Wczesne sygnały raka. Lekarze alarmują: Nie ignoruj tych objawów

– Ważne jest, by znać objawy, które mogą sugerować, że w naszym organizmie rozwija się nowotwór. Oczywiście ich wystąpienie nie oznacza, że choroba na 100 proc. występuje, ale powinien być to dla nas sygnał alarmowy – mówił w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Paweł Potocki, onkolog kliniczny w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie.

Rozwój nowotworu złośliwego to proces wieloetapowy, który na początkowych szczeblach rzadko generuje dolegliwości bólowe. Tkanka nowotworowa powstaje w wyniku nagromadzenia mutacji somatycznych wymykających się mechanizmom apoptozy (programowanej śmierci komórki). W wielu narządach wewnętrznych – charakteryzujących się ubogim unerwieniem czuciowym oraz znaczną przestrzenią anatomiczną – rozrastająca się masa nie wywiera początkowo ucisku na sąsiednie struktury ani torebki narządów. W efekcie proces proliferacji patologicznych komórek może toczyć się przez długi czas w sposób całkowicie bezobjawowy, co usypia czujność pacjenta.

– Nowotwór zawsze prędzej czy później wywoła u pacjenta uogólniony i niekończący się po kilku dniach stan zapalny. Wówczas czujemy się słabi, bolą nas mięśnie, kości, mamy podwyższoną temperaturę ciała. Jeśli te objawy towarzyszą infekcji, to nie powinniśmy się martwić, natomiast jeśli infekcji nie ma, ale te objawy występują, gorączkujemy nie wiadomo dlaczego, jesteśmy słabi, zmęczeni, to powinniśmy jak najszybciej udać się do lekarza – powiedział dr n. med. Paweł Potocki.

– Nie możemy uznawać czegoś za normalne tylko dlatego, że objawy są subtelne albo nie powodują bólu, przez który chce się krzyczeć. To nie musi być nic poważnego, ale jeśli jest niewyjaśnione i utrzymuje się, powinniśmy to zbadać – powiedziała w rozmowie z Business Insiderem dr Bea Bakshi, lekarka podstawowej opieki zdrowotnej.

Choć wczesna faza bywa utajona, organizm wysyła pośrednie impulsy świadczące o zaburzeniu homeostazy. Jednym z najbardziej uniwersalnych i bezwzględnych wskazań do pogłębionej diagnostyki są patologiczne krwawienia. Należą do nich:

• obecność krwi w stolcu (świeżej lub w postaci smolistych stolców),
• krwawienia z dróg rodnych poza regularnym cyklem menstruacyjnym lub u kobiet po menopauzie,
• krwioplucie oraz przewlekły, zmieniający charakter kaszel.

Jeśli chodzi o obecność krwi w stolcu, to może ona przybierać różną postać – od jasnoczerwonych smug widocznych na papierze toaletowym po ciemniejsze, brunatne ślady albo czarne, smoliste stolce. Dodatkowo, ważne jest, kiedy się pojawia: czy podczas wypróżnienia, czy podcierania, czy znajduje się w stolcu.

Uwagę powinny zwrócić także wszelkie nowe, twarde nacieki, niegojące się owrzodzenia błon śluzowych i skóry oraz nagłe zmiany w dynamice wypróżnień (np. tzw. stolce ołówkowate).

– Jeśli ignorujesz zmiany rytmu wypróżnień, niewyjaśnione zmęczenie lub dyskomfort w obrębie brzucha, działasz na własną niekorzyść. Wczesne wychwycenie tych sygnałów ostrzegawczych może uratować życie. Szybka reakcja jest znacznie ważniejsza niż liczenie na to, że objawy same miną – mówił chirurg dr Ali Cadili.

Medycyna zwraca również szczególną uwagę na zjawiska paraneoplastyczne (zespoły paranowotworowe). Do tej grupy zalicza się m.in. idiopatyczną, nawracającą chorobę zakrzepowo-zatorową. Komórki nowotworowe wydzielają substancje prokoagulacyjne, aktywujące kaskadę krzepnięcia. Jeżeli zakrzepica żył głębokich występuje u pacjenta bez tradycyjnych czynników ryzyka – bez otyłości, długotrwałego unieruchomienia, nikotynizmu czy farmakoterapii hormonalnej – powinna stanowić bezpośredni impuls do poszukiwania ogniska onkologicznego.

Powszechne przez dekady przekonanie, że nowotwory złośliwe to domena wyłącznie osób w podeszłym wieku, traci rację bytu w świetle współczesnych danych epidemiologicznych. Choć starzenie się populacji sprzyja kumulacji uszkodzeń DNA, to dynamicznie rośnie odsetek rozpoznań u osób między 20. a 40. rokiem życia.

Zjawisko to wiąże się ze zmianą profilu narażenia na czynniki kancerogenne we współczesnym środowisku – w tym z powszechną obecnością wysoko przetworzonej żywności, stresem metabolicznym, chronicznym stanem zapalnym oraz ekspozycją na związki chemiczne zaburzające gospodarkę endokrynną. Lekceważenie przewlekłych dolegliwości przez młodych dorosłych prowadzi do opóźnienia rozpoznania, co drastycznie pogarsza rokowanie.

Nieprzewidywalność kliniczna chorób nowotworowych sprawia, że część przypadków wykrywana jest przypadkowo – np. w trakcie rutynowego RTG klatki piersiowej po infekcji dróg oddechowych. Właśnie dlatego filarem współczesnej onkologii pozostają badania przesiewowe (screeningowe), których celem jest identyfikacja zmian przednowotworowych lub guzów w stadium bezobjawowym:

• Kolonoskopia – umożliwia nie tylko wczesną detekcję, ale i prewencję raka jelita grubego poprzez jednoczesne usuwanie polipów gruczolakowych.
• Cytologia – kluczowa w wykrywaniu wczesnych dysplazji nabłonka szyjki macicy.
• Mammografia i USG piersi – pozwalające na identyfikację mikrozwapnień i małych zmian litych.
• Niskodawkowa tomografia komputerowa (LDCT) – dedykowana osobom z długoletnim wywiadem palenia tytoniu.

W onkologii czas od wystąpienia pierwszych mikroskopowych zaburzeń do wdrożenia terapii celowanej decyduje o szansach na całkowite wyleczenie. Świadomość sygnałów alarmowych oraz regularna profilaktyka pozostają najskuteczniejszym narzędziem w walce z chorobą.