Wymioty kałowe – wygląd, dolegliwości i najczęstsze przyczyny

Wymioty kałowe to specyficzny rodzaj wymiotów, istotą których jest nagłe, poprzedzone zazwyczaj nudnościami, wydalenie zawartości żołądka na zewnątrz, przez przełyk i usta. O wymiotach kałowych mówi się, gdy zwracana jest treść pokarmowa, w której zaszły procesy gnilne wywołane obecnością bakterii jelitowych w niedrożnym jelicie.

To dlatego wymiociny mają żółtobrunatny kolor i wyraźny, nieprzyjemny, cuchnący zapach. Są przeważnie płynne i swoją konsystencją przypominają kał. Pojawiają się w dużej objętości. Najczęściej wymiotom kałowym towarzyszą takie dolegliwości, jak:

• ból brzucha,
• przewlekła biegunka,
• zatrzymanie gazów i stolca,
• podwyższona temperatura ciała,
• osłabienie, złe samopoczucie,
• objawy otrzewnowe: silny ból promieniujący do barków, bolesność uciskowa i obrona mięśniowa powłok brzusznych, nagły spadek ciśnienia tętniczego krwi.

Przyczyną wymiotów jest przeciążenie żołądka nadmiarem treści pokarmowej przy współwystępujących zaburzeniach wydzielniczo-trawiennych w żołądku i pobudzeniu tak zwanego ośrodka wymiotnego w ośrodkowym układzie nerwowym.

Wymioty to także odruch obronny organizmu, który broni się przed zatruciem substancją toksyczną lub nadmiernym rozciągnięciem układu pokarmowego, mogącym prowadzić do uszkodzenia. Niekiedy to wyraz reakcji odruchowej w chorobach dwunastnicy, dróg żółciowych i trzustki oraz w niektórych chorobach chirurgicznych jamy brzusznej.

Częste przyczyny wymiotów to zapalenie błony śluzowej żołądka, zatrucie pokarmowe i stosowanie niektórych leków, choroba lokomocyjna czy zapalenie wyrostka robaczkowego.

Wymioty kałem pojawiają się najczęściej w związku z:

• mechaniczną niedrożnością jelit w dystalnym odcinku przewodu pokarmowego,
• zadzierzgnięciem jelita na skutek przepukliny,
• przetoką żołądkowo-jelitową.

Wymioty kałowe a mechaniczna niedrożność jelit

Niedrożność jelit to stan, w którym dochodzi do zatrzymania fizjologicznego pasażu treści pokarmowej. Ze względu na przyczynę dzieli się ją na niedrożność mechaniczną (to niedrożność z zatkania i niedrożność z zadzierzgnięcia), a także niedrożność porażenną. O niedrożności mechanicznej mówi się, gdy doszło do zablokowania światła jelita przez kamień kałowy, ciało obce, guz nowotworowy, zrosty, wrodzone lub nabyte zwężenia. Niedrożność przewodu pokarmowego objawia się bólem brzucha, wymiotami i zatrzymaniem wiatrów oraz stolca. Gdy nieprawidłowość trwa długo i rozpoczęły się procesy gnilne zalegającej treści pokarmowej w jelitach, pojawiają się wymioty kałowe.

Wymioty kałowe a zadzierzgnięcie jelita na skutek przepukliny

Wymioty kałowe mogą pojawić się także na okoliczność zadzierzgnięcie jelita na skutek przepukliny. Konsekwencją jest zatrzymanie perystaltyki jelit i zaleganie treści pokarmowej w przewodzie pokarmowym. Objawem niedrożności jelit są także nudności i wzdęcia, a także zatrzymanie gazów i stolca oraz silny ból brzucha o charakterze kolkowym.

Wymioty kałowe a przetoka żołądkowo-jelitowa

Wymioty kałowe to także jeden z objawów charakterystycznych dla przetoki żołądkowo-jelitowej. Istota patologii jest wytworzenie nieprawidłowego połączenia między żołądkiem a jelitem. Pojawiają się przewlekłe biegunki i smoliste stolce oraz bóle brzucha. Charakterystyczne jest osłabienie i utrata masy ciała.

Z diagnostycznego punktu widzenia duże znaczenie mają okoliczności powstawania wymiotów, a także ich częstotliwość, objętość i wygląd (barwa, zapach, treść). Lekarze podkreślają, że wymiotowanie kałem wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej i dalszej diagnostyki. Kluczowy jest wywiad i badanie fizykalne, ale i badania laboratoryjne oraz obrazowe. Ważne jest badanie RTG, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny, a także badanie endoskopowe górnego i dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Czasem konieczny jest kontrastowy wlew doodbytniczy lub laparotomia zwiadowcza.

Gdy wymioty kałem są objawem niedrożności jelit, przeprowadzany jest zabieg chirurgiczny. Celem interwencji jest odblokowanie światła jelita. Operacyjnie leczona jest także przetoka żołądkowo-jelitowa. Konieczne jest jej wycięcie i wykonanie zespolenia.