Ten wskaźnik pomoże we wczesnym wykryciu raka. Jakie są normy antygenu CA 19-9?

Liczba zachorowań na nowotwory w Polsce rośnie, osiągając rocznie około 170 tysięcy nowych przypadków. W 2020 roku z powodu chorób nowotworowych zmarło w Polsce blisko 109 tysięcy osób, co oznacza, że każdego dnia z powodu raka życie traci niemal 300 osób. Obecnie w Polsce żyje ponad milion osób z chorobą nowotworową.

Pomóc we wczesnym wykryciu może właśnie CA 19-9 (Cancer Antigen 19-9) - marker nowotworowy, który jest glikoproteiną oznaczaną w surowicy krwi. Jest on produkowany przez komórki przewodu pokarmowego, a jego podwyższony poziom może wskazywać na obecność nowotworów, głównie raka trzustki, ale także nowotworów dróg żółciowych, żołądka i jelita grubego.

Jednak CA 19-9 nie jest markerem specyficznym - jego podwyższone stężenie może być obecne również w stanach nienowotworowych, takich jak przewlekłe zapalenie trzustki, kamica żółciowa czy marskość wątroby.

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej i oznaczeniu poziomu CA 19-9 w surowicy za pomocą testu immunoenzymatycznego (ELISA) lub immunochemiluminescencyjnego. Jakie są do niego wskazania?

• Diagnostyka i monitorowanie raka trzustki oraz innych nowotworów przewodu pokarmowego,

• ocena skuteczności leczenia onkologicznego (np. po operacji lub chemioterapii),

• monitorowanie nawrotów nowotworów,

• w niektórych przypadkach ocena zmian w trzustce lub drogach żółciowych w diagnostyce różnicowej.

Jakie są normy CA 19-9? Każde laboratorium ma nieco inne normy, dlatego wynik zawsze należy interpretować w odniesieniu do zakresu podanego przez daną placówkę. Dla uproszczenia uznaje się:

• CA 19-9 < 37 U/ml → wynik w normie (nie wyklucza choroby nowotworowej u osób, które nie produkują tego markera, związane jest to z mutacją genu Lewis),

• CA 19-9 37–100 U/ml → nieznaczne podwyższenie, możliwe w stanach zapalnych trzustki, dróg żółciowych, marskości wątroby, infekcjach,

• CA 19-9 > 100 U/ml → sugeruje możliwość nowotworu, ale wymaga dalszej diagnostyki,

• CA 19-9 > 1000 U/ml → silnie wskazuje na nowotwór, często z przerzutami.

Należy pamiętać o tym, że marker ten jest przydatny w monitorowaniu i diagnostyce niektórych nowotworów, ale nigdy nie stanowi samodzielnej podstawy do diagnozy raka.