Te oznaczenia znikną z polskich produktów. Jest decyzja Ministerstwa Zdrowia

Nutri-Score to system oznaczania wartości odżywczej umieszczany z przodu opakowania. Produkty otrzymują jedną z pięciu liter – od zielonego A do czerwonego E. Ocenę wylicza się na podstawie składu produktu według określonego algorytmu.

W Polsce oznaczenie jest obecnie stosowane dobrowolnie przez część producentów i sieci handlowych. Ministerstwo Zdrowia zdecydowało jednak, że system nie zostanie przyjęty i notyfikowany jako rozwiązanie krajowe.

– To czynnik utrwalający złe wzorce edukacyjne w obrębie żywienia. Dopóki to nie zostanie dopracowane, system NS nie powinien być stosowany, z punktu widzenia edukacyjnego jest wręcz szkodliwy. Jeśli ktoś odbierze z Nutri-Score naukę, że żywność wysokoprzetworzona jest lepsza niż niskoprzetworzona, to wyrządza to mu wielką krzywdę – zaznaczył w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Daniel Śliż, internista, specjalista zdrowia publicznego i prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia.

Zgodnie z przedstawionymi zasadami produkty wyprodukowane w Polsce w opakowaniach z Nutri-Score lub innym systemem FOPNL wymagającym notyfikacji będą mogły być wprowadzane na rynek do 31 grudnia 2028 r. Od 1 stycznia 2029 r. nowe partie w takich opakowaniach nie powinny już trafiać do sprzedaży.

Nie oznacza to jednak, że wraz z początkiem 2029 r. oznaczenia nagle znikną ze wszystkich sklepów. Produkty wprowadzone do obrotu wcześniej będą mogły pozostać na półkach do wyczerpania zapasów, jednak nie dłużej niż do 31 grudnia 2030 r.

Decyzję poprzedziły konsultacje z organizacjami reprezentującymi producentów żywności, handel, dystrybucję i konsumentów. Jak wynika z informacji przedstawionych przez resort, stanowiska przekazało 25 organizacji. Aż 22 z nich opowiedziały się przeciwko przyjęciu i notyfikacji Nutri-Score lub innego działającego już systemu FOPNL wymagającego notyfikacji.

Ministerstwo Zdrowia wskazało, że przy podejmowaniu decyzji uwzględniono koszty, które musieliby ponosić przedsiębiorcy, kwestie środowiskowe oraz ryzyko marnowania żywności związane z wymianą opakowań.

Dyskusja wokół Nutri-Score trwa w Polsce od kilku lat. Już w 2023 r. Rada Organizacji Pacjentów przy ministrze zdrowia wyrażała zastrzeżenia wobec coraz szerszego stosowania tego oznaczenia i wskazywała, że system nie został zwalidowany w Polsce. Z kolei w dokumentach Ministerstwa Zdrowia dotyczących prac nad znakowaniem żywności wskazywano, że analizowano zarówno zmieniony algorytm Nutri-Score, jak i inne systemy FOPNL stosowane w różnych krajach.

– Nutri-Score wręcz nakłania producentów, by skupiali się na tzw. reformulacji, czyli takiej zmianie składu finalnego produktu, by wypadł on lepiej w klasyfikacji – to tzw. hackowanie – podczas gdy wiemy, że reformulacja oparta np. na zamianie węglowodanów na słodziki oraz proces wysokiego przetwarzania nie jest korzystny dla zdrowia. Wskutek tego będziemy mieli coraz więcej produktów przetworzonych czy ultra przetworzonych na półkach, konsument też może chętniej po nie sięgać, skoro zostały oznaczone literą A czy B i mają kolor zielony – dodał w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Mariusz Panczyk z Zakładu Edukacji i Badań w Naukach o Zdrowiu WUM.

Nutri-Score nie zniknie jednak całkowicie z polskich sklepów. Istotne znaczenie mają unijne zasady swobodnego przepływu towarów. Żywność legalnie wyprodukowana i oznakowana systemem FOPNL w państwie Unii Europejskiej, które przyjęło takie rozwiązanie na poziomie krajowym, nadal będzie mogła trafiać na polski rynek.

Nie będzie więc sytuacji, w której 1 stycznia 2031 r. każda etykieta Nutri-Score zniknie z polskich sklepów. Zmiany dotyczą przede wszystkim stosowania takich oznaczeń na produktach wytwarzanych w Polsce. Kontrolą procesu wymiany opakowań mają zajmować się właściwe miejscowo organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Źródło: MZ