Nowotwory pojawiają się coraz wcześniej
Rak jelita grubego, piersi, wątroby, trzustki czy błony śluzowej macicy – to tylko część nowotworów, których częstość występowania rośnie wśród młodych dorosłych. Chirurg onkologiczny dr hab. n. med. Stanisław Hać przyznaje w rozmowie z Medonetem, że w praktyce klinicznej coraz częściej spotyka pacjentów, u których złośliwe zmiany rozwijają się znacznie wcześniej niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu.
– Z jednej strony mamy nowotwory, które są w odwrocie – czołowym przykładem jest rak żołądka. Z drugiej jednak obserwujemy sytuacje, które kiedyś się nie zdarzały – coraz częściej nowotwory złośliwe wykrywa się u ludzi bardzo młodych – mówi specjalista.
Najmłodszy pacjent z rakiem trzustki, z którym lekarz miał bezpośredni kontakt, miał zaledwie 28 lat. Rosnącą liczbę zachorowań przed 50. rokiem życia obserwuje się również w przypadku raka tarczycy, nerek, jajników, pęcherzyka żółciowego, jamy ustnej, szpiczaka mnogiego i nowotworów endometrium.
Ponad 3 mln zachorowań przed pięćdziesiątką
Na świecie w 2022 roku rozpoznano około 20 mln nowych przypadków raka, a 9,7 mln osób zmarło z powodu chorób nowotworowych. Oznacza to, że w ciągu życia nowotwór rozwinie się mniej więcej u co piątej osoby. Z diagnozą postawioną w ciągu poprzednich pięciu lat żyło wówczas 53,5 mln ludzi.
Szczególny niepokój budzi wzrost liczby zachorowań przed 50. rokiem życia. Analiza obejmująca 204 kraje i 29 rodzajów nowotworów wykazała, że w 2019 roku na świecie odnotowano ponad 3,26 mln przypadków tzw. nowotworów o wczesnym początku. Było to o 79,1 proc. więcej niż w 1990 roku. Liczba zgonów w tej grupie wzrosła w tym samym okresie o 27,7 proc.
Autorzy analizy przewidują, że do 2030 roku globalna liczba nowych przypadków raka u osób przed pięćdziesiątką może zwiększyć się o kolejne 31 proc., a liczba zgonów – o 21 proc. Największe obciążenie śmiertelnością i utratą lat zdrowego życia wiąże się w tej grupie m.in. z rakiem piersi, płuca, żołądka oraz jelita grubego. Są to jednak prognozy oparte na modelach epidemiologicznych, a nie pewny scenariusz.
Styl życia i środowisko pod lupą
Jedną z analizowanych przyczyn jest przyspieszone starzenie biologiczne młodszych pokoleń. Może ono wiązać się z wcześniejszym gromadzeniem uszkodzeń DNA. Naukowcy zwracają też uwagę na nadwagę i otyłość rozpoczynające się już w dzieciństwie, siedzący tryb życia, zaburzenia mikrobiomu jelitowego oraz dietę bogatą w wysoko przetworzone produkty.
– Biorąc pod uwagę to, co obecnie wiemy, trzeba przyjąć, że główną przyczyną nowotworów u osób młodych jest środowisko, w którym żyjemy. Nowotwory złośliwe są ściśle związane z tym, co jemy, czym oddychamy, jakie jest natężenie promieniowania – tłumaczy dr Hać.
Zdaniem eksperta szczególne znaczenie może mieć częste spożywanie czerwonego i przetworzonego mięsa, słodzonych napojów, fast foodów oraz żywności wysokoprzetworzonej.
– To nie jest jakaś plaga, która na nas spadła. Po prostu żyjemy w coraz wyższym standardzie i ponosimy tego konsekwencje. To jest cena za tak zwane życie w dobrobycie – ocenia chirurg.
Na statystyki wpływa również dokładniejsza diagnostyka i większa czujność lekarzy. Obecnie specjaliści wiedzą, że rak może rozwinąć się także u dwudziesto- lub trzydziestolatka, dlatego nie ignorują objawów tylko ze względu na młody wiek pacjenta.
Torbiele trzustki mogą poprzedzać raka
Lekarze coraz częściej rozpoznają również nowotwory torbielowate trzustki, szczególnie u kobiet między 30. a 45. rokiem życia. Zwykle są to zmiany łagodne i wypełnione śluzem, jednak część z nich może z czasem przekształcić się w raka.
– Kiedy byłem na studiach, tematu nowotworów torbielowatych trzustki w ogóle nie było. W tej chwili to jeden z najważniejszych tematów – zaznacza dr Hać.
Odpowiednio wcześnie wykonana operacja może zapobiec rozwojowi jednego z najbardziej śmiertelnych nowotworów.
– Takich pacjentów trzeba traktować jak wyleczonych z raka trzustki – uwolnionych od niego, nim zdążył się wykształcić – mówi specjalista.
Nie każda torbiel wymaga jednak wycięcia. Kluczowe jest prawidłowe odróżnienie zmian potencjalnie groźnych od tych, które można jedynie regularnie kontrolować.
Źródło: Medonet, gco.iarc.who.int, who.int, onkologia.org.pl
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
