Redukuje stłuszczenie wątroby. "Rozpoczyna proces odwrócenia bliznowacenia"
Stłuszczenie wątroby to jedno z najczęstszych schorzeń cywilizacyjnych. Szacuje się, że w krajach zachodnich dotyczy nawet co trzeciej osoby dorosłej, a znacznie częściej w grupie osób z otyłością, cukrzycą typu 2 lub nadciśnieniem.
Cicha epidemia stłuszczenia wątroby. To nie tłuszcz jest głównym winowajcą
W tym artykule:
Nie tłuszcz, a cukier
Przez lata wokół tej choroby narosło wiele nieporozumień, które sprawiają, że pacjenci niewłaściwie oceniają ryzyko lub opóźniają leczenie. Tymczasem badania pokazują, że wczesne wykrycie i zmiana stylu życia może całkowicie odwrócić proces stłuszczeniowy, zanim dojdzie do zapalenia, włóknienia, a ostatecznie marskości.
Jednym z najczęstszych nieporozumień jest przekonanie, że tłusta dieta automatycznie oznacza tłustą wątrobę. Tymczasem liczne badania pokazują coś odwrotnego. Według przeglądu opublikowanego we "Frontiers in Nutrition", główne czynniki rozwoju metabolicznej postaci stłuszczenia wątroby MASLD to:
insulinooporność,
nadmiar tkanki tłuszczowej, szczególnie brzusznej,
dieta bogata w cukry proste i węglowodany rafinowane,
zbyt wysoki poziom trójglicerydów i cholesterolu,
nadciśnienie i zespół metaboliczny.
Kluczową rolę odgrywa fruktoza (szczególnie w postaci syropu glukozowo-fruktozowego), która jest metabolizowana wyłącznie w wątrobie i bezpośrednio pobudza syntezę tłuszczu w hepatocytach. Badania potwierdzają, że wysokie spożycie fruktozy zwiększa ryzyko niezależnie od całkowitej kaloryczności diety.
- U osób prowadzących siedzący tryb życia samo rozpoczęcie ćwiczeń zmniejsza ilość tłuszczu w wątrobie. Redukcja masy ciała nawet o 3 proc. może zmniejszyć stopień odkładania się tłuszczu w wątrobie, utrata od 5 do 7 proc. może zmniejszyć stan zapalny, a spadek o 10 proc. może faktycznie rozpocząć proces odwrócenia bliznowacenia – wyjaśnia dr Ira M. Jacobson, hepatolog z NYU Langone Health.
To dlatego napoje słodzone, słodycze, pieczywo białe, makarony czy żywność typu fast food mają dużo większe znaczenie niż sama zawartość tłuszczu.
Alkohol to tylko jeden z czynników
Alkohol może prowadzić do alkoholowej choroby wątroby, ale najczęstszą formą stłuszczenia wątroby jest postać niezwiązana bezpośrednio z alkoholem – MASLD.
W nowej klasyfikacji SLD wyróżnia się m.in.:
MASLD – związane z zaburzeniami metabolicznymi (otyłość, cukrzyca typu 2, insulinooporność),
MASH – zapalna, bardziej zaawansowana forma MASLD (wcześniej NASH),
ALD – alkoholowa choroba wątroby,
Met-ALD – stan pośredni, gdy współistnieją czynniki metaboliczne i umiarkowanie podwyższone spożycie alkoholu.
Badania epidemiologiczne wskazują, że MASLD odpowiada za ogromną większość przypadków stłuszczenia wątroby w populacji, a nadmierne spożycie alkoholu jest tylko jednym z możliwych mechanizmów.
MASLD również u szczupłych osób
Stłuszczenie wątroby może występować również u osób z prawidłową masą ciała. Dane z badań populacyjnych pokazują, że:
część pacjentów z MASLD ma prawidłowy lub nawet niski BMI,
u tych osób częściej występuje tłuszcz trzewny, insulinooporność lub niekorzystne warianty genetyczne,
obecność u szczupłych pacjentów wcale nie oznacza "łagodniejszej" choroby – ryzyko włóknienia czy marskości może być porównywalne.
Badania genetyczne wskazują, że osoby z obciążeniem rodzinnym MASLD mają nawet kilkanaście razy wyższe ryzyko rozwoju choroby, niezależnie od BMI. To oznacza, że szczupła sylwetka nie chroni automatycznie przed stłuszczeniem wątroby.
- Choroba stłuszczeniowa wątroby to obecnie największy problem hepatologiczny świata. Nadwaga lub otyłość to praktycznie stałe cechy tego schorzenia. Jednak warto pamiętać, że również osoby szczupłe, w tym dzieci, mogą rozwijać chorobę stluszczeniową wątroby – zaznacza w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Anna Boroń-Kaczmarska, hepatolożka i specjalistka chorób zakaźnych.
Cicha choroba, którą łatwo przeoczyć
MASLD przez lata może nie dawać żadnych objawów. Wiele osób dowiaduje się o problemie przypadkowo – przy okazji badań USG lub nieprawidłowych prób wątrobowych.
Jeśli objawy się pojawiają, mogą być niespecyficzne:
przewlekłe zmęczenie,
uczucie dyskomfortu lub bólu w prawym podżebrzu,
spadek apetytu, stopniowa utrata masy ciała.
W fazie marskości dochodzą:
żółtaczka,
obrzęki, wodobrzusze,
świąd skóry,
zaburzenia świadomości.
Wczesne rozpoznanie i zmiana stylu życia mogą całkowicie odwrócić stłuszczenie i zatrzymać włóknienie. Nie ma obecnie leku "na stłuszczenie wątroby", który mógłby zastąpić zdrowe nawyki. Farmakoterapia dotyczy zwykle powikłań, warto więc zmodyfikować dietę już dziś.
Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródła
- Frontiers in Nutrition
- NIDDK
- NYU Langone Health
- NIH
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
