Problem ma nawet 3,6 mln Polaków. "Większość chorych wstydzi się"
Z zespołem jelita drażliwego może się już zmagać niemal 4 mln Polaków. Wielu wstydzi się jednak swoich dolegliwości i nie chce mówić o objawach, przez co statystyki mogą być niedoszacowane. - Zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, czyli takie, których nie można wytłumaczyć konkretną chorobą organiczną, są niezwykle częste - zaznacza prof. Adam Przybyłkowski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Przewlekły ból brzucha może być objawem zespołu jelita drażliwego
Chorują miliony Polaków
Szacuje się, że nawet 11 proc. populacji prezentuje objawy pozwalające na rozpoznanie zespołu jelita drażliwego (IBS, ang. irritable bowel syndrome). - Gdyby przyjąć tę miarę, w Polsce tego typu dolegliwościami dotkniętych jest ponad 3,6 mln osób - wskazał w rozmowie z PAP prof. Adam Przybyłkowski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
- A jeśli spojrzymy szerzej – bóle brzucha, wzdęcia, biegunki czy zaparcia zdarzają się właściwie każdemu, i to wielokrotnie w ciągu życia - dodał lekarz. Jak jednak wyjaśnił, "problem w tym, że u niektórych przybierają one postać przewlekłą, utrudniającą codzienne funkcjonowanie".
Tymczasem większość chorych ma opory przed opowiadaniem o tym, co im dolega. - Większość chorych wstydzi się opowiadać o swoich objawach i dane są niedoszacowane. Jednak z całą pewnością zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, czyli takie, których nie można wytłumaczyć konkretną chorobą organiczną, są niezwykle częste - podkreślił specjalista.
Bóle przewlekłe mogą ustępować (np. pod wpływem środków przeciwbólowych czy rozkurczowych), ale będą regularnie wracać (co może trwać miesiącami, a nawet latami).
- Najczęstszym typem są bóle czynnościowe wynikające z zaburzenia m.in. mikrobioty jelitowej i osi mózgowo-jelitowej, która łączy centralny układ nerwowy z przewodem pokarmowym. Przyczyny takiego zaburzenia są bardzo złożone - tłumaczył w rozmowie z WP abcZdrowie gastrolog prof. Wojciech Marlicz.
To mogą być m.in. przebyte infekcje wirusowe, ale za zaburzeniami mikrobioty jelitowej może też stać nadmiar popularnych środków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a także leków hamujących kwas solny w żołądku czy metforminy często stosowanej m.in. u pacjentów z cukrzycą czy insulinoopornością. Potęgować to może również stres.
Kluczowe objawy
- W przypadku bólów czynnościowych nie ma dodatkowych objawów alarmowych, do których zaliczamy między innymi krew w stolcu, nagły spadek wagi, niedokrwistość, wiek czy wywiad rodzinny wskazujący na konkretne choroby występujące w rodzinie - wyjaśniał prof. Marlicz.
Nie jest to jednak tak proste i oczywiste w praktyce, jak mogłoby się wydawać. - Najczęstszą postacią takiego bólu jest zespół jelita nadwrażliwego. Pacjenci mogą się skarżyć na nieoczywisty ból w centralnej części brzucha, który może też mieć charakter wędrujący i zmienne natężenie - od dyskomfortu po okresy nasilonych dolegliwości - tłumaczył gastrolog.
Prof. Przybyłkowski wskazał z kolei, że zwrócenie uwagi na tzw. objawy alarmowe jest kluczowe, by wykluczyć inne poważniejsze choroby. - Jeżeli pacjent zgłasza krwawienie z przewodu pokarmowego, niezamierzoną utratę masy ciała, gorączkę, niedokrwistość albo ma dodatni wywiad rodzinny w kierunku raka jelita grubego czy przewlekłych zapalnych chorób jelit, musimy być ostrożni - zaznaczył.
Podkreślił, że w takich sytuacjach diagnozy IBS nie można postawić "od ręki". - Ale jeśli objawów alarmowych nie ma, a pacjent spełnia kryteria – IBS można rozpoznać bez dodatkowego, wieloletniego "błądzenia diagnostycznego". Przy czym należy nadmienić, że zespół jelita drażliwego może przyjmować postać mieszaną, wówczas bólom brzucha, o różnej intensywności, będą towarzyszyć nie tylko biegunka, ale biegunka i zaparcie naprzemiennie - wskazał gastrolog.
Jak wykryć jelito drażliwe?
Prof. Przybyłkowski zaznaczył, że nie ma skutecznego w każdym przypadku leczenia przyczyn IBS. Jest ono reaktywne, czyli ma odpowiadać na aktualne objawy pacjenta. Jakie badania należy wykonać, by potwierdzić, że faktycznie zmagamy się z zespołem jelita drażliwego?
- Na początek wykonujemy proste badania laboratoryjne – morfologię krwi, wskaźniki stanu zapalnego, takie jak CRP czy OB. Bardzo ważne są też badania w kierunku celiakii, bo objawy mogą się nakładać. W ostatnich latach dużą rolę odgrywa oznaczenie kalprotektyny w kale – to białko, które pozwala odróżnić zapalenie jelit od zaburzeń czynnościowych - wyjaśnił lekarz.
Z kolei u pacjentów powyżej 50. roku życia zawsze warto wykonać kolonoskopię – nie tylko z powodu objawów, ale i w ramach profilaktyki raka jelita grubego. - Trzeba pamiętać, że podobne do IBS dolegliwości mogą towarzyszyć innym chorobom, np. nadczynności tarczycy, chorobie Addisona i wielu innych, a nawet mogą być działaniem niepożądanym wielu leków – chociażby metforminy stosowanej między innymi u chorych na cukrzycę - zaznaczył ekspert.
Katarzyna Prus, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródła: 1. PAP 2. WP abcZdrowie
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
