Trądzik skupiony (acne congobata)

Istnieje twierdzenie, że im wcześniej pojawia się trądzik tym większe jest prawdopodobieństwo cięższego i długotrwałego przebiegu choroby. Wprawdzie kobiety i mężczyźni dotknięci są nim w porównywalny sposób, to jednak mężczyźni częściej narażeni są na cięższe postacie trądziku pospolitego, co ma swoje uzasadnienie hormonalne. Z powodu lokalizacji zmian trądzikowych takich jak twarz, dekolt czy plecy dla wielu osób choroba ta stanowi duży problem psychospołeczny.

Trądzik występuje w okolicach bogatych w gruczoły łojowe, charakteryzuje się łojotokiem, tworzeniem zaskórników, krostek zapalnych, grudek i blizn. Czynnikiem usposabiającym wystąpienie trądziku jest skłonność do nadmiernego wytwarzania łoju i rogowacenia ujść mieszków włosowych. Nadmierne wytwarzanie mas rogowych powoduje tworzenie się zaskórników, a następnie związanych z nimi odczynów zapalnych w postaci zmian grudkowo-krostkowych.

• Trądzik młodzieńczy (acne juvenilis), w którym zmiany są zwykle słabo nasilone, z przewagą zaskórników i wykwitów grudkowych. Umiejscowione są głownie na twarzy i plecach. Szczyt nasilenia zmian obejmuje wiek dojrzewania, po czym samoistnie ustępuje po kilku latach trwania.
• Trądzik ropowiczy (acne phlegmonosa), w którym obok zmian typowych tworzą się torbiele ropne, które goją się przez bliznowacenie-blizny są nierówne, wciągnięte.
• Trądzik bliznowcowy (acne keloidem), który polega na tworzeniu się bliznowców w obrębie zmian trądzikowych. Często towarzyszy trądzikowi ropowiczemu lub skupionemu. Najczęściej dotyczy okolicy karku.
• Trądzik skupiony (acne conglobata).

Trądzik skupiony jest najcięższą postacią trądziku pospolitego. Spotyka się go głównie u mężczyzn, co nie oznacza, ze kobiety nie są objęte ryzykiem jego występowania. Charakteryzuje się występowaniem bardzo głębokich nacieków i torbieli ropnych, które mają zdolność do zlewania się w większe skupiska. Torbiele są niezwykle kłopotliwe, gdyż zamknięta w nich mikroflora bakteryjna namnaża się wywołując stan zapalny. Ponadto zdarza się, ze pękają z wydzielaniem się surowiczo-ropnej, cuchnącej wydzieliny.

Oprócz torbieli i nacieków ropnych bardzo często spotyka się zaskórniki. Zazwyczaj są one bardzo duże, liczne, zarówno otwarte jak i zamknięte. Oprócz opisanych wcześniej zmian, u osób z trądzikiem skupionym obserwuje się występowanie ropni, przetok i blizn. Blizny potrądzikowe są bardzo różnorodne. Ich powstawanie jest ogromnym zmartwieniem dla osób cierpiących na trądzik skupiony. Typowe blizny mogą być zanikowe (punktowe lub kilkumilimetrowe), wypukłe przymieszkowe (przypominające prosaki lub zamknięte zaskórniki), przerosłe guzkowe lub duże keloidy, występujące zwłaszcza na klatce piersiowej i na plecach.

Najczęstszą lokalizacją acne conglobata jest twarz, klatka piersiowa i plecy, zajęte w tym samym stopniu. Rzadszymi miejscami powstawania trądziku skupionego są ramiona, brzuch, pośladki, okolice pachowe, pachwinowe, a nawet owłosiona skóra głowy.

Nowoczesne leczenie trądziku skupionego może skrócić przebieg i zmniejszyć nasilenie choroby, zredukować bliznowacenie i poprawić samopoczucie chorego. Odpowiednia pielęgnacja cery trądzikowej, obok leczenia właściwego, ma ogromne znaczenie terapeutyczne. Używanie preparatów na bazie alkoholu do przemywania skóry oraz stosowanie bibułek matujących, jako leczenie miejscowe, przyspiesza proces gojenia się zmian.

Wśród leków działających bezpośrednio na przyczynę powstawania trądziku skupionego zalicza się antybiotyki oraz pochodne witaminy A. Antybiotyki zaleca się szczególnie u osób, u których zmiany trądzikowe usytuowane są na rumieniu, będącym odczynem zapalnym. Podstawą tej terapii są tetracykliny. Należy jednak pamiętać, ze nie wolno ich podawać kobietom ciężarnym i małym dzieciom, ponieważ lek znika do rosnących kości oraz zębów i ziemna ich zabarwienie.

U około 10 % osób stosujących tetracykliny występuje hiperpigmentacja (ciemne zabarwienie błony śluzowej) w jamie ustnej. U osób, u których nie wolno podawać tertacyklin, można zastosować erytromycynę. Pochodne witaminy A to retinoidy. Izotretynoina jest najsilniejszym lekiem stosowanym we wszystkich odmianach trądziku pospolitego.

Zarezerwowana jest dla pacjentów, których przebieg choroby jest bardzo ciężki, oraz u tych, u których antybiotyki nie przyniosły zadowalających rezultatów. Działa na drodze wielu mechanizmów, najważniejszym z nich jest zmniejszenie ilości wytwarzanego łoju. Skora i śluzówki szybko stają się suche. Znikają mikrozaskórniki i zaskórniki. Lek ten ma także silne działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne.

Innymi lekami zmniejszającymi powstawanie nowych zmian trądzikowych są: nadtlenek benzoilu, kwas salicylowy, kwas azelainowy. Nadtlenek benzoilu wykazuje działanie złuszczające oraz bakteriobójcze. Przyspiesza gojenie się zmian przez hamowanie namnażania się bakterii Propionibacterium acnes, odpowiedzialnych za powstawanie krost.

Kwas azelainowy ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne oraz lekko złuszczające. Kwas salicylowy wykazuje działanie złuszczające, przeciwzapalne, bakteriostatyczne, przeciwgrzybiczne oraz lekko dezodorujace. Dzięki swym licznym właściwościom odblokowuje pory tym samym zapobiegając wystąpieniu nowych zmian trądzikowych oraz przyspiesza gojenie się powstałych już zaskórników.

W walce z trądzikiem skupionym duża rolę odgrywają także metody polegające na wykorzystaniu peelingów, zarówno fizycznych, z użyciem lasera i krioterapii, mechanicznych, z użyciem mikrodermabrazji, dermabrazji, chemicznych, z wykorzystaniem kwasów AHA, pirogronowego, trójjodooctowego oraz enzymów.

Nie istnieje jedna skuteczna metoda w walce z trądzikiem skupionym. Leczenie wielolekowe jest niekiedy długotrwałe, z okresami remisji. Im później osoba cierpiąca na trądzik skupiony zgłosi się do lekarza dermatologa tym szanse na zupełne, szybkie wyleczenie są mniejsze.