Zatkane kanały łzowe u dorosłych – domowe sposoby i leczenie

Zatkane kanały łzowe u dorosłych, czyli niedrożność dróg łzowych, to patologia, która najczęściej jest nabyta. Wrodzona niedrożność dróg łzowych jest jedną z najczęstszych chorób narządu wzroku u noworodków i niemowląt. Diagnozuje się ją jednak również u dorosłych.

W przypadku dorosłych najczęstszymi przyczynami pierwotnej nabytej niedrożności przewodu nosowo-łzowego jest przewlekły stan zapalny i zwłóknienia prowadzące do okluzji drogi odprowadzającej łzy. Z kolei wtórna niedrożność dróg łzowych to zwykle konsekwencja:

• przewlekłego stanu zapalnego,
• długotrwałego stosowania leków zawierających pilokarpinę, tymolol, dorzolamid oraz leków podawanych miejscowo w leczeniu jaskry,
• układowych chorób zapalnych,
• urazów miejscowych,
• urazów twarzoczaszki,
• jatrogennych uszkodzeń, tj. zabiegów rynoplastycznych czy chirurgii zatok przynosowych,
• wczesnej menopauzy wywołanej jatrogennie,
• niskiego poziomu estrogenów w przypadku kobiet.

Najczęstszą przyczyną zatkanych kanałów łzowych u dorosłych jest kurczenie się narządów i tkanek na skutek postępującej degeneracji związanej ze starzeniem, a także infekcje bakteryjne i wirusowe, stany zapalne, zbyt częste używanie kropli do oczu i spray’ów do nosa.

Kanaliki łzowe to elementy oka, zadaniem których jest odprowadzanie nadmiaru łez z worka spojówkowego do nosa. Wszelkie nieprawidłowości w ich obrębie mogą skutkować wystąpieniem różnych dolegliwości, ale i poważnych problemów, włącznie z pogorszeniem widzenia.

W zależności od położenia względem worka łzowego specjaliści rozpoznają niedrożność górną, związaną z niedorozwojem punktów i kanalików łzowych oraz niedrożność dolną związaną z obecnością zastawki błony śluzowej w okolicy jego ujścia do jamy nosowej lub torbieli przewodu nosowo-łzowego. Jakie są ich symptomy?

Niedrożność dróg łzowych wywołuje wiele nieprzyjemnych i dokuczliwych objawów, takich jak:

• uporczywe, nadmierne łzawienie,
• wydzielanie i gromadzenie się wydzieliny w kąciku oka wskutek nieodpływania łez z zablokowanego kanalika łzowego,
• ból i obrzęk w wewnętrznych kącikach oczu,
• swędzenie, podrażnienie, pieczenie oka,
• zamazane widzenie,
• wydobywanie się śluzowo-ropnej wydzieliny,
• nawracające stany zapalne i infekcje często stan zapalny przyśrodkowego kącika oka, zapalenie dróg łzowych. Infekcje stanowią zarówno przyczynę, jak i następstwo niedrożności kanalików łzowych.

Co można zrobić, by sobie pomóc, gdy problemem są zatkane kanały łzowe? Można wdrożyć leczenie zachowawcze – stosowanie leków przeciwzapalnych czy płukania dróg łzowych. Nie należy jednak leczyć się na własną rękę, a po konsultacji z lekarzem okulistą.

Pomóc może masaż kanalika łzowego, który polega na uciśnięciu kciukiem zdecydowanym ruchem kącika oka, a następnie przesuwaniu palcem po bocznej ścianie nosa w dół.

Gdy dojdzie do zapalenia kanalika łzowego, w stanie ostrym należy się zgłosić do lekarza, by ten wdrożył antybiotykoterapię (zwykle miejscową). Przy zapaleniu przewlekłym można próbować usuwać wydzielinę lub złogi z kanalika dolnego poprzez uciskanie nosowej części powieki dolnej.

Jeśli leczenie domowe to za mało, podstawowym sposobem terapii jest leczenie chirurgiczne. Można je przeprowadzić na kilka sposobów. U dorosłych zazwyczaj stosuje się udrożnienie metodą klasyczną (dakrocystohinostomią), endoskopową bądź laserową.

Najczęściej wykonuje się dakrocystohinostomię (DCR). To klasyczna metoda udrażniania kanalików łzowych, którą można zastosować w każdym typie niedrożności. Ten rodzaj zabiegu jest uznawany za najskuteczniejszy.

DCR polega na:

• wykonaniu nacięcia w kącie przyśrodkowym oka na długość,
• wytworzeniu przetoki powyżej niedrożności,
• założeniu szwu.

Inną metodą leczenia zatkanych kanalików łzowych jest endoskopowe udrożnienie dróg łzowych (EDCR). Jej zaletą jest to, że nie ma konieczności nacinania skóry. Wadą zaś to, że można ją zastosować wyłącznie w niektórych przypadkach, czasem istnieje konieczność powtórzenia operacji.

EDCR polega na:

• wprowadzeniu przez nos endoskopu,
• utworzeniu połączenia między workiem łzowym a nosem powyżej blokady dróg łzowych,
• założeniu silikonowej rurki.

Jeszcze innym typem zabiegu udrażniania zatkanych kanalików łzowych jest laserowa dakrocystorhinostomia, inaczej mikroendoskopia laserowa. Zabieg polega na:

• wprowadzeniu mikroendoskopu połączonego ze światłowodem lasera przez kanalik łzowy do woreczka łzowego, co umożliwia odtworzenie dróg łzowych przy pomocy światła lasera,
• założeniu silikonowej rurki do drogi łzowej, która kończy się w jamie nosa. Usuwa się je za pół roku.

Zaletą zabiegu jest mała inwazyjność i krótki czas trwania procedury. Wadę stanowi cena, która wynosi około 5 000 zł na jedno oko. Zabieg nie jest refundowany przez NFZ.