Wypalenie zawodowe - przyczyny, objawy, leczenie

spis treści
rozwiń

Wypalenie zawodowe może pojawić się w każdej grupie zawodowej. Jednak przeprowadzone badania dowodzą, że problem ten dotyczy głównie zawodów, w których występuje częsty i bliski kontakt z innymi ludźmi: pielęgniarki, pracownicy ratownictwa i hospicjów, nauczyciele, wychowawcy, pracownicy socjalni, terapeuci i lekarze. Wypalenie zawodowe to stan wyczerpania emocjonalnego, fizycznego i duchowego. Osoba cierpiąca na wypalenie zawodowe czuje się przepracowana, nie rozwija się zawodowo, jest niezadowolona z wykonywanej pracy. Obowiązki, które kiedyś dawały jej satysfakcje, obecnie nużą.

1. Wypalenie zawodowe - przyczyny

Psychologowie wyróżniają pewne cechy indywidualne, które sprzyjają wypaleniu zawodowemu. Należą do nich: bierność, niska samoocena, defensywność, zależność.

Zobacz film: "Depresja - przyczyny"

Wypalenie zawodowe może pojawić się u ludzi, którzy nie wierzą w swoje możliwości oraz unikają trudnych sytuacji. Problem dotyczy również osób przekonanych, że wiele zależy od nich samych. Takie podejście sprawia, że stawiają sobie wysokie wymagania i starają się być perfekcjonistami. Ze wszystkich sił angażują się w pracę zawodową, staje się ona dla nich misją do wykonania, dla której wiele potrafią poświęcić.

Istnieją również przyczyny interpersonalne wypalenia zawodowego. Można je podzielić na dwie grupy:

  • relacja pracownik-klient – często niektóre osoby emocjonalnie angażują się w problemy ludzi, z którymi pracują (udzielanie porad, prowadzenie terapii, opieka, leczenie, wspieranie), a to może doprowadzić do utraty energii i wypalenia zawodowego;
  • kontakty z przełożonymi i współpracownikami – mogą rodzić stresujące sytuacje, wśród których najczęściej pojawiają się mobbing, konflikty, zaburzona komunikacja.

Z kolei przyczyny organizacyjne wypalenia zawodowego związane są ze:

  • środowiskiem fizycznym pracy,
  • sposobami wykonywania pracy,
  • rozwojem zawodowym,
  • stylem kierownika,
  • rutyną w pracy.

Do wykonywania zawodu może zniechęcić brak określonych wymagań w środowisku pracy lub udzielenie na ich temat niepełnych informacji. Źle wpływają ograniczenia czasowe na wykonywanie zadań i brak możliwości awansu i rozwoju. Wypalenie w pracy może dotyczyć osób, które chciały realizować swój potencjał i kreatywność i w miejscu zatrudnienia nie mają na to żadnych szans.

Według Christiny Maslach, wypalenie to psychologiczny syndrom, który tworzą trzy podstawowe wymiary:

  • wyczerpanie emocjonalne – osoba jest nadmiernie obciążona emocjonalnie, a jej zasoby są poważnie uszczuplone;
  • depersonalizacja – negatywne traktowanie lub zbyt obojętne reagowanie na innych ludzi, którzy są zwykle odbiorcami usług lub współpracownikami;
  • obniżone poczucie dokonań osobistych – spadek poczucia własnej kompetencji i brak sukcesów w pracy.

Wystąpienie wypalenia zawodowego zależy od wielu czynników osobistych i środowiskowych. Między innymi wpływa na to nieumiejętność rozdzielenia życia prywatnego od zawodowego. Skutki wypalenia zawodowego są tak samo niekorzystne dla pracownika, jak i pracodawcy, dlatego obie strony powinny starać się zapobiegać temu problemowi.

2. Wypalenie zawodowe - objawy

10 najlepszych sposobów na relaks po pracy
10 najlepszych sposobów na relaks po pracy [11 zdjęć]

Kiedy wracasz do domu po pracy, najłatwiej rozsiąść się na kanapie przed telewizorem i do wieczora się...

zobacz galerię

Psychologowie wyróżniają dwa rodzaje wypalenia zawodowego: aktywne (wywołane wydarzeniami i czynnikami zewnętrznymi, np. warunki pracy) oraz bierne (wewnętrzna reakcja organizmu na przyczyny wywołujące wypalenie aktywne). Sygnałami ostrzegawczymi wypalenia zawodowego są: subiektywne poczucie przepracowania oraz brak chęci do pracy. Wypalenie może zwiastować pojawienie się niechęci wychodzenia do pracy, poczucie osamotnienia i izolacji oraz postrzeganie życia jako ponurego i ciężkiego. Osoba wypalona zawodowo zaczyna negatywnie podchodzić do osób, z którymi pracuje, swoich pacjentów czy klientów. Coraz częściej cierpi na różne choroby. Objawy można zauważyć także na gruncie rodzinnym: brak cierpliwości, drażliwość i poirytowanie. Stanowi wypalenia zawodowego towarzyszą negatywne myśli i uczucia, mogą pojawić się nawet myśli samobójcze.

Osoba cierpiąca na wypalenie zawodowe zaczyna odczuwać brak zadowolenia z siebie, złość, niechęć, poczucie winy, brak odwagi oraz obojętność. Wycofuje się z relacji z innymi pracownikami, a także domownikami. Każdego dnia jest zmęczona i wyczerpana, w pracy często spogląda na zegarek i nie może się doczekać wyjścia z gabinetu, szkoły czy biura. Pogarszają się także relacje z klientami, a więc z osobami, które leczy, wspiera, naucza, opiekuje się. Coraz częściej jednostka wypalona zawodowo przesuwa terminy spotkań z nimi, podczas wizyt jest zdenerwowana, nie potrafi się skoncentrować na potrzebach innych, okazuje niecierpliwość w wysłuchiwaniu ich problemów. Jest cyniczna i strofuje klientów. Pojawiają się zaburzenia snu, częste drobne infekcje, bóle głowy i dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Osoba przeżywająca wypalenie zawodowe ma problemy w środowisku rodzinnym. Często jest nieobecna w miejscu pracy.

3. Wypalenie zawodowe - leczenie

Objawy wypalenia w pracy odpowiadają poszczególnym etapom tego zjawiska. Poznanie ich pozwala na szybkie zareagowanie. Na pierwsze stadium składają się bóle głowy, bezsenność, częste przeziębienia, wpadanie w irytację i odczuwanie niepokoju. Druga faza wypalenia zawodowego jest znamionowana przez wybuchy złości, lekceważenie innych osób, mniejszą efektywność w pracy. Ostatnie, trzecie stadium wywołuje objawy psychosomatyczne, psychiczne i fizyczne (wrzody żołądka, nadciśnienie, napady lęku, depresja, poczucie wyobcowania i samotności).

Rodzaj leczenia wypalenia w pracy zależy od etapu rozwoju choroby. Pierwszy etap można pokonać samemu. Wystarczy pójść na krótki urlop. Wypoczęty organizm łatwiej się zregeneruje. Druga faza wymaga dłuższego urlopu, podczas którego będzie można odreagować, pobyć z przyjaciółmi i rozwinąć swoje zainteresowania.Leczenie wypalenia zawodowego w trzecim stadium wymaga porady specjalisty, psychologa lub psychoterapeuty.

Szczęśliwi ci, którzy pracują w swoim wymarzonym zawodzie. Gorzej, gdy jedyną twoją motywacją jest zarabianie pieniędzy. Obecne czasy nie sprzyjają szukaniu idealnej pracy. Warto zapoznać się z kilkoma radami dotyczącymi tego, jak się nie dać wypaleniu zawodowemu. Należy zacząć od postawienia realistycznych celów. Po intensywnej pracy należy ci się intensywny wypoczynek. Jeżeli czujesz zmęczenie – zrelaksuj się. Do spraw zawodowych podchodź z dużym dystansem. Kiedy przekraczasz próg domu, nie myśl o pracy.

Konsekwencje wypalenia zawodowego odczuwalne są przez znajomych, przyjaciół i rodzinę kogoś, kto przeżywa ten problem. Skutki wypalenia zawodowego dotykają nie tylko sfery funkcjonowania emocjonalnego i zachowań, ale funkcjonowania fizycznego człowieka. Wypalenie zawodowe niszczy nie tylko psychikę, ale także zdrowie.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!