Te nawyki chronią serce. Kardiolożka wskazuje, co ratuje układ krążenia

Obchodzony 29 września Światowy Dzień Serca to dobra okazja, by przypomnieć, że schorzenia układu krążenia mogą przez długi czas nie dawać wyraźnych objawów. Dlatego ważna jest profilaktyka, nawet jeśli na co dzień czujemy się dobrze.

Jednym z kluczowych elementów zdrowia serca jest kontrola ciśnienia tętniczego. Nieprawidłowe wartości przez długi czas mogą nie dawać wyraźnych objawów, a jednocześnie obciążać układ krążenia i zwiększać ryzyko powikłań. Nadciśnienie nie boli, dlatego warto regularnie wykonywać pomiary, by odpowiednio wcześnie reagować na niepokojące zmiany.

Nadciśnienie tętnicze jest rozpoznawane przy wartościach wynoszących 140/90 mmHg lub więcej. Wartości 120–139 mmHg dla ciśnienia skurczowego lub 70–89 mmHg dla ciśnienia rozkurczowego określa się jako podwyższone ciśnienie tętnicze, natomiast za optymalne uznaje się ciśnienie poniżej 120/70 mmHg.

Podwyższone ciśnienie nie oznacza od razu nadciśnienia ani konieczności rozpoczęcia leczenia farmakologicznego. Jest to jednak sygnał, że warto dokładniej przyjrzeć się swoim codziennym nawykom. – Pierwszym krokiem leczenia nadciśnienia, czyli na tym etapie, na którym trafia do mnie 80–90 proc. pacjentów, zawsze jest zalecenie zmiany stylu życia – tłumaczył w WP abcZdrowie kardiolog prof. Michał Chudzik.

Drugim ważnym elementem profilaktyki sercowo-naczyniowej jest kontrolowanie poziomu lipidów we krwi. Podwyższony cholesterol dotyczy milionów Polaków, choć wiele osób nie zdaje sobie z tego sprawy, gdyż hipercholesterolemia również długo nie daje o sobie znać.

– Ogólnie, gdy mówimy o cholesterolu, mamy na myśli profil lipidowy, czyli zestaw kilku parametrów ocenianych w badaniu krwi. Należy do nich cholesterol całkowity, cholesterol LDL (określany jako "zły"), cholesterol HDL (nazywany "dobrym") oraz trójglicerydy – odrębny parametr, który również ma znaczenie w ocenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych – tłumaczy w rozmowie z WP abcZdrowie kardiolożka dr n. med. Ewa Uścińska.

Szczególne znaczenie ma cholesterol LDL. Zbyt wysokie stężenie sprzyja rozwojowi miażdżycy. Cholesterol może odkładać się w ścianach tętnic i prowadzić do powstawania blaszek miażdżycowych. Z czasem naczynia stają się węższe, przepływ krwi jest utrudniony, a ryzyko zawału serca i udaru mózgu rośnie.

Dla zdrowia serca kluczowe znaczenie mają codzienne nawyki. To właśnie pojedyncze decyzje, które podejmujemy każdego dnia, mogą przełożyć się na lepszą kondycję organizmu i samopoczucie. Dbając o siebie regularnie, dajemy sercu szansę na prawidłowe funkcjonowanie i zachowanie dobrej formy.

– Zalecam wyeliminowanie modyfikowalnych czynników ryzyka chorób układu krążenia, jeśli oczywiście występują. Mówimy tutaj między innymi o nadmiernej masie ciała. Utrzymanie prawidłowej masy ciała to jedna z pozytywnych rzeczy, które możemy zrobić dla naszego organizmu – wskazuje dr Uścińska.

Utrata nawet kilku kilogramów może mieć zauważalny wpływ na wartości ciśnienia. Przyjmuje się, że każdy zredukowany kilogram może obniżyć ciśnienie tętnicze o około 1–2 mmHg. Choć wydaje się, że to niewiele, zmniejszenie masy ciała o 10 kg może przełożyć się na spadek ciśnienia nawet o 10–20 mmHg.

– Jeśli mówimy o prawidłowej masie ciała, to należy również zwrócić uwagę na wyrównanie zaburzeń metabolicznych, takich jak zaburzenia gospodarki węglowodanowej i lipidowej. Sama normalizacja masy ciała nie zawsze jest wystarczająca. Jeśli nie przynosi oczekiwanych efektów, zaleca się farmakoterapię. Zarówno w utrzymaniu prawidłowej masy ciała, jak i wyrównaniu zaburzeń metabolicznych z pewnością pomaga regularna aktywność fizyczna – dodaje lekarka.

Zaburzenia metaboliczne z czasem prowadzą do zmian w naczyniach krwionośnych, co nadmiernie obciąża serce i cały układ krążenia. Nieprawidłowy poziom glukozy we krwi sprzyja uszkodzeniu ścian naczyń, natomiast zaburzenia lipidowe mogą przyczyniać się do rozwoju miażdżycy.

Jednym z najważniejszych nawyków wspierających zdrowie serca jest regularna aktywność fizyczna. Systematyczny wysiłek pomaga utrzymać serce w dobrej kondycji, wzmacnia je i wspiera prawidłowe funkcjonowanie całego układu krążenia. Dodatkowo pomaga utrzymać prawidłową masę ciała i wspiera kontrolę ciśnienia tętniczego.

– Aktywność fizyczna powinna być regularna. O regularności możemy mówić wtedy, gdy podejmujemy ją co najmniej pięć razy w tygodniu, każdorazowo przez minimum pół godziny. U osób bez poważnych chorób kardiologicznych powinien to być wysiłek o co najmniej umiarkowanej, a najlepiej wysokiej intensywności – przypomina ekspertka.

W trosce o zdrowie serca warto również wyeliminować szkodliwe nawyki, które mogą zwiększać ryzyko chorób układu krążenia. Szczególne znaczenie ma palenie papierosów oraz regularne sięganie po alkohol. Dym tytoniowy uszkadza naczynia krwionośne, przyspiesza rozwój miażdżycy i zwiększa ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych. Z kolei nadmierne spożywanie alkoholu może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego i zaburzeń pracy serca.

– Oprócz tego, jak wiadomo, sercu nie służą palenie papierosów i nadużywanie alkoholu. Najlepszym rozwiązaniem jest abstynencja, a także ograniczenie stresu i dbanie o dobry sen. Chodzi więc o zbilansowany, zdrowy styl życia, a w dłuższej perspektywie przede wszystkim o budowanie zdrowych nawyków. Nie ma tutaj żadnej wyszukanej filozofii – najważniejszy dla utrzymania serca w dobrej kondycji jest po prostu zdrowy styl życia – dodaje dr Uścińska.

Nie można zapominać także o odpowiednim odpoczynku – sen pozwala organizmowi na regenerację. Regularny, dobrej jakości sen wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia, z kolei niedobór może sprzyjać podwyższonemu ciśnieniu tętniczemu i większemu obciążeniu organizmu.

– Wieczorem warto już nie myśleć o stresujących sytuacjach z codziennego życia. Lepiej skupić się na czymś przyjemnym i spróbować się wyciszyć. Sama mam taki nawyk, że wcześnie się budzę i dopiero rano planuję dzień. Nie robię tego wieczorem, żeby niepotrzebnie się nie nakręcać. Przed snem staram się raczej myśleć o czymś pozytywnym i miłym, żeby dobrze spać – podsumowuje lekarka.