Przez 8 lat obserwowano osoby stosujące słodziki. Wnioski są dramatyczne

Słodziki często są przedstawiane jako "zdrowsza" alternatywa dla białego cukru. Trafiają do napojów typu light, jogurtów, deserów, wód smakowych i produktów dla osób ograniczających kalorie. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że ich wpływ na organizm nie musi być obojętny. Tym razem pod lupę trafił mózg.

Badacze z Uniwersytetu w São Paulo przeanalizowali dane dotyczące spożycia siedmiu popularnych substancji słodzących: aspartamu, sacharyny, acesulfamu K, erytrytolu, ksylitolu, sorbitolu i tagatozy. Wyniki, opublikowane w czasopiśmie "Neurology", wskazują, że wyższe spożycie części z nich może mieć związek z szybszym osłabianiem pamięci oraz innych zdolności poznawczych.

W badaniu uwzględniono 12 772 dorosłych z Brazylii, a średni wiek uczestników wynosił 52 lata. Ich stan zdrowia i funkcje poznawcze obserwowano przez około osiem lat. Na początku uczestnicy szczegółowo opisywali swoją dietę, a następnie podzielono ich na grupy w zależności od ilości przyjmowanych słodzików. Osoby z najwyższym spożyciem przyjmowały średnio 191 mg dziennie, czyli ilość porównywalną z jedną puszką napoju dietetycznego.

W trakcie badania uczestnicy kilkakrotnie przechodzili testy sprawdzające m.in. pamięć roboczą, szybkość przetwarzania informacji, przypominanie sobie słów i płynność werbalną. Wnioski okazały się niepokojące. U osób, które spożywały najwięcej słodzików, pogorszenie ogólnej sprawności poznawczej następowało o 62 proc. szybciej niż u tych, którzy sięgali po nie najrzadziej. W praktyce odpowiadało to nawet 1,6 roku szybszego starzenia się mózgu. W grupie ze średnim spożyciem spadek był szybszy o 35 proc.

Szczególną uwagę badaczy zwrócił aspartam. U osób spożywających go więcej notowano także szybsze pogarszanie pamięci. Co ciekawe, spośród analizowanych substancji jedynie tagatoza nie została powiązana z gorszymi wynikami poznawczymi.

Najsilniejszą zależność zauważono u osób przed 60. rokiem życia oraz u chorych na cukrzycę. W starszej grupie wiekowej związek nie był już tak wyraźny. To ważna obserwacja, bo właśnie osoby z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej często wybierają produkty "bez cukru", uznając je za bezpieczniejsze.

Jak tłumaczą autorzy, mechanizm tego zjawiska nie jest jeszcze do końca poznany. Istnieją jednak hipotezy, że część metabolitów słodzików może sprzyjać neurozapaleniu, zaburzać mikrobiotę jelitową albo wpływać na tolerancję glukozy i funkcjonowanie bariery krew-mózg. To na razie tropy, które wymagają dalszego potwierdzenia.

– Słodziki o niskiej i zerowej zawartości kalorii są często postrzegane jako zdrowa alternatywa dla cukru, jednak nasze odkrycia sugerują, że niektóre słodziki mogą z czasem negatywnie wpływać na zdrowie mózgu – zaznacza jedna z autorek badania, Claudia Kimie Suemoto.

Naukowcy zaznaczają jednocześnie, że badanie pokazuje związek, a nie bezpośredni skutek przyczynowo-skutkowy. To istotne zastrzeżenie. Dane dotyczące diety opierały się na deklaracjach samych uczestników, a badacze nie uwzględnili wszystkich dostępnych dziś słodzików, na przykład sukralozy, która na początku obserwacji nie była jeszcze szeroko stosowana. Nie da się też całkowicie wykluczyć innych czynników stylu życia wpływających na stan mózgu.

Czy to oznacza, że trzeba natychmiast wyrzucić wszystkie zamienniki cukru z diety? Nie. Wyniki sugerują raczej, że warto zachować ostrożność i nie traktować produktów "light" jako automatycznie zdrowych. Im mniej ultraprzetworzonej żywności w jadłospisie, tym lepiej nie tylko dla sylwetki, ale i dla całego organizmu.

Badacze wskazują również, że potrzebne są kolejne analizy, które pokażą, czy bezpieczniejszą alternatywą mogą być inne substancje słodzące lub naturalne zamienniki cukru.

Źródło: Rzeczpospolita, RMF FM