Ponad dwa razy więcej chorych na mpox. "Wirus nie wygasł"

Anna Klimczyk
Wzrost przypadków zakażeń mpox (na zdjęciu dr Paweł Grzesiowski)Wzrost przypadków zakażeń mpox (na zdjęciu dr Paweł Grzesiowski)
Źródło zdjęć: © East News, Getty

W Polsce ponad dwukrotnie wzrosła liczba zarejestrowanych zachorowań na mpox (dawniej małpią ospę): z 21 do ok. 50 przypadków, a w Warszawie hospitalizowani są kolejni pacjenci. – Wirus, który spowodował w lipcu 2022 r. ogłoszenie przez WHO zagrożenia zdrowia publicznego o charakterze międzynarodowym, nie wygasł, a przypadki mpox odnotowywane są w całym kraju – mówi dr n. med. Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny.

Ponad dwukrotnie więcej chorych na mpox w Polsce

W Polsce przybywa pacjentów z mpox. To choroba zakaźna wywoływana przez wirusa MPXV (wirus małpiej ospy), który przenosi się głównie przez bliski kontakt fizyczny i kontakty seksualne.

W Wojewódzkim Szpitalu Zakaźnym w Warszawie hospitalizowanych jest kilku pacjentów, którzy usłyszeli takie rozpoznanie.

– Są to pojedyncze przypadki. Większość o przebiegu łagodnym. Pracuję w szpitalu zakaźnym na co dzień i zapewniam, że pacjenci z takim rozpoznaniem to dla nas nic nowego. Obecna liczba chorych mieści się w normie dla oddziału zakaźnego. Najważniejsze jest to, że nie odnotowujemy zgonów ani poważnych powikłań. Widzimy, że choroba po prostu jest w środowisku, ale jej przebieg kliniczny pozostaje łagodny – tłumaczy w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Grażyna Cholewińska, specjalistka chorób zakaźnych i dyrektorka ds. medycznych Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego w Warszawie.


WIDEO
Małpia ospa pojawiła się w Europie. Dr Sutkowski o rzadkiej chorobie


W klasycznym przebiegu choroba zaczyna się od gorączki, bólu głowy, bólu mięśni i powiększenia węzłów chłonnych, a wysypka dołącza później. Jak mówią eksperci, w zachorowaniach notowanych obecnie w Europie kolejność bywa odwrócona. Pierwszym sygnałem jest kilka bolesnych zmian w miejscu wniknięcia wirusa, najczęściej w okolicy narządów płciowych i odbytu, rzadziej w jamie ustnej. Każda zmiana przechodzi kolejne stadia: plamka, grudka, pęcherzyk, krosta z zagłębieniem pośrodku, wreszcie strup. Choroba trwa od 2 do 4 tygodni, a chory zakaża do chwili, gdy odpadnie ostatni strup i skórę pokryje nowy naskórek. Natomiast objawy mpox pojawiają się zwykle po 5–13 dniach od kontaktu z wirusem.

– Zachorowań jest wciąż niewiele, ale warto podkreślić, że ich liczba rośnie. W kwietniu 2026 r. rozpoznano u nas pierwsze zakażenie wariantem Ib, należącym do kladu I, jednej z dwóch głównych linii wirusa. Chorował mężczyzna, który zakaził się najpewniej na Słowacji. Na początku października dyrekcja medyczna Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego w Warszawie potwierdziła hospitalizacje pacjentów z mpox. Na szczegółowe dane dla stolicy i Mazowsza jeszcze czekamy – mówi w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, specjalistka chorób zakaźnych.

Wzrost przypadków widać także w Europie. Najnowszy raport ECDC wykazuje w krajach UE:

  • Klad I (wirus typu I): 1420 przypadków,
  • Klad II (wirus typu II): 828 przypadków,
  • Klad nieokreślony / nieznany: 1029 przypadków,
  • Łącznie w tym okresie (od września 2025 do sierpnia 2026 r.): 3277 przypadków.

"Oficjalne statystyki pokazują tylko część zjawiska"

Dwa miesiące wcześniej analogiczne zestawienie obejmowało 829 zakażeń kladem I, co świadczy o wyraźnym przyspieszeniu latem. ECDC potwierdza letni wzrost, a zarazem ocenia ogólną sytuację jako względnie stabilną.

– Należy również zaznaczyć, że oficjalne statystyki pokazują tylko część zjawiska. Wiele zakażeń przebiega bardzo łagodnie i kończy się bez wizyty u lekarza, a więc także bez badania PCR. Zmiany łatwo pomylić z opryszczką, kiłą, ospą wietrzną, a pojedynczy wykwit – z zapaleniem mieszka włosowego. Rozpoznanie mpox potwierdza badanie PCR wymazu pobranego ze zmiany – tłumaczy dr Pyziak-Kowalska.

MPXV szerzy się głównie poprzez kontakty seksualne, a także pośrednio przez styczność z powierzchniami, które zostały skażone wydzielinami chorego, oraz przedmiotami zanieczyszczonymi zakaźną wydzieliną.

– Wirus, który spowodował w lipcu 2022 r. ogłoszenie przez WHO zagrożenia zdrowia publicznego o charakterze międzynarodowym, nie wygasł, a przypadki mpox odnotowywane są w całym kraju. To nie jest tak, że tej choroby nagle u nas nie ma. Ona cały czas występuje w środowisku – tłumaczy w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny.

– W Polsce odnotowujemy kilkadziesiąt przypadków rocznie, więc sam fakt pojawienia się pacjenta w szpitalu zakaźnym nie jest dla nas żadnym zaskoczeniem. Fakt, że pacjenci trafiają do szpitala w Warszawie, wynika ze specyfiki tej placówki. Zachorowania są po prostu rozsiane po całym kraju. Jeśli porównamy obecne dane z analogicznym okresem ubiegłego roku, widzimy wyraźny, ponad dwukrotny wzrost liczby zarejestrowanych przypadków. W pierwszych trzech kwartałach zeszłego roku odnotowaliśmy około 21 zachorowań. Od początku tego roku liczba zgłoszeń wynosi już około 50 – mówi dr Grzesiowski.

Z imprezy do gabinetu zakaźnika

– Wśród zachorowań w Europie, dla których znamy okoliczności zakażenia, około 90 proc. dotyczy mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami. Do zakażenia może też dojść przez wspólną pościel, ręczniki, bieliznę czy akcesoria erotyczne, dlatego czasem chorują domownicy. Przelotny kontakt, taki jak wspólna jazda tramwajem, wiąże się z ryzykiem znikomym – wyjaśnia dr Pyziak-Kowalska.

Eksperci wskazują, że na ryzyko zakażenia wpływają także imprezy chemseksowe. Podczas takich wydarzeń wykorzystuje się substancje psychoaktywne w celu przedłużenia i zintensyfikowania doznań seksualnych.

– To czynnik realny i dobrze udokumentowany. Substancje psychoaktywne przyjmowane podczas takich spotkań wydłużają je do wielu godzin i zwiększają liczbę partnerów. Jednocześnie osłabiają ocenę ryzyka, a długotrwała aktywność sprzyja mikrourazom skóry i śluzówek, przez które wirus wnika najłatwiej. Prezerwatywa chroni przed mpox tylko częściowo, ponieważ zmiany pojawiają się także poza jej zasięgiem. Mpox jest jednym z kilku zakażeń szerzących się tą samą drogą. U pacjentów z takim wywiadem wykonujemy równocześnie badania w kierunku HIV, kiły, rzeżączki, chlamydiozy oraz HCV, bo współzakażenia zdarzają się często – przyznaje dr Pyziak-Kowalska.

– Skoro liczba przypadków rośnie, naszym obowiązkiem jest dokładna analiza dróg transmisji wirusa oraz podejmowanie działań, które ten proces zatrzymają. Grupą podwyższonego ryzyka pozostają przede wszystkim mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami (MSM). Z wywiadów epidemiologicznych wynika, że osoby zakażone często podejmują kontakty seksualne z partnerami przygodnymi lub zupełnie nieznanymi. To generuje poważną trudność dla służb medycznych, ponieważ w takich sytuacjach niezwykle ciężko jest nam skutecznie śledzić i kontrolować wszystkie łańcuchy transmisji wirusa – podsumowuje dr Grzesiowski.

Najskuteczniejszą ochronę zapewnia szczepienie. Dwie dawki zmniejszają ryzyko zachorowania o około 82 proc. Lekarze podkreślają także, że osoby, które przypuszczają, że mogły mieć kontakt z wirusem mpox, powinny unikać bliskiego kontaktu fizycznego z innymi osobami i jak najszybciej zasięgnąć porady lekarskiej. Bardzo ważne są również konwencjonalne środki ochrony, takie jak higiena osobista, prezerwatywy czy ograniczenie liczby partnerów seksualnych i unikanie kontaktów z osobami o nieznanym stanie zdrowia, u których występują podejrzane zmiany skórne.

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie