Wystarczy jeden dziennie. Ponad dwukrotnie wyższe ryzyko raka żołądka

Analiza wykazała, że osoby wypijające przynajmniej jedną porcję słodzonego napoju dziennie miały 2,45 razy wyższe ryzyko zachorowania na raka żołądka w porównaniu z osobami sięgającymi po nie rzadziej niż raz w miesiącu.

Za jedną porcję badacze przyjęli 237 ml (szklankę lub niecałą puszkę), która dostarcza nawet do 35 g cukru (ok. 9 łyżeczek). Do analizowanej grupy zaliczono gazowane napoje słodzone, oranżady, lemoniady oraz napoje sportowe. Publikacja na łamach czasopisma naukowego "Gastro Hep Advances" to pierwsza analiza pokazująca tak silną zależność w populacji amerykańskiej.

Dane pochodzą z dwóch reprezentatywnych badań kohortowych: Nurses' Health Study oraz Health Professionals Follow-Up Study. Łącznie objęły one 112 284 pracowników ochrony zdrowia w USA. Uczestnicy co dwa lata aktualizowali dane o stanie zdrowia, a co cztery lata wypełniali szczegółowe kwestionariusze żywieniowe.

Obserwacja trwała od 1986 do 2022 r. (aż 36 lat), a w tym okresie raka żołądka zdiagnozowano u 278 osób. Tak długi czas obserwacji i duża próba nadają wynikom wysoką wiarygodność naukową.

Naukowcy osobnym analizom poddali napoje słodzone sztucznie (typu "light" i "zero"). W ich przypadku nie stwierdzono zwiększonego ryzyka rozwoju raka żołądka.

Warto zauważyć, że w 2023 r. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaklasyfikowała aspartam do grupy 2B (substancji potencjalnie rakotwórczych dla ludzi), co oznacza ograniczony dowód naukowy. Brak powiązania ze stężeniem nowotworów żołądka w tym badaniu nie oznacza, że słodziki są w pełni neutralne dla zdrowia, pokazuje jednak, że to cukier w napojach stanowi główny czynnik ryzyka.

Badanie miało charakter obserwacyjny i nie badało bezpośrednio mechanizmów biologicznych, jednak autorzy wyznaczyli dwa prawdopodobne szlaki:

• Insulinooporność i hiperinsulinemia: wysokie spożycie fruktozy i cukru sprzyja przyrostowi masy ciała oraz stymuluje wyrzut insuliny, która pobudza podziały komórkowe i zwiększa ryzyko błędów genetycznych.
• Miejscowy stan zapalny i dysbioza: stały kontakt śluzówki żołądka ze skoncentrowanym cukrem może wywoływać przewlekły stan zapalny oraz niekorzystne zmiany w mikrobiomie przewodu pokarmowego.

To badanie ma charakter obserwacyjny, więc mówi jedynie o współwystępowaniu, a nie o związku przyczynowym. Inaczej mówiąc, nie dowodzi, że to słodkie napoje wywołały nowotwór, winne mogły być inne czynniki towarzyszące osobom pijącym je codziennie.

Autorzy przyznali też dwa istotne ograniczenia. Brakowało im pełnych danych o zakażeniu bakterią Helicobacter pylori, która jest uznana za jeden z głównych czynników ryzyka raka żołądka. Niepełne były również informacje o historii chorób w rodzinach uczestników. Dodatkowo grupę tworzyli głównie biali pracownicy ochrony zdrowia, więc wyniki wymagają potwierdzenia w innych populacjach.

Jeśli chodzi o obciążenie słodzonymi napojami, nie ogranicza się ono jedynie do żołądka. Wcześniejsze badania powiązały je z cukrzycą typu 2 oraz otyłością, a także z nowotworami piersi, wątroby i jelita grubego. Szacuje się, że na całym świecie odpowiadają za ponad 180 tysięcy zgonów rocznie.

Rak żołądka jest piątą przyczyną zgonów nowotworowych na świecie. Jego związki z dietą są od dawna analizowane, ale na ten moment nie ma niestety wielu konkretów. Nowe dane pokazują, że słodzone napoje są kolejnym czynnikiem zwiększającym ryzyko, więc jest to spory argument do tego, by ograniczać je na co dzień.

Źródła:

1. Science Alert, https://www.sciencealert.com/sugar-sweetened-beverages-linked-to-stomach-cancer-for-the-first-time
2. Gastro Hep Advances, https://www.ghadvances.org/article/S2772-5723(26)00218-9/fulltext
3. WHO, https://www.who.int/news/item/14-07-2023-aspartame-hazard-and-risk-assessment-results-released
4. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8317409/