Ostra białaczka szpikowa u dzieci

Pomimo iż wciąż trwają zaawansowane badania medyczne nad białaczką, nie udało się ustalić jednoznacznej przyczyny rozwoju schorzenia. Nie została potwierdzona także teza o genetycznym podłożu ostrej białaczki szpikowej, ponieważ jest to choroba, która wynika z nabytego uszkodzenia DNA rozwijających się komórek w szpiku kostnym. W przypadku tego schorzenia nie można mówić o przyczynach, ale raczej o czynnikach rozwoju białaczki. Należą do nich:

• wysokie promieniowanie – wpływ promieniowania na rozwój białaczki zostało poznane po wybuchu bomby atomowej w Japonii,
• substancje chemiczne – benzen, gaz musztardowy,
• preparaty stosowane podczas chemioterapii (leki alkilujace, inhibitory topoizomerazy II) w leczeniu raka piersi, jajników czy chłoniaka.

Rozpoznanie ostrej białaczki szpikowej nie jest łatwe. Początek choroby jest nagły i zaczyna się jako zespół niespecyficznych objawów. Ostra białaczka szpikowa może być sygnalizowana przez następujące symptomy:

• bóle kostno-stawowe wynikające z rozrostu komórek białaczkowych w szpiku,
• owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej,
• nawracającą anginy przebiegające z gorączką i osłabieniem,
• zapalenie płuc,
• kołatanie serca,
• plamica skóry i błon śluzowych - plamica jest to choroba skórna objawiająca się wykwitami krwotocznymi, grudkowymi, obrzękowymi lub pęcherzowymi, którym towarzyszą bóle stawowe,
• krwotoki z nosa i błon śluzowych,
• owrzodzenia,
• krwiomocz,
• bladość i zażółcenie skóry,
• zanik tkanki właściwej skóry.

Jak rozpoznać ostrą białaczkę szpikową u dzieci?

Białaczka szpikowa to rodzaj białaczki, który w 80% występuje u dorosłych i w 20% u dzieci. W przypadku tej ostatniej grupy pacjentów choroba nie jest łatwa do rozpoznania, ponieważ nie u wszystkich dzieci wygląda jednakowo. Rodzicie powinni zgłosić się do lekarza, gdy zauważą u swojej pociechy zespół niepokojących objawów, do których należą: osłabienie, słabość i bladość; długotrwałe infekcje, którym towarzyszy gorączka niewidomego pochodzenia; częste krwawienia z nosa i krwawienia z zębów podczas mycia; siniaki lub ciemnoczerwone wybroczyny, pojawiające się bez wyraźnych przyczyn; utykanie i niechęć do wstawania wynikająca z bólu mięśni i stawów. W większości przypadków objawy ostrej białaczki szpikowej u dzieci występują nagle, najczęściej w ciągu dwóch tygodni i wymagają niezwłocznej wizyty u lekarza. Specjalista będzie mógł dokładnie zbadać dziecko, sprawdzić czy nie powiększyły się narządy wewnętrzne w jamie brzusznej, zlecić serię badań.

Leczenie ostrej białaczki szpikowej jest uzależnione od jej typu, wieku, stanu pacjenta, zaburzeń chromosomalnych i innych czynników. Celem terapii jest doprowadzenie do reemisji, czyli stanu, w którym z krwi i ze szpiku znikną wszelkie białaczkowe komórki blastyczne, obraz krwi obwodowej będzie prawidłowy, unormują się wyniki badań (ilość płytek krwi będzie powyżej 100 000 w milimetrze sześciennym i ilość granulocytów obojętnochłonnych powyżej 1500 w milimetrze sześciennym) oraz znikną wszelkie objawy pozaszpikowe. Najczęściej stosowaną metodą leczenia ostrej białaczki szpikowej jest chemioterapia. Tę formę leczenia poprzedza zazwyczaj leczenie indukujące. Jest formą antybiotykoterapii, polegającą na podawaniu choremu antybiotyku antracyklinowego z cytarabiną w celu uzyskania remisji. Jednakże osiągnięcie tego stanu nie jest równoznaczne z zakończeniem leczenia. Po remisji stosuje się długotrwałą terapię, w której podaje się dożylnie wysokie dawki cytarabiny. Następnie choremu na białaczkę szpikową ostrą zaleca się stałe wykonywanie badań i kontrole lekarskie.

Rokowania w białaczce szpikowej są uzależnione od stopnia zaawansowania zmian w konkretnych chromosomach i translokacjach jakie zachodzą między poszczególnymi chromosomami. Poza tym w rokowaniu białaczki szpikowej istotne są także następujące czynniki:

• wiek pacjenta,
• podtyp ostrej białaczki szpikowej,
• otrzymywanie chemioterapii w przeszłości,
• nawrót choroby bądź pierwsze zapadnięcie na białaczkę,
• zaatakowanie bądź nie, przez komórki białaczkowe centralnego układu nerwowego,
• obecność innych chorób, np. cukrzycy.

Ostra białaczka szpikowa u dzieciwystępuje rzadziej niż ostra białaczka limfoblasyczna. Na szczęście osoby, które przeszły białaczkę w wieku dziecięcym nie są skazane na to, że ich potomstwo będzie w przyszłości obarczone ryzykiem choroby.

Źródła

1. Radwańska U. Białaczki u dzieci, Volumed, Wrocław 1998, ISBN 83-87804-00-2
2. Sońta-Jakimczyk D. Choroby krwi i układu krwiotwórczego u dzieci, Śląska Akademia Medyczna, Katowice 2002, ISBN 83-88895-41-9
3. Matysiak M. Hematologia w praktyce pediatrycznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2639-3
4. Kawalec W., Kubicka K. Pediatria, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3253-9