Tak objawia się rak jelita grubego. Zwykle rozwija się z łagodnych zmian
Rak jelita grubego to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych w Polsce i na świecie. Rozwija się powoli, często latami, nie dając wyraźnych objawów – dlatego jest tak niebezpieczny. Jednak dzięki badaniom przesiewowym i rosnącej świadomości, można go wykryć na wczesnym etapie i skutecznie leczyć.
Profilaktyka raka jelita grubego. Badania, dieta i sygnały ostrzegawcze
W tym artykule:
Rak jelita grubego często rozwija się od polipów
Rak jelita grubego stanowi trzecią najczęstszą przyczynę zgonów onkologicznych wśród kobiet, ustępując jedynie rakowi piersi i płuc, oraz drugą u mężczyzn, zaraz po raku płuca.** Tak alarmujące dane podkreślają, jak ważna jest profilaktyka, wczesna diagnostyka i zwiększanie świadomości społecznej na temat tej choroby.
Nowotwór zwykle rozwija się z łagodnych zmian – tzw. polipów, które pojawiają się w błonie śluzowej okrężnicy lub odbytnicy. Choć większość z nich nie prowadzi do choroby, niektóre mogą przekształcić się w złośliwego guza. Proces ten trwa latami, dlatego wczesne usunięcie polipów może zapobiec rakowi.
Objawy, których nie wolno ignorować
We wczesnym stadium rak jelita grubego często nie daje żadnych dolegliwości. Gdy objawy się pojawiają, bywają niespecyficzne – łatwe do zbagatelizowania. Warto jednak zwrócić uwagę na:
zmiany rytmu wypróżnień (zaparcia na przemian z biegunką),
uczucie niepełnego wypróżnienia,
krew w stolcu (jasna lub ciemna),
tzw. ołówkowaty stolec (bardzo cienki),
śluzowe lub krwawe wydzieliny z odbytu,
wzdęcia, bóle brzucha, spadek apetytu,
przewlekłe zmęczenie, niezamierzona utrata masy ciała,
Oprócz objawów pojawiających się z układu pokarmowego, równie niepokojące są nocne poty.
Dlaczego profilaktyka ma znaczenie?
Badania przesiewowe, takie jak kolonoskopia, powinny być standardem w profilaktyce raka jelita grubego. Pozwalają wykryć zmiany na długo przed pojawieniem się objawów. W Polsce osoby po 50. roku życia mogą wykonywać kolonoskopię bezpłatnie co 10 lat. Osoby z obciążonym wywiadem rodzinnym powinny rozpocząć badania wcześniej.
Kto jest w grupie ryzyka?
Jak podaje rządowy portal dla pacjenta gov.pl na raka jelita grubego najbardziej narażone są osoby:
po 50. roku życia,
z rodzinną historią nowotworów jelita,
prowadzące siedzący tryb życia,
z polipami o typie gruczolaka w jelicie grubym,
palące papierosy i nadużywające alkoholu,
cierpiące na przewlekłe choroby zapalne jelit,
spożywające dużo przetworzonej żywności. Badanie z 2024 r. opublikowane w "Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention" potwierdziło, że spożycie czerwonego i przetworzonego mięsa zwiększa ryzyko raka jelita grubego.
Naukowcy przeanalizowali dane ponad 29 tys. przypadków nowotworu i wykazali, że pewne warianty genetyczne mogą potęgować to ryzyko – osoby z określonymi mutacjami są bardziej podatne na negatywne działanie składników zawartych w mięsie, takich jak azotyny czy związki powstające podczas obróbki cieplnej. Oznacza to, że ograniczenie spożycia mięsa przetworzonego i czerwonego może być ważnym elementem profilaktyki, szczególnie dla osób z predyspozycjami genetycznymi.
Wczesne wykrycie raka jelita grubego daje wysokie szanse na całkowite wyleczenie. Dlatego warto rozmawiać z lekarzem, wykonywać badania profilaktyczne i nie ignorować nawet pozornie błahych objawów. Rak jelita może być cichy – ale nasza czujność może uratować życie.
Źródła: 1. gov.pl 2. "Genome-Wide Gene–Environment Interaction Analyses to Understand the Relationship between Red Meat and Processed Meat Intake and Colorectal Cancer Risk" w: "Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention".
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
