Podchloryn sodu – właściwości i zastosowanie

Podchloryn sodu to nieorganiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu podchlorawego. Jego wzór chemiczny to NaOCl. Inaczej nazywany jest chloranem (I) sodu. Może powstawać na trzy sposoby:

• z chlorku wapniowego i roztworu sody, jako produkt uboczny podczas syntezy chlorku sodowego,
• poprzez dodanie chloru do ługu sodowego o odpowiednim stężeniu,
• podczas elektrolizy soli kuchennej.

Substancja cechuje się żółto-zielonym kolorem. Ma charakterystyczny, ostry zapach chloru. PH jego roztworów wynosi 12–13, czyli jest silnie alkaliczny. Ma właściwości silnie korozyjne: powoduje szybką korozję stali, w tym także stali nierdzewnej.

W postaci wolnej substancja jest niestabilna i bardzo szybko ulega rozkładowi, dlatego wykorzystuje się roztwory wodne NaOCl. Wpływ na szybkość rozpadu ma głównie temperatura i działanie światła słonecznego. To dlatego bardzo ważne jest, by handlowy roztwór podchlorynu sodu przechowywać w temperaturze poniżej 23 stopni Celsjusza, w pomieszczeniu bez dostępu światła słonecznego.

NaOCl wykazuje silne właściwości utleniające i dezynfekujące, stąd jest powszechnie wykorzystywany do odkażania.

Podchloryn sodu znajduje zastosowanie w takich procesach jak:

• dezynfekcja warzyw i owoców (ogórki, papryka słodka, szpinak, pomidory, sałata, brokuły, jarmuż, cukinia, ziemniaki czy pieczarki). Używa się go, by zapobiegać procesowi ich degradacji i gnicia,
• uzdatnianie wody pitnej. Dezynfekcja wody pitnej tą metodą gwarantuje skuteczność wobec bakterii, wirusów i grzybów, a ponadto jest łatwa w stosowaniu,
• rozpuszczanie tkanki martwej oraz warstwy mazistej w kanale korzeniowym podczas leczenia kanałowego. W endodoncji podchloryn sodu występuje jako roztwór o stężeniu 2,5 do 5%. Do płukania kanałów zębowych stosuje się podchloryn sodu połączony z nadtlenkiem wodoru. Obydwie substancje wraz z tlenem wytwarzają pianę. Metody tej nie stosuje się u pacjentów z nadwrażliwością na podchloryn sodu,
• dezynfekcja wody basenowej. Do efektywnej dezynfekcji zaleca się używanie 200 - 250 ml 15% roztworu podchlorynu sodu na każde 10 000 litrów wody,
• prewencja oraz zwalczanie zgorzeli kory, raków jabłoni oraz różnych grzybów atakujących drzewa owocowe w winnictwie, ogrodnictwie i sadownictwie,
• produkcja półproduktów w przemyśle farmaceutycznym. Podchloryn sodu można znaleźć w wielu produktach medycznych,
• wybielanie tkanin. Substancja ta jest znana od wieków i uważana za najstarszy oraz najważniejszy środek wybielający na świecie.
• neutralizacja toksyn,
• dezynfekcja wody technologicznej, obiegowej i chłodniczej,
• dezynfekcja wody do mycia instalacji, aparatury, zbiorników, urządzeń,
• dezynfekcja studni i ujęć wody,
• usuwanie biofilmu w instalacjach wodnych,
• usuwanie alg w instalacjach wodnych,
• dezynfekcja ziarna (obróbka bakteriobójcza i grzybobójcza),
• dezynfekcja butelek i pojemników,
• dezynfekcja ścieków,
• dezynfekcja odpadów przemysłowych,
• dezynfekcja w szpitalach,
• dezynfekcja budynków rolnych i po powodziach,
• dezynfekcja i środek czyszczący w gospodarstwach domowych (WC, toalety, łazienki),
• produkcja wyrobów chemii gospodarczej,
• dezynfekcji armatury sanitarnej,
• produkcja środków ochrony roślin,
• produkcja skrobi spożywczej zmodyfikowanej.

Stosowanie podchlorynu sodu to nie tylko bezpieczna, ale i skuteczna metoda usuwania szkodliwych bakterii, drobnoustrojów, grzybów, wirusów oraz glonów. W dużej mierze ma to związek z głównym składnikiem środka, czyli chlorem. Ten pierwiastek występuje powszechnie w przyrodzie, a związki chlorowe są obecne naturalnie u ludzi: we krwi, skórze i zębach.

Podchloryn efektywnie usuwa między innymi:

• bakterie gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus),
• pałeczki okrężnicy (Escherichia coli),
• pałeczki ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa),
• legionelli (Legionella pneumophila),
• enterokoków (Enterococcus),
• grzybów kropidlaka czarnego (Aspergillus niger Tiegh),
• drożdżaków (Candida albicans).

Najczęściej wykorzystywane stężenie roztworu podchlorynu do dezynfekcji wynosi 0,6 mg/l.