Widoczny objaw raka jelita grubego. Od razu wykonaj kolonoskopię

Rak jelita grubego to nowotwór złośliwy rozwijający się w obrębie jelita grubego – zwykle zaczyna się od niewielkich zmian w błonie śluzowej, takich jak polipy, które z czasem mogą przekształcić się w guz. Choroba przez długi czas potrafi nie dawać jednoznacznych objawów, dlatego tak duże znaczenie ma profilaktyka i badania przesiewowe.

W Polsce rak jelita grubego należy do najczęściej rozpoznawanych nowotworów: w ostatnich 20 latach notowano średnio ok. 16,8 tys. nowych zachorowań rocznie (ok. 9,3 tys. u mężczyzn i 7,5 tys. u kobiet), a według danych za 2022 r. liczba nowych rozpoznań wzrosła do ok. 18,8 tys. przypadków.

Najczęściej rozpoznaje się ją u osób po 50. roku życia, a ryzyko dodatkowo rośnie u tych, u których w rodzinie występowały nowotwory jelita grubego, a także u osób z otyłością, małą aktywnością fizyczną, dietą ubogą w błonnik i bogatą w czerwone oraz przetworzone mięso, palących papierosy lub nadużywających alkoholu.

Coraz częściej mówi się też o niepokojącym trendzie wzrostu zachorowań u młodszych dorosłych, co sprawia, że czujność wobec objawów i zdrowy styl życia są ważne niezależnie od wieku.

- Aktualnie najbardziej zauważalne wzrosty zachorowań dotyczą osób w wieku 40 lat i tuż przed, choć jest też coraz więcej 30-kilkulatków, którzy mają już zaawansowany nowotwór jelita grubego. Granica wieku ewidentnie się więc obniża. To jest coś, czego do niedawna w ogóle nie było - przyznał w rozmowie z WP abcZdrowie gastrolog prof. Wojciech Marlicz.

Objawy raka jelita grubego bywają długo niespecyficzne albo nie pojawiają się wcale, dlatego choroba potrafi rozwijać się po cichu. Jednym z najczęstszych sygnałów ostrzegawczych jest zmiana rytmu wypróżnień utrzymująca się dłużej niż kilka tygodni: nawracające biegunki, zaparcia lub naprzemienne występowanie obu, a także wrażenie niepełnego wypróżnienia. Niepokoić powinny również zwężenie stolca (tzw. ołówkowe stolce), częste parcie na stolec, uczucie rozpierania w brzuchu, nawracające wzdęcia oraz bóle brzucha o niejasnej przyczynie.

Do typowych objawów należą też domieszka krwi w stolcu (jasnoczerwona lub ciemniejsza), śluz w stolcu oraz krwawienia z odbytu, które łatwo pomylić np. z hemoroidami. U części osób pierwszym wyraźnym sygnałem jest narastające osłabienie, spadek wydolności, bladość i duszność przy wysiłku – często wynikające z niedokrwistości z niedoboru żelaza spowodowanej przewlekłym, niewielkim krwawieniem z guza.

Alarmujące są także niezamierzona utrata masy ciała, brak apetytu, stany podgorączkowe oraz nasilający się ból lub objawy niedrożności jelit (silne bóle brzucha, wymioty, zatrzymanie gazów i stolca) – w takiej sytuacji trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem.

W przypadku raka jelita grubego kluczowe znaczenie ma to, że zwykle rozwija się on powoli. Od momentu powstania polipa do rozwoju nowotworu złośliwego mija najczęściej co najmniej 5-7 lat. To okno czasowe daje realną szansę na wykrycie zmian przedrakowych i ich usunięcie, zanim dojdzie do rozwoju choroby.

Dlatego tak duży nacisk kładzie się na profilaktykę i badania przesiewowe. Najskuteczniejszym narzędziem wykrywania raka jelita grubego pozostaje kolonoskopia, bo pozwala jednocześnie obejrzeć jelito, pobrać wycinki do badania histopatologicznego i usunąć podejrzane polipy.

Uzupełnieniem diagnostyki są badania na obecność krwi utajonej w stolcu, które mogą wychwycić drobne krwawienia niewidoczne gołym okiem, oraz badanie per rectum, czyli ocena palcem przez odbytnicę – proste, szybkie, a wciąż ważne, zwłaszcza gdy zmiana znajduje się w końcowym odcinku jelita. W praktyce to połączenie metod (od prostszych przesiewowych po kolonoskopię) zwiększa szanse na wykrycie choroby na wczesnym etapie.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: onkologia.pacjent.gov.pl onkologia.org.pl * mp.pl