BPA i ftalany mogą wpływać na hormony
Bisfenol A (BPA) i ftalany zaliczane są do substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, określanych jako EDC. Są szeroko wykorzystywane przy produkcji tworzyw sztucznych, opakowań i kosmetyków. Ze względu na podobieństwo strukturalne do niektórych hormonów, związki te mogą ingerować w naturalne mechanizmy sygnalizacji hormonalnej.
WIDEOMikroplastik w organizmie. Wskazał, jak najlepiej się go pozbyć
Szczególną rolę w ich przetwarzaniu odgrywa wątroba. Narząd ten uczestniczy zarówno w metabolizmie, jak i neutralizowaniu obcych dla organizmu substancji. Proces ich przekształcania może jednak prowadzić do powstawania reaktywnych produktów pośrednich, które przy nadmiernej ekspozycji mogą sprzyjać uszkodzeniom komórek.
Zespół kierowany przez prof. Myung-Geola Panga badał sam BPA oraz mieszaninę składającą się z BPA i siedmiu związków należących do ftalanów. Eksperyment przeprowadzono na samcach myszy. - Określiliśmy łączne działanie wielu substancji zaburzających gospodarkę hormonalną, wykorzystując koncepcję symulacji ryzyka odpowiadającego rzeczywistemu narażeniu - wyjaśnił prof. Pang.
Przy dawkach odpowiadających dopuszczalnemu dziennemu narażeniu określonemu przez koreańskie Ministerstwo Bezpieczeństwa Żywności i Leków badacze nie stwierdzili wpływu ani samego BPA, ani badanej mieszaniny na funkcjonowanie wątroby. Sytuacja zmieniała się przy znacznie większej ekspozycji.
W wątrobie zaczynał gromadzić się tłuszcz
Zmiany pojawiały się, gdy dawki mieszaniny zwiększano do poziomów 25-, 250- i 2500-krotnie przekraczających przyjęty limit dziennego narażenia. Naukowcy odnotowali zwiększenie masy wątroby oraz gromadzenie w niej lipidów, trójglicerydów i cholesterolu. Jednocześnie wzrastało stężenie glukozy we krwi.
Autorzy przypuszczają, że badane substancje wpływały na aktywność genów uczestniczących w produkcji i transporcie glukozy, zaburzając tym samym równowagę metaboliczną organizmu. Przy ekspozycji przekraczającej 25-krotność przyjętego limitu obserwowano również wzrost aktywności aminotransferaz, czyli enzymów wykorzystywanych jako wskaźniki uszkodzenia wątroby.
Ponadto pojawiły się zmiany związane ze stresem oksydacyjnym, apoptozą, czyli zaprogramowaną śmiercią komórek, oraz procesami zapalnymi. U zwierząt występowały także cechy stłuszczeniowego zapalenia wątroby i zmiany mogące sprzyjać postępowaniu włóknienia. Autorzy zwracają uwagę, że ocena pojedynczych substancji nie musi w pełni odzwierciedlać rzeczywistego narażenia człowieka.
- Łączna ekspozycja na substancje zaburzające gospodarkę hormonalną może zwiększać ich całkowite przyjmowanie, prowadząc do istotnych konsekwencji zdrowotnych - podkreślał prof. Pang. Badacz zaznaczył również, że zespół chciał zwrócić uwagę na sposób prowadzenia ocen toksykologicznych.
Wyników eksperymentu nie należy jednak interpretować jako dowodu, że typowa codzienna ekspozycja na BPA i ftalany powoduje u ludzi uszkodzenie wątroby. W badaniu zmiany obserwowano u myszy przy dawkach wielokrotnie przekraczających przyjęty limit dziennego narażenia. Praca zwraca natomiast uwagę na potrzebę badania nie tylko pojedynczych związków, ale również skutków jednoczesnego oddziaływania wielu substancji, z którymi człowiek może stykać się każdego dnia.
Źródło: Journal of Hazardous Materials, Science Direct
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
Dziennikarka i redaktorka specjalizująca się w tematyce zdrowotnej, naukowej i społecznej. Od lat związana z mediami internetowymi, gdzie tworzy treści dotyczące ochrony zdrowia, medycyny, profilaktyki oraz problemów społecznych.
