Wpływ pomidorów na nowotwory. Potwierdzone badaniami

Duża metaanaliza opublikowana we "Frontiers in Nutrition", obejmująca dane od blisko 2,7 mln osób, sugeruje, że wysokie stężenie likopenu w diecie oraz we krwi wiąże się z niższą zachorowalnością i śmiertelnością z powodu raka.

Autorzy przeanalizowali 119 badań, aby sprawdzić, czy spożycie pomidorów lub likopenu wpływa na ryzyko nowotworów oraz ich śmiertelność. Wnioski są jednoznaczne:

• wysokie spożycie likopenu wiązało się ze spadkiem ogólnego ryzyka raka o 5–11 proc.,

• wyższe stężenie likopenu we krwi łączyło się z nawet 24 proc. niższym ryzykiem zgonu z powodu nowotworów,

• najsilniejszy efekt dotyczył raka płuca – osoby z najwyższym poziomem likopenu we krwi miały o 35 proc. niższe ryzyko śmiertelności,

• korzyści obserwowano również w przypadku raka piersi i prostaty, choć dla prostaty związek był wyraźniejszy przy analizie poziomu likopenu we krwi niż samego spożycia.

Co ważne, naukowcy podkreślają, że ochronne działanie nie wynikało po prostu z jedzenia większej liczby pomidorów, lecz ze spożywania likopenu w formach dobrze przyswajalnych – takich jak pomidory gotowane, przeciery, sosy czy koncentraty. To zgodne z wcześniejszą wiedzą o tym, że obróbka cieplna zwiększa biodostępność tego karotenoidu.

Badacze wskazali również, że optymalna dzienna dawka to około 5–7 mg likopenu, a zwiększanie jej powyżej 10 mg nie dawało już dodatkowych korzyści.

Zobacz także: Często pili sok pomidorowy. Taki był skutek po roku

Likopen to karotenoid o silnych właściwościach przeciwutleniających. Oznacza to, że:

• neutralizuje wolne rodniki,

• może zmniejszać stres oksydacyjny – jedno z ogniw związanych z transformacją nowotworową,

• wpływa na procesy zapalne,

• moduluje sygnały komórkowe związane z proliferacją i apoptozą.

Zarówno metaanaliza, jak i eksperci AICR podkreślają, że surowe pomidory nie zapewniają tak wysokiej biodostępności likopenu jak pomidory przetworzone. Oznacza to, że sos pomidorowy, zupa krem czy pomidory duszone mogą dostarczać likopenu w formie lepiej wchłanianej niż pomidor na kanapce.

Warto też podkreślić, że choć likopen jest obiecującym związkiem, mechanizmy jego działania pozostają złożone, a różnice między badaniami wynikają m.in. z jakości analiz, rodzaju nowotworów i sposobu mierzenia spożycia.

Na razie możemy powiedzieć jedno: dieta bogata w likopen to element zdrowego stylu życia, który może wspierać ochronę przed rakiem, ale nie zastępuje standardowych metod profilaktyki ani leczenia.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Frontiers in Nutrition
2. AICR