Torbiel skórzasta - występowanie, objawy, diagnostyka i leczenie

Torbiel skórzasta, znana również jako potworniak dojrzały, jest łagodnym nowotworem. Powstaje z dojrzałych, w pełni rozwiniętych komórek wywodzących się z listka ektodermalnego, który stanowi budulec skóry, paznokci, mieszków włosowych oraz gruczołów łojowych.

Torbiel może być wypełniona różnego rodzajami strukturami, takimi jak włosy, zęby czy elementy wydzielające pot i łój. Ten łagodny nowotwór rzadko ulega zezłośliwieniu.

Torbiele często tworzą się w gonadach (jajnikach, rzadziej w jądrach) oraz w narządach centralnych, takich jak przysadka, struktury w klatce piersiowej i okolicach krzyżowo-lędźwiowych. Potworniak może rozwinąć się również w obrębie twarzy i czaszki:

• torbiel skórzasta mózgu - pojawia się wyjątkowo rzadko, wymaga interwencji neurochirurga,
• torbiel skórzasta w zatokach nosowych - jej usunięcie jest szczególnie trudne,
• torbiel skórzasta w rdzeniu kręgowym - lokalizuje się wewnątrz struktur rdzenia kręgowego lub na powierzchni skóry na zewnątrz kręgosłupa.

Torbiel skórzasta może pojawić się zarówno w dzieciństwie, jak i między 20. a 30. rokiem życia. Czasami zmiana ta przebiega bezobjawowo, a symptomy stają się widoczne dopiero w wyniku rozwoju powikłań, takich jak skręt, zakażenie czy pęknięcie.

Objawy torbieli skórzastych są zróżnicowane, zależą od lokalizacji oraz rozmiaru powstałej zmiany. Potworniak tuż pod skórą objawia się w postaci miękkiego, ruchomego guza. Natomiast nowotwór położony w mózgu lub w okolicy rdzenia kręgowego może powodować ból, zaburzenia czucia, osłabienie mięśni, problemy z widzeniem, słyszeniem, chodzeniem czy oddawaniem moczu.

Stan zapalny torbieli skórzastej wywołuje obrzęk, zaczerwienienie oraz gorączkę. Z kolei potworniak jajnika może objawiać się bólem podbrzusza i odcinka lędźwiowego kręgosłupa, krwawieniem międzymiesiączkowym, a także nudnościami i zgagą.

Nagłe pogorszenie samopoczucia może w tym przypadku świadczyć o nagłym pęknięciu zmiany, wówczas pojawia się silny ból brzucha, przypominający zapalenie wyrostka robaczkowego oraz nadmierna tkliwość powłok brzusznych. Niekiedy obserwuje się także gorączkę i dreszcze. Warto zauważyć, że zmiany tego rodzaju mogą mieć również bezobjawowy przebieg i zostać rozpoznane zupełnie przypadkowo trakcie badań.

Torbiel może przez długi czas nie wpływać na samopoczucie pacjenta. Często diagnozuje się ją dopiero w momencie, gdy pojawiają się powikłania. Jedną z cech charakterystycznych torbieli jest ich zdolność do utajnionego wzrostu, co sprawia, że mogą powiększać się przez długi czas bez wywoływania dolegliwości. Dopiero w późniejszym czasie zmiana powoduje ucisk na okoliczne struktury, co odpowiada za ból, dyskomfort i zaburzenia o charakterze neurologicznym

Do rozpoznania potworniaka stosuje się badanie fizykalne, ultrasonografię, rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową. W niektórych przypadkach może być wykonana biopsja, czyli pobranie próbki tkanki celem dokładniejszej analizy pod mikroskopem.

Jeśli torbiel wywołuje ból, objawy stanu zapalnego, zmienia rozmiar lub barwę bądź stanowi problem estetyczny, zaleca się konsultację z lekarzem w celu doboru odpowiedniego sposobu leczenia.

Usuwanie torbieli skórzastych to zazwyczaj rutynowy zabieg, choć zdarza się, że guz może pęknąć, co prowadzi do stanu zapalnego i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.

W rzadkich przypadkach potworniak może sięgać do struktur głębiej położonych niż skóra, na przykład lokalizować się w jamie ustnej lub oczodołach. W takich sytuacjach konieczne jest wykonanie kilku badań obrazowych w celu dokładnego uwidocznienia zmiany.

Usuwanie powierzchownych torbieli skórzastych jest zwykle szybkim zabiegiem wykonywanym w znieczuleniu miejscowym. Potworniaki położone głębiej wymagają dłuższej operacji i pobytu w szpitalu.

Źródła

1. Anatomia prawidłowa i ultrasonograficzna jajnika, w tym obraz zmian zachodzących w trakcie cyklu jajnikowego
2. Jeziorski A., Szawłowski A., Towpik E., Chirurgia onkologiczna - tom 1-4, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3719-7
3. Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6
4. Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9