Pisk w uszach – przyczyny, objawy i leczenie

Pisk w uszach to subiektywne wrażenia słuchowe będące przejawem aktywności układu nerwowego. Są odbierane bez występowania bodźca akustycznego w otoczeniu. Oznacza to, że pojawiają się w ciszy, gdy do narządu słuchu nie docierają żadne realne bodźce słuchowe.

Biorąc pod uwagę czas występowania, wyróżnia się szumy uszne:

• ostre (trwające do 3 miesięcy),
• podostre (dokuczające od 4 do 12 miesięcy),
• przewlekłe (odczuwane więcej niż 12 miesięcy).

Jakie są objawy piszczenia w uszach? Dolegliwość przypomina cykanie świerszczy, piszczenie, trzeszczenie, dzwonienie czy szumy. Może być odbierana jako szmery, syczenie, gwizdanie czy tykanie. Dźwięki może cechować niska, średnia bądź wysoka częstotliwość.

Pisk w uszach może mieć też różne nasilenie. Osoby, które zmagają się z tym problemem, definiują go różnie: jako ciągły pisk w jednym uchu, nieustający pisk w głowie czy piszczenie w uszach.

Zwykle piszczenie w narządzie słuchu pojawia się sporadycznie, jest nieznaczne i nie przeszkadza w życiu. Zdarza się jednak, że towarzyszy stale. Ciągły pisk w uszach jest tak dokuczliwy, że przeszkadza nie tylko w codziennym funkcjonowaniu, ale i odpoczynku.

To sprawia, że szumy uszne mogą wpływać na samopoczucie, ale i sprawność umysłową (wpływają np. na zdolność koncentracji), a i zakłócać sen (co skutkuje tym, że pojawia się zmęczenie, ale i rozdrażnienie).

Przyczyny pisku w uszach są bardzo różne, zarówno związane z infekcjami narządu słuchu i chorobami ogólnoustrojowymi, jak i higieną. Oznacza to, że za ich pojawienie się mogą odpowiadać tak procesy chorobowe, jak i czynniki środowiskowe.

Piszczenie w uszach może mieć związek z:

• infekcją ucha środkowego i wewnętrznego (np. bakteryjne zapalenie ucha, wysiękowe zapalenie ucha),
• nadmierną ekspozycją na stres,
• narażeniem na bodźce silnie oddziałujące na słuch, w tym duży hałas (uraz akustyczny, będący skutkiem uszkodzenia struktur ucha wewnętrznego przez dźwięki o dużym natężeniu),
• nieodpowiednią higieną uszu (np. czyszczenie ich patyczkami kosmetycznymi, co sprawia, że wydzielina jest wpychana do środka ucha, a nie wydalana) bądź brak higieny, co skutkuje zaleganiem woskowiny w przewodzie słuchowym,
• zniszczeniem struktur ucha wewnętrznego, czemu towarzyszy słyszenie piszczenia czy trzaskania bezpośrednio przed snem,
• nadciśnieniem lub niedociśnieniem tętnicze,
• urazem nerwu słuchowego, urazem kręgów szyjnych lub błędnika,
• chorobą Meniere’a, która polega na gromadzeniu się za dużych ilości i wzroście ciśnienia endolimfy w błędniku czy mięśniowo-powięziowego zespołu bólowego,
• starzeniem narządu słuchu (prawdopodobieństwo pojawienia się szumów usznych wzrasta wraz z wiekiem),
• chorobą na tle psychicznym (np. nerwica, depresja, stany lękowe),
• chorobą neurologiczną (np. guzy nerwu przedsionkowo-ślimakowego, stwardnienie rozsiane),
• nadużywaniem niektórych leków (np. salicylany, antybiotyki aminoglikozydowe, chinina, środki przeciwnowotworowe na bazie platyny).

Zdarza się, że piski w uszach współistnieją z niedosłuchem i nadwrażliwością na dźwięki.

Rozpoznanie szumów usznych jest trudne, ponieważ nie ma obiektywnych metod ich pomiaru. Podstawą jest dokładny wywiad oraz pełna diagnostyka otoneurologiczna (z pogranicza laryngologii/neurologii).

Duże znaczenie mają badania otolaryngologiczne i audiologiczne. Diagnostyka audiologiczna obejmuje audiometrię tonalną progową i nadprogową, audiometrię słowną i impedancyjną, słuchowe potencjały wywołane z pnia mózgu (ABR). Czasem, przy podejrzeniu choroby będącej podłożem problemu, konieczne są badania laboratoryjne lub obrazowe. Leczenie jest konieczne, jeśli pisk w uszach jest uciążliwy i znacznie obniża jakość życia.

Terapia zależy od przyczyny. Czasem wystarczy:

• unikać hałasu (pomocne są specjalne wygłuszające słuchawki),
• ograniczać stres,
• zadbać o relaks i odpoczynek,
• pamiętać o odpowiedniej pielęgnacji uszu, zrezygnować z patyczków. Najlepszym sposobem czyszczenia jest spray do uszu bądź płukanie uszu specjalnymi specyfikami,
• ograniczać spożywania kofeiny, która pobudza poruszanie się rzęsek w uszach.

Czasami, by pozbyć się problemu, konieczna jest wizyta u laryngologa, który oczyści ucho. Przy chorobach organicznych wprowadza się odpowiednią im terapię. Pomocna jest także terapia dźwiękiem, relaksacyjna i poznawczo-behawioralna.