Trądzik bliznowcowy - przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie

Dokładna etiologia trądziku nie jest do tej pory znana. Wiadomo jednak, że choroba związana jest z czynnikami genetycznymi. Istotą trądziku bliznowcowego jest zamknięcie ujścia gruczołów łojowych, co prowadzi do nadmiernego rogowacenia skóry. Efektem tego jest rozciągnięcie gruczołu łojowego poprzez gromadzenie się wydzieliny i wtórne nagromadzenie się bakterii, które powodują stan zapalny i ropienie. Następnie dochodzi do zniszczenia tkanki skórnej i powstawania trudnych do zlikwidowania blizn. Bardzo ważną rolę w rozwoju trądziku bliznowcowego odgrywają hormony płciowe, głównie androgeny. Komórki gruczołów łojowych posiadają w swojej strukturze receptory dla tych hormonów. Ich pobudzenie nasila łojotok. Trądzik pospolity jest zależny od nadmiernej produkcji łoju związanej z przestrojeniem hormonalnym w okresie pokwitania. Może nasilać się lub być wręcz wywołany przez hormony kory nadnerczy.

Choroba typowo rozpoczyna się od zapalenia mieszków włosowych na skórze karku i w okolicy przylegającej do owłosionej skóry głowy. Początkowo pojawiające się krosty w niczym nie odróżniają się od typowego trądziku pospolitego. Dopiero w późniejszym etapie dochodzi do nasilenia objawów zapalenia bądź infekcji, w wyniku których powstają twarde, przebarwione grudki okołomieszkowe przekształcające się w blizny przerostowe lub bliznowce.

W niektórych przypadkach keloidy (bliznowce) rosną i zlewają się, tworząc szpecące narośla. W wyniku uszkodzenia skóry właściwej w miejscach powstania bliznowców dochodzi do łysienia. Typowym objawem są nawracające czerwone plamki lub drobne opuchnięcia skóry, zwykle nazywane pryszczami, które mogą ulec zakażeniu lub wypełniać się ropą i zazwyczaj pojawiają się na twarzy, klatce piersiowej, ramionach i karku. Zmiany mają różną postać, na przykład są to znajdujące się pod skórą i niemające ujścia tzw. wypryski z białymi „czubami”, ciemne zmiany z otwartym ujściem, tj. z czarnymi punktami „czubami”. Czerwone opuchlizny lub guzki, czasem wypełnione ropą krosty, powstają ze zmian z czarnymi i białymi „czubami”.

Istnieją czynniki mogące nasilać objawy trądziku bliznowcowego:

• zbyt silne pocenie się,
• przebywanie w zbyt wilgotnym klimacie,
• miesiączka u dziewcząt, a szczególnie okres kilkudniowy przed pojawieniem się krwawienia,
• ciąża,
• tabletki antykoncepcyjne,
• leki, np. kortykosterydy, leki przeciwpadaczkowe,
• kosmetyki, zwłaszcza pudry, podkłady itd.

Skuteczne i szybkie leczenie trądziku jest bardzo ważne, ponieważ szpecące blizny na skórze mogą stać się powodem kompleksów, szczególnie młodych osób.

Leczenie trądziku należy rozpocząć jak najwcześniej stosując antybiotyki podawane ogólnie i miejscowo. Wśród leków stosowanych doustnie najczęściej używa się tetracyklin, które oprócz działania przeciwbakteryjnego, hamują wytwarzanie łoju przez Propionibacterium acnes (bakteria należąca do prawidłowej flory bakteryjnej skóry, która w sprzyjających okolicznościach mikroflory wzrasta wywołując trądzik). Tetracykliny podawane są przez wiele tygodni a czasem nawet miesięcy.

Oprócz leczenia ogólnego stosuje się terapię miejscową w postaci kremów, maści i żeli. Do najbardziej popularnych zalicza się erytromycynę, klindamycynę, minocyklinę, erytromycyna. Nie należy zapominać o istotnym znaczeniu witamin w leczeniu i zapobieganiu wystąpieniu zmian trądzikowych i blizn potrądzikowych. Wśród nich najlepsze działanie przeciwłojotokowe mają: PP, B2, C (stosowane przez minimum 6 miesięcy). W przypadku stosowania gotowych preparatów wielowitaminowych, należy unikać tych, które w swoim składzie zawierają witaminę B12, gdyż wykazuje ona działanie prołojotokowe.

Zastosowanie w leczeniu trądziku bliznowcowego znajdują także kortykosteroidy stosowane miejscowo i doogniskowo oraz kriochirurgia. Kriochirurgia jest to metoda terapeutyczna , która polega na miejscowym zamrożeniu tkanek przy użyciu specjalnej aparatury. Aby zamrozić żywą tkankę temperatura tkanek musi być obniżona do -20 stopni Celsjusza. Kriochirurgia jest metodą bezpieczną, nie wymagającą szczególnego przygotowania pacjenta. Wyróżnia się trzy metody zamrażania:

• wacik nawinięty na drewnianą pałeczkę zanurzony w ciekłym azocie-pozwala na usunięcie drobnych, płytkich blizn;
• metoda natryskowa, tkankę zamraża się trzymając natrysk oddalony od blizny o 1 cm;
• metoda kontaktowa pozwala na leczenie zmian o większej średnicy.

Kriochirurgia jest skuteczna przede wszystkim w leczeniu świeżych keloidów. Terapia obejmuje około 5-12 zabiegów. Czas zamrażania uzależniony jest od objętości guzów i trwa od 15 do 60 sekund. W niektórych przypadkach warto zastosować leczenie chirurgiczne, polegające na stopniowym wycinaniu bliznowców, z naciąganiem tkanek, z przeszczepami i wycięciem z następczym gojeniem przez ziarninowanie. Każda z tych metod daje dobre kosmetyczne efekty końcowe.

Pozbycie się powstałych blizn po trądziku jest niełatwe, dlatego należy rozpocząć leczenie jak najwcześniej. Oto sposoby, które są polecane:

• Wcieranie w zmienioną chorobowo skórę kremów i maści zawierających kortyzon lub miejscowe stosowanie antybiotyku zawierającego np. erytromycynę lub klindamycynę.
• Leczenie doustne antybiotykami.
• Miejscowe zastrzyki, wstrzykiwane w chorą skórę, łagodzące objawy i zmniejszające blizny na skórze.
• Zabieg chirurgiczny polegający na stopniowym wycinaniu zmian patologicznych i blizn.
• Zabieg laserowy, leczący chore miejsce.
• Krioterapia, polegająca na miejscowym zamrażaniu tkanek, podczas której stosuje się płynny azot. Zabieg musi być powtarzany. Zazwyczaj wykonuje się ich od około 5 do 12.
• W leczeniu domowym można wykorzystać znane preparaty do mycia twarzy. O stosowaniu tego typu preparatów należy zawsze informować dermatologa, gdyż w połączeniu z niektórymi lekami mogą one powodować podrażnienie skóry trądzikowej. Wskazane jest także okresowe oczyszczanie skóry w gabinecie kosmetycznym. Rozpoczynając terapię trądziku w gabinecie dermatologicznym, nie zawsze należy spodziewać się szybkiego i całkowitego jego wyleczenia, ale systematyczne stosowanie się do zaleceń lekarza pozwoli na złagodzenie objawów.

Trądzik bliznowcowy należy do cięższych postaci trądziku. W razie wystąpienia jego objawów należy możliwie szybko udać się do dermatologa i rozpocząć leczenie.

Źródła

1. Adderly B.D., Dubrow T.J. TRĄDZIK Najnowsze metody leczenia i zapobiegania, Aba, Warszawa 2007, ISBN 978-83-61012-02-3
2. Tourles S. Piękna i zdrowa skóra, Świat Książki, Warszawa 2006, ISBN 83-7391-999-6
3. Błaszczyk-Kostanecka M., Wolska H. Dermatologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3715-9
4. Chorzelski T., Jabłońska S. Choroby skóry, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-2430-7