Te choroby niszczą życie intymne. Lekarz ostrzega

Według specjalisty zjawisko to ma bezpośredni związek z rozpowszechnieniem chorób cywilizacyjnych oraz rosnącym zanieczyszczeniem środowiska. Niedobór testosteronu prowadzi m.in. do otyłości brzusznej, spadku masy mięśniowej, pogorszenia nastroju oraz zaburzeń funkcji seksualnych. W opinii eksperta niektórzy panowie powinni korzystać z terapii zastępczej testosteronem (TRT) – podobnie jak kobiety po menopauzie stosują hormonalną terapię zastępczą.

Jak wyjaśnia prof. Dariusz Kałka, autor książki "Mężczyzna pod presją", hipogonadyzm u mężczyzn dzielimy na dwa główne typy:

• hipogonadyzm pierwotny – gdy przyczyną jest pogorszenie czynności jąder (częstsze u starszych mężczyzn, m.in. z powodu ich niedokrwienia),
• hipogonadyzm wtórny – będący efektem niskiej aktywności podwzgórza i przysadki mózgowej, które kontrolują wydzielanie testosteronu.

U młodszych pacjentów dominuje specyficzny rodzaj hipogonadyzmu wtórnego – czynnościowy.

– Jego przyczyn jest bardzo wiele, ale przede wszystkim są to choroby cywilizacyjne, takie jak otyłość z jej powikłaniami i cukrzyca oraz silne zanieczyszczenie środowiska substancjami o działaniu "estrogenopodobnym" – wyjaśnia specjalista.

Związki te, powszechnie stosowane m.in. jako plastyfikatory w produkcji plastiku oraz w klejach, oddziałują na podwzgórze i hamują produkcję hormonu.

– Wśród moich pacjentów jest wielu młodych mężczyzn, którzy uprawiają sport, dobrze się odżywiają, ale mają niedobory testosteronu. W gabinecie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej na 20 pacjentów płci męskiej co najmniej kilku ma szansę mieć niedobór testosteronu – zauważa prof. Kałka.

Główną przyczyną hipogonadyzmu czynnościowego jest choroba otyłościowa, ponieważ tkanka tłuszczowa na wiele sposobów blokuje produkcję testosteronu. Z danych opublikowanych w "Journal of Sexual Medicine" wynika, że hipogonadyzm dotyka:

• 52 proc. mężczyzn z otyłością,
• 50 proc. chorych na cukrzycę typu 2,
• 50 proc. pacjentów z osteoporozą,
• 42 proc. osób z nadciśnieniem tętniczym,
• 40 proc. pacjentów z hiperlipidemią.

Do innych czynników wywołujących zaburzenie należą choroby reumatoidalne, przewlekła choroba nerek, przewlekłe stosowanie opiatów (np. w onkologii), a także nadmierny wysiłek fizyczny (np. maratony), używki (marihuana) oraz sterydy anaboliczne.

Typowymi objawami klinicznymi niedoboru są: obniżone libido, brak porannych erekcji, zanik myśli o tematyce erotycznej oraz zaburzenia wzwodu wynikające z uszkodzenia naczyń krwionośnych i osłabienia mięśni dna miednicy. Do tego dochodzą otyłość brzuszna, sarkopenia (utrata masy mięśniowej), osteoporoza, depresja, bezsenność oraz uderzenia gorąca.

– Zaburzenia pożądania to jest obecnie plaga wśród młodych mężczyzn. Właściwie co trzeci pacjent w gabinecie seksuologa ma zaburzenia pożądania i znaczna ich część związana jest z niskim testosteronem – podkreśla androlog.

Od 1 października 2026 r. terapia zastępcza testosteronem jest refundowana dla pacjentów z rozpoznanym hipogonadyzmem. Ekspert przypomina, że TRT nie ma nic wspólnego z dopingiem – to kontrolowane leczenie na receptę.

• Stężenie poniżej 8 nmol/l: przy braku przeciwwskazań pacjent zawsze powinien otrzymać TRT.
• Stężenie 8–12 nmol/l: kluczowym kryterium wdrożenia terapii jest występowanie zaburzeń seksualnych.
• Stężenie powyżej 12 nmol/l: zgodnie z zaleceniami Europejskiego Towarzystwa Urologicznego TRT nie jest stosowana.

Do głównych przeciwwskazań należą: rak prostaty lub sutka, hematokryt powyżej 54 proc., PSA powyżej 4 ng/ml, ciężka niewydolność serca oraz chęć posiadania potomstwa.

Współczesna medycyna oferuje bezpieczne formy leków – m.in. żele nakładane na skórę ramion oraz iniekcje krótko- i długo działające. Badania potwierdzają, że prawidłowo prowadzona TRT nie zwiększa ryzyka raka prostaty ani zdarzeń sercowo-naczyniowych.

– W przypadku podejrzenia hipogonadyzmu u mężczyzny warto, by skorzystał on z fachowej pomocy androloga, endokrynologa, seksuologa czy urologa i wykonał indywidualnie zlecony zestaw badań, które są potrzebne do rozpoznania i ustalenia zasadności uzyskania przez pacjenta refundacji TRT – podsumowuje w rozmowie z PAP prof. Kałka.

Źródła: PAP, Nauka w Polsce