Witamina cenna dla mózgu i wątroby. Niezbędna w profilaktyce udarów

Folian to naturalnie występująca forma witaminy B9 obecna w żywności, natomiast kwas foliowy jest formą syntetyczną, dodawaną do suplementów i żywności wzbogacanej. Kwas foliowy jest bardziej stabilny termicznie, co czyni go idealnym składnikiem produktów poddawanych obróbce cieplnej, takich jak pieczywo czy makarony.

Do naturalnych źródeł folianów należą:

• podroby – szczególnie wątroba wołowa i drobiowa;

• warzywa liściaste – szpinak, brukselka, szparagi, buraki;

• rośliny strączkowe – soczewica, ciecierzyca, fasola;

• owoce – pomarańcze, awokado, melony, sok pomarańczowy;

• orzechy i nasiona – orzechy włoskie, arachidy;

• produkty wzbogacane – płatki śniadaniowe, mąka, ryż, makaron.

Niedobór witaminy B9 może objawiać się osłabieniem mięśni, przewlekłym zmęczeniem, problemami z pamięcią i koncentracją, parestezjami (uczuciem mrowienia), bólem i zaczerwienieniem języka, owrzodzeniami jamy ustnej oraz zaburzeniami widzenia.

Jak podkreślają badania opublikowane w "American Journal of Clinical Nutrition", niedobór folianów często współwystępuje z niedoborem witaminy B12 i żelaza, co może dodatkowo potęgować objawy.

Szczególnie narażone na niedobór są osoby z zaburzeniami wchłaniania (np. celiakia, choroby zapalne jelit), z mutacją genu MTHFR, nadużywające alkoholu, a także nastolatki i młode kobiety w wieku rozrodczym.

Jednym z najlepiej udokumentowanych korzyści suplementacji kwasem foliowym jest redukcja ryzyka wad cewy nerwowej u płodu, takich jak rozszczep kręgosłupa czy bezmózgowie.

Badania opublikowane w "New England Journal of Medicine" wykazały, że suplementacja 400 mcg kwasu foliowego dziennie przed ciążą i w pierwszym trymestrze może zmniejszyć to ryzyko nawet o 70 proc.

Zobacz także: O tej porze sięgaj po witaminy z grupy B. Najlepiej się przyswoją

Profilaktyka udaru mózgu

Metaanaliza opublikowana w "The Lancet" wykazała, że suplementacja kwasem foliowym może istotnie obniżać poziom homocysteiny – aminokwasu, którego podwyższone stężenie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem udaru mózgu.

Obniżenie poziomu homocysteiny poprzez odpowiednią podaż folianów może zatem stanowić element profilaktyki chorób naczyniowych mózgu, zwłaszcza w populacjach o większej częstości niedoborów tej witaminy.

Wspieranie funkcji poznawczych

Badania opublikowane w "American Journal of Clinical Nutrition" wykazały, że kwas foliowy może spowalniać tempo pogarszania się funkcji poznawczych u osób starszych z podwyższonym poziomem homocysteiny.

Wyniki sugerują, że suplementacja folianów może korzystnie wpływać na pamięć, szczególnie u osób z większym ryzykiem zaburzeń poznawczych w starszym wieku.

Wspomaganie zdrowia wątroby

Wstępne badania sugerują, że połączenie folianu z witaminą B12 może spowalniać rozwój niealkoholowego stłuszczeniowego zapalenia wątroby. Efekt ten obejmuje zmniejszenie stanu zapalnego oraz ograniczenie procesu włóknienia w tkance wątrobowej.

Choć dowody są na razie ograniczone, obserwacje te wskazują na potencjał folianów jako elementu wspomagającego terapię chorób wątroby.

Potencjalne działanie przeciwnowotworowe

Zależność między folianami a ryzykiem nowotworów jest złożona. Niski poziom folianów wiąże się z większym ryzykiem rozwoju niektórych nowotworów, takich jak rak płuca, piersi czy szyjki macicy.

Z drugiej strony, nadmierna suplementacja, zwłaszcza u osób z istniejącymi zmianami przednowotworowymi, może przyspieszać ich rozwój. Badania opublikowane w "Cancer Prevention Research" wskazują, że wysokie dawki kwasu foliowego mogą sprzyjać progresji zmian w jelicie grubym, co potwierdza konieczność ostrożności w stosowaniu suplementów w nadmiarze.

Chociaż foliany z naturalnych źródeł są bezpieczne, nadmierna podaż kwasu foliowego z suplementów może maskować niedobór witaminy B12, zwiększać ryzyko rozwoju zmian przednowotworowych oraz wpływać na układ odpornościowy i funkcje poznawcze.

Dlatego suplementacja powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb i prowadzona pod kontrolą lekarza.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. American Journal of Clinical Nutrition
2. CDC
3. New England Journal of Medicine
4. The Lancet
5. Cancer Prevention Research