Poziewnik miękkowłosy – wygląd, właściwości i zastosowanie

Poziewnik miękkowłosy jest rośliną należącą do grupy poziewników (Galeopsis L.). To rodzaj roślin należący do rodziny jasnotowatych, do którego należy:

• poziewnik miękkowłosy (Galeopsis pubescens Willd.),
• poziewnik polny (Galeopsis ladanum L.),
• poziewnik dwudzielny (Galeopsis bifida Boenn.),
• poziewnik pstry (Galeopsis speciosa Mill.),
• poziewnik szorstki (Galeopsis tetrahit L.),
• poziewnik wąskolistny (Galeopsis angustifolia (Ehrh.),
• poziewnik piaskowy (Galeopsis segetum Necker).

Poziewnik miękkowłosy w Polsce występuje na jej całym obszarze. Porasta widne lasy, zarośla, brzegi rzek, zręby, rowy i przydroża. Można go znaleźć w miejscach ruderalnych, a także przy budynkach gospodarczych. W górach pojawia się wyłącznie w niższych położeniach. Roślina preferuje żyzne, próchniczne, wapienne gleby zasobne w azot.

Poziewnik miękkowłosy to jednoroczna roślina, której maksymalna wysokość osiąga 60 centymetrów. Jego łodyga jest wzniesiona, owłosiona i silnie rozgałęziona od podstawy. Na krawędziach łodygi znajdują się nieliczne, odstające i dłuższe włoski.

Liście rośliny są karbowano piłkowane, ogonkowe, jajowate i zaostrzone. Kwiatypoziewnika miękkowłosego są grzbieciste i zebrane w kątach liści. Mają kolor purpurowy z żółtą rurką. Ich korona jest nawet trzy razy dłuższa od kielicha. Okres kwitnienia przypada na czerwiec – wrzesień. Owocem jest kulisto jajowata, lekko spłaszczona, ciemnoszara rozłupka.

• Preparaty ziołowe
• Zioła na różne dolegliwości
• Domowe sposoby na anginę - charakterystyka anginy, płukanka z malin, syrop z cebuli, szałwia, rumianek

Poziewnik miękkowłosy, podobnie jak inne gatunki poziewnika, jest źródłem łatwo rozpuszczalnej w wodzie krzemionki, która ma korzystne działanie ogólnoustrojowe. Niegdyś ziele poziewnika stosowano przy:

• gruźlicy,
• zapaleniu płuc i oskrzeli,
• przy uporczywym i długotrwałym kaszlu,
• przeziębieniu, grypie, anginie,
• chorobie wrzodowej,
• chorobach reumatycznych,
• przy obrzęku śledziony,
• stanach zapalnych skóry (stosowana zewnętrznie).

Surowiec leczniczy - ziele poziewnika - pochodzi najczęściej z poziewnika polnego, poziewnika piaskowego, poziewnika wąskolistnego i poziewnika szorstkiego. Ziele Galeopsis pubescens spotyka się rzadziej.

Roślina ma właściwości przeciwzapalne, co zawdzięcza obecności nie tylko krzemionki, ale i irydoidów, flawonoidów i terpenoidów. Działa również rozkurczowo, przeciwbólowo, antybakteryjnie i antyseptycznie dzięki zawartości kwasów fenolowych. Ponadto obecne w niej saponiny rozluźniają zalegający i gęsty śluz w drogach oddechowych oraz wydzielinę ropną, ułatwiają oczyszczenie błon śluzowych układu oddechowego.

Warto wiedzieć, że przyjmowane przez dłuższy czas ziele poziewnika miękkowłosego zmniejsza zakwaszenie tkanek wskutek przesunięcia równowagi kwasowo-zasadowej, co jest ważne dla gruźlików. Ziele ma również korzystny wpływ na mikrokrążenie krwi wokół ognisk martwiczych w płucach.

Poziewnik to roślina wykorzystywana w lecznictwie. Można ja stosować zarówno wewnętrznie (z poziewnika najczęściej przygotowuje się napar, odwar lub nalewkę), jak i zewnętrznie, na skórę i rany.

W medycynie ludowej poziewnik stosowano głównie z powodu działania wykrztuśnego i osłaniającego. Poziewnik wpływa również na układ moczowy i wydalniczy, utrudnia wytrącanie się złogów moczowych i wzmaga diurezę. Reguluje także proces trawienia, zwiększa wydzielanie żółci, a i łagodzi wzdęcia.

Poziewnik, podobnie jak skrzyp, perz czy przytulie jest dobrym źródłem przyswajalnej krzemionki dla skóry. Krzemionka uszczelnia i wzmacnia naczynia krwionośne, a także stymuluje do regeneracji i gojenia stawy, tkankę łączną właściwą oraz nabłonkową.

Naparem czy odwarem z ziela poziewnika można przemywać skórę:

• zmienioną zapalnie,
• trądzikową,
• łojotokową,
• zwiotczałą.

Dzięki temu dobroczynne składniki poziewnika poprawiają elastyczność skóry, zmniejszają rozszerzone pory, hamują nadmierne wydzielanie łoju. Płyn działa przeciwzapalnie i antyseptycznie. Poziewnik można też użyć do przygotowania kąpieli leczniczych.

Ziele poziewnika można kupić w sklepach zielarskich, także online oraz niektórych aptekach. Opakowanie (100 g) surowca ciętego kosztuje około 11 złotych, zaś mielonego około 15 złotych. Ziele można również zebrać samodzielnie, zawsze w okresie kwitnienia, po czym wysuszyć je w ciemnym miejscu.