"Ogranicz spożycie". Hepatolog mówi, co niszczy wątrobę

Wątroba uczestniczy między innymi w przemianie składników odżywczych i usuwaniu szkodliwych substancji z organizmu. Jej kondycji nie poprawi jeden "oczyszczający" produkt. Większe znaczenie ma sposób odżywiania utrzymywany przez dłuższy czas.

– Wątroba to swego rodzaju ogromna fabryka znajdująca się w twoim ciele, z setkami linii produkcyjnych, które biorą udział w ponad 500 kluczowych procesach metabolicznych – mówiła "The Guardian" hepatolożka Debbie Shawcross.

W jadłospisie warto zrobić miejsce na warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, ryby i tłuszcze roślinne, takie jak oliwa. Europejskie wytyczne dotyczące stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD) zalecają dietę zbliżoną do śródziemnomorskiej. Wskazują też na ograniczenie żywności wysoko przetworzonej, bogatej w cukier i tłuszcze nasycone, oraz unikanie słodzonych napojów.

– Ogranicz spożycie cukru, nie podjadaj między posiłkami oraz unikaj przetworzonej żywności. Zamiast tego włącz do jadłospisu jak najwięcej owoców i warzyw – radzi prof. Philip Newsome z Roger Williams Institute of Liver Studies.

Nie ma natomiast jednej liczby posiłków odpowiedniej dla każdego. U osób ze stłuszczeniem wątroby znaczenie ma również utrzymanie prawidłowej masy ciała, a jeśli występuje nadwaga – stopniowa redukcja masy ciała. Może ona zmniejszyć ilość tłuszczu gromadzącego się w narządzie.

Kawa zwraca uwagę badaczy ze względu na możliwy związek z lepszym stanem wątroby. W badaniach obserwacyjnych osoby pijące ją regularnie rzadziej miały zaawansowaną chorobę tego narządu. Takie wyniki nie dowodzą jednak, że sama kawa zapobiega włóknieniu lub może zastąpić leczenie.

Najprościej wybierać kawę bez dodatku cukru i słodkich syropów. Nie trzeba jednak zaczynać jej pić ani zwiększać liczby filiżanek wyłącznie z myślą o wątrobie. Ilość kawy należy dostosować do własnej tolerancji i zaleceń lekarza, jeśli istnieją przeciwwskazania.

Do czynników ryzyka należą nadmiar kalorii, mała aktywność fizyczna i nadmiar tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha. Stłuszczenie może wystąpić także u osoby, która na pierwszy rzut oka nie wygląda na otyłą.

– Mężczyzna, który waży 70 kg przy 175 cm wzrostu, ale ma szczupłe kończyny i duży brzuszek, ma duże prawdopodobieństwo stłuszczeniowej choroby wątroby – wyjaśniał PAP dr Jan Gietka z warszawskiej Poradni Chorób Wątroby Hepatolodzy.

Wątrobie szkodzą również alkohol i przewlekłe wirusowe zapalenie typu B lub C. Uszkodzenie mogą wywołać także niektóre leki. Dlatego przy podejrzeniu choroby warto omówić z lekarzem zarówno wyniki badań, jak i przyjmowane preparaty. Nie należy samodzielnie odstawiać zaleconego leczenia.

– Najczęściej to nadużywanie alkoholu oraz wirusowe przewlekłe zapalenie wątroby typu B i C, ale także może do takiego stanu prowadzić przewlekłe stosowanie niektórych leków – podkreślał prof. Marek Krawczyk z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Osoby z rozpoznaną chorobą wątroby, zwłaszcza marskością, potrzebują indywidualnych zaleceń. Zasady żywienia mogą się wtedy różnić od ogólnych porad dla zdrowych dorosłych.

Źródła: WP abcZdrowie, NCEŻ, PAP