrzęk języka należy różnicować z powiększonym językiem. Zasadniczą różnicą jest czas trwania objawów. Powiększony język jest typowy przy chorobach wrodzonych, występuje od urodzenia. Obrzęk języka pojawia się w pewnym momencie.

Przyczyny obrzęku języka mogą być bardzo różne, zwykle prozaiczne. Najczęściej za objaw odpowiada:

• uraz lub oparzenie,
• podrażnienie wskutek spożycia alkoholu lub pikantnej potrawy,
• kolczykowanie narządu (piercing),
• spożycie substancji drażniącej lub żrącej,
• niedobór witaminy B12 lub żelaza,
• choroba w obrębie języka (np. zapalenia języka, którego objawem jest opuchlizna, a także silny ból i zaczerwienienie),
• źle dobrane protezy zębowe,
• nieprawidłowa higiena jamy ustnej: duża ilość kamienia nazębnego działa drażniąco, a zaawansowana próchnica i ostre krawędzie zębów prowadzą do rozwoju zapalenia języka, także go ranią.

Zdarza się jednak, że za obrzęk języka odpowiada reakcja alergiczna (tzw. obrzęku Quinckego) lub choroba ogólnoustrojowa.

Reakcję alergiczną w obrębie języka mogą wywołać alergeny obecne w pożywieniu, lekach (zwłaszcza na nadciśnienie), paście do zębów czy wypełnieniach stomatologicznych, ale i takie, które do jamy ustnej dotarły drogą wziewną.

Obrzęk naczynioruchowy może być nie tylko dokuczliwy, ale i groźny dla życia, gdy zlokalizowany jest w gardle lub krtani. Wówczas grozi zamknięciem dróg oddechowych. Może dojść do asfiksji, a w konsekwencji do śmierci.

Szczególnie niebezpieczny jest obrzęk języka, który nasila się i szybko postępuje. Może mieć to związek z użądleniem przez owady błonkoskrzydłe w okolice ust. W takiej sytuacji opuchliźnie towarzyszy obrzęk warg, policzków, wysypka oraz duszność, która może być niebezpieczna.

Gdy obrzęk zamknie górne drogi oddechowe, może utrudniać oddychanie i doprowadzić do uduszenia. W takiej sytuacji konieczne jest wezwanie karetki pogotowia i udzielenie pomocy medycznej.

Za obrzęk języka mogą odpowiadać różne choroby, na przykład:

• choroby infekcyjne. Spuchnięty język z białym nalotem może wywołać grypa, angina, silne przeziębienie. Wówczas zwykle pojawia się gorączka, nadmierna potliwość, osłabienie czy powiększenie węzłów chłonnych,
• choroby autoimmunologiczne, takie jak na przykład liszaj płaski (może towarzyszyć opuchlizna języka, a dodatkowo jego pieczenie i widoczne, białe plamy) lub zespół Sjögrena. To przewlekła choroba autoimmunologiczna związana z upośledzenie czynności gruczołów wytwarzających ślinę. W przypadku liszaja jamy ustnej może wystąpić pieczenie i białe plamy na języku,
• choroby układu pokarmowego, takie jak refluks krtaniowo-gardłowy. Wówczas w jamie ustnej pojawia się kwaśny lub gorzki smak w ustach, pieczenie w gardle lub uczucie guli w gardle,
• choroby weneryczne: rzeżączka i kiła. Charakterystycznym objawem jest nie tylko obrzęk języka, ale i krosta w postaci wrzodu. Zdarza się, że za dyskomfort odpowiada za HPV, czyli wirusa brodawczaka ludzkiego lub choroby nowotworowe. Rak języka jest rzadki, ale groźny. Objawia się opuchlizną, owrzodzeniem i grudkami na języku,
• zaburzenia hormonalne, zarówno powodowane niedoczynność tarczycy, jak i problemy z przysadką mózgową. Kiedy ta produkuje zbyt dużo hormonu wzrostu, następuje powolny i stopniowy obrzęk kilku części ciała, w tym języka, dłoni, stóp i twarzy.

Leczenie obrzęku języka zależy od przyczyny. By zmniejszyć opuchliznę języka związaną z urazem, kolczykowaniem lub spożyciem drażniącego pożywienia, wystarczy zwykle przyłożyć lód. Gdy winę ponosi proteza lub zaniedbania stomatologiczne, należy udać się do dentysty.

Pozostałe sytuacje zwykle również wymagają wsparcia medycznego. To dlatego, gdy pojawia się obrzęk języka, warto porozmawiać ze specjalistą, który po obejrzeniu narządu i zebraniu wywiadu zleci odpowiednie badania bądź konsultacje.

Gdy dochodzi do obrzęku naczynioruchowego, czyli opuchnięcia języka, twarzy i warg, należy wesprzeć się lekami przeciwhistaminowymi lub sterydami. W razie braku odpowiedniej reakcji może dojść do poważnych duszności, a nawet śmierci.

Natychmiastowa reakcja jest niezbędna, gdy opuchlizna szybko narasta, pojawia się regularnie lub nie ustępuje bądź towarzyszy mu gorączka, ból i zmęczenie.