Zapaść krążeniowa - przyczyny, objawy, leczenie

Zapaścią krążeniową nazywa się zaburzenia pracy układu krążenia i jego niewydolność. Polega na nagłym wystąpieniu wielu objawów sercowo-naczyniowych. Zapaści często towarzyszy chwilowa utrata przytomności. Jeśli często nawraca lub trwa dłużej niż kilka minut, może to stanowić zagrożenie dla życia.

Zapaść krążeniowa może wystąpić w zatruciach lub chorobach zakaźnych, podczas obfitych biegunek i wymiotów, które mogą doprowadzić do znacznego odwodnienia organizmu, a także po krwotokach czy urazach. Przeważnie pojawia się, gdy przebywamy dłuższy czas w pozycji stojącej lub też gwałtownie wstaniemy. Zdarza się, że zapaść krążeniowa jest powikłaniem grypy.

Do innych czynników, w wyniku których może dojść do zapaści krążeniowej, zaliczamy:

• zabieg chirurgiczny, związany z dużą utratą krwi,
• zakrzepica, spowodowana stosowaniem czynnika aktywującego płytki,
• krezkowy zespół tętnicy,
• choroby serca,
• gorączka Denga,
• wstrząs,
• leki wpływające na ciśnienie krwi,
• picie wody morskiej.

Zapaść krążeniowa polega dokładnie na rzeczywistym lub względnym, na skutek porażenia regulacji, znacznym poszerzeniu światła naczyń krwionośnych łącznie z występującą zmniejszoną objętością krwi krążącej.

Objawy choroby to: osłabienie, zawroty głowy, wzmożone pragnienie, apatia, tętno jest przyspieszone i słabe, skóra blada o odcieniu szarosinawym, pokryta lepkim, obfitym potem, oddech ulega spłyceniu, następuje silne obniżenie ciśnienia. Duży spadek ciśnienia powoduje zmniejszony przepływ krwi do tkanek i narządów, co powoduje niedostateczne dostarczanie tlenu i substancji odżywczych. Prowadzi do niedokrwienia.W przypadku naczyń serca dochodzi to ostrej niewydolności serca, które praktycznie zawsze powoduje zatrzymanie akcji serca. Niewydolność żył i tętnic obwodowych może doprowadzić do zgorzeli, niewydolności narządów lub innych ciężkich powikłań. Ten rodzaj zapaści to tzw. niewydolność naczyń obwodowych lub zamknięcie naczyń obwodowych.

Jeśli dojdzie do zapaści krążeniowej, należy jak najszybciej usiąść i nie dopuścić, aby głowa leżała na kolanach. Następnie wziąć kilka razy głęboki oddech, co zapobiegnie utracie przytomności i ustabilizuje szybko krążenie. W przypadku, gdy chory jest nieprzytomny, należy ułożyć go w pozycji poziomej, z nogami wyżej niż głowa.

Można podać choremu mocną herbatę lub kawę, jeśli jest przytomny, i ogrzewać kończyny. Jeżeli doszło do wymiotów, chorego należy ułożyć na boku, aby się nimi nie udławił. Dodatkowo na czoło i kark kładzie się zimne kompresy, a pod nos podsuwa się bodźce wspomagające krążenie, jak np. wodę kolońską, krople cucące z eterem lub roztwór wodny amoniaku. W międzyczasie trzeba także wezwać lekarza, szczególnie w przypadku, gdy zapaść trwa dłużej niż kilka minut. Występuje wtedy podejrzenie poważnego zaburzenia układu sercowo–naczyniowego, które może prowadzić do śmierci.

Źródła

1. Edukacja jako podstawowy cel działania Polskiej Rady Resuscytacji
2. Warrell D. Cox T. Firth J.Benz E.Weatherall D., Oxford Textbook of Medicine: 3-Volume Set Oxford University Press, 2005 ISBN 0-19-857015-5,
3. Janion M. Kardiologia, Wydawnictwo Stachurski, Kielce 2005, ISBN 83-88592-35-1
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0