Zawyły syreny, co się dzieje w szpitalach? "Zasada dwóch ścian"

Dominika Najda
Co dzieje się z pacjentami podczas alarmu?
Co dzieje się z pacjentami podczas alarmu?
Źródło zdjęć: © Getty Images, UmLub • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

20 listopada mieszkańcy wschodniej części Polski otrzymali alerty RCB informujące o konieczności znalezienia bezpiecznego miejsca. W związku z rosyjskimi atakami na terytorium Ukrainy komunikaty ostrzegawcze regularnie rozsyłane są na Lubelszczyźnie i Podkarpaciu. W takich sytuacjach szczególne wyzwanie stoi przed szpitalami. Placówki muszą chronić pacjentów i personel, ale jednocześnie nie mogą przerwać leczenia.

  • Alert RCB nie oznacza automatycznej ewakuacji szpitala. Wiele zależy od rodzaju i skali zagrożenia.
  • Szczególnym wyzwaniem jest ochrona osób w ciężkim stanie. Szpitalne piwnice nie są przystosowane do prowadzenia intensywnej terapii.
  • Szpitale mają własne procedury bezpieczeństwa, które pozwalają chronić pacjentów i personel bez przerywania leczenia.

20 listopada 2026 mieszkańcy Lubelszczyzny usłyszeli alarm, dostali też wiadomości, by znaleźć bezpieczne miejsce do schronienia. Jak się potem okazało, niezidentyfikowany obiekt spadł w piątek rano na pole w miejscowości Nowy Lipowiec w powiecie biłgorajskim.

Nim syreny ustały, zaczęły mnożyć się pytania i problemy, np. z dostępem do placówek takich jak szkoły czy przedszkola. Chaos organizacyjny budzi też wątpliwości co do funkcjonowania innych miejsc w przestrzeni publicznej, w tym szpitali. Co z pacjentami? Zapytaliśmy u źródła.

Alarm nie oznacza ewakuacji

Szpitale muszą uwzględniać zasady postępowania określone przez służby i administrację państwową. MSWiA w 2026 roku opublikowało instrukcję reagowania na czas zagrożenia atakiem z powietrza. Same placówki mają również własne procedury bezpieczeństwa, które są dostosowane do specyfiki szpitala.


DLA CIEBIE
Może odebrać sprawność w kilka dni. Prof. Antczak ostrzega: ten wirus bywa groźniejszy niż grypa


W Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Lublinie reakcja zależy przede wszystkim od rodzaju alarmu i informacji o skali zagrożenia.

– W momencie, gdy włącza się alarm, ale nie ma jasnego komunikatu o konieczności ewakuacji czy ukrycia się, po prostu odsuwamy pacjentów od okien i kontynuujemy swoją pracę. Jako profesjonalni medycy musimy zachować spokój – wyjaśnia w rozmowie z WP abcZdrowie dr Agnieszka Ponieważ, specjalistka medycyny ratunkowej oraz kierowniczka SOR.

Podobnie wygląda to w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie. Placówka ma procedurę dotyczącą komunikatów RCB i sygnałów alarmowych związanych z zagrożeniem z powietrza. Przewiduje ona trzy poziomy działania: monitorowanie zagrożenia, podwyższoną gotowość oraz reakcję na bezpośrednie zagrożenie atakiem z powietrza.

– Sam fakt otrzymania alertu RCB nie oznacza automatycznej ewakuacji ani przenoszenia pacjentów. Zakres podejmowanych działań wynika z treści konkretnego komunikatu, sygnałów alarmowych oraz poleceń właściwych służb. Personel na bieżąco śledzi oficjalne informacje i wykonuje otrzymane polecenia – przekazuje WP abcZdrowie Marcin Rusiniak, dyrektor USK w Rzeszowie.

Tego brakuje w polskich szpitalach

Dr Ponieważ zaznacza, że ewakuacja całej placówki bez informacji o bezpośrednim zagrożeniu mogłaby sama w sobie stworzyć ryzyko dla chorych. Szczególnie trudna byłaby sytuacja pacjentów wymagających intensywnej terapii, wentylacji mechanicznej czy nieprzerwanego monitorowania.

– Nie wyobrażam sobie ewakuowania całego szpitala przy braku precyzyjnych informacji, że istnieje bezpośrednie zagrożenie, np. w postaci nadlatującego drona. Jako lekarz jestem prawnie i etycznie zobowiązana do opieki nad swoimi pacjentami. Pochopna lub zbyt szybka decyzja o ewakuacji może wprost narazić ich zdrowie i życie. Każdy taki ruch musi być poprzedzony chłodną kalkulacją i oceną realności zagrożenia – podkreśla dr Ponieważ.

Podobną zasadę przyjęto w Rzeszowie. Przed podjęciem decyzji o przeniesieniu chorego personel powinien ocenić jego stan oraz ryzyko związane z transportem. – Nie należy podejmować działań, które mogłyby narazić pacjenta na większe niebezpieczeństwo niż pozostanie w dotychczasowym miejscu leczenia – podkreśla Rusiniak.

Problemem jest również infrastruktura. Jak wskazuje kierowniczka lubelskiego SOR-u, zwykłe szpitalne piwnice nie są przystosowane do tego, aby przenieść tam ciężko chorych i jednocześnie zapewnić im wymagane leczenie.

– Zwykła szpitalna piwnica to nie jest miejsce, do którego można ewakuować pacjentów wymagających stałej opieki medycznej. W polskich szpitalach brakuje po prostu podziemnych sal operacyjnych czy podziemnych oddziałów intensywnej terapii. Mamy wyznaczone punkty zbiórki na zewnątrz budynku, ale to nie rozwiązuje problemu, gdybyśmy musieli bezpiecznie przenieść pacjentów pod respiratorami – zaznacza.

Wewnętrzne procedury szpitali. Jak reagują na alerty RCB?

Na możliwość wystąpienia zagrożenia przygotowany jest również Szpital Wojewódzki im. Papieża Jana Pawła II w Zamościu. Placówka ma instrukcję reagowania na wypadek ogłoszenia sygnału zagrożenia z powietrza. Jak przekazuje szpital, została dostosowana do wytycznych MSWiA zawartych w "Instrukcji Reagowania na Zagrożenie Atakiem z Powietrza".

– Procedura uruchamiana jest z chwilą ogłoszenia sygnału alarmowego (3-minutowy modulowany dźwięk syreny) lub odebrania komunikatu RCB o zagrożeniu atakiem z powietrza. Szpital nie oczekuje na dodatkowe dyspozycje – informuje WP abcZdrowie Alicja Palonka, rzeczniczka szpitala, i dodaje: – Na terenie szpitala znajduje się oficjalnie wyznaczony Punkt Schronienia, przeznaczony dla pracowników, interesantów, pacjentów ambulatoryjnych oraz osób z zewnątrz szukających schronienia.

Własną procedurę ma również szpital w Rzeszowie. – Na etapie monitorowania sytuacji oraz podwyższonej gotowości szpital kontynuuje leczenie i opiekę nad pacjentami. Kierownicy poszczególnych komórek organizacyjnych zapewniają pracownikom możliwość szybkiego otrzymywania kolejnych informacji i poleceń. W przypadku wystąpienia zagrożenia organizują działania mające na celu ochronę pacjentów i personelu z uwzględnieniem stanu zdrowia chorych oraz konieczności zapewnienia ciągłości leczenia – wyjaśnia Marcin Rusiniak.

W przypadku osób przebywających na oddziałach najważniejsze jest jednak znalezienie możliwie bezpiecznego miejsca bez dezorganizowania leczenia. W Zamościu stosowane jest schronienie doraźne. – Jednocześnie, z uwagi na charakter zagrożenia oraz priorytet bezwzględnego zachowania ciągłości udzielania świadczeń zdrowotnych, na oddziałach szpitalnych, w przychodniach oraz w pomieszczeniach administracji stawia się na schronienie doraźne w najbliższej odległości, z wykorzystaniem tzw. "zasady dwóch ścian" – wyjaśnia rzeczniczka.

Oznacza to, że pacjenci, którzy mogą się samodzielnie poruszać, oraz personel przechodzą na wewnętrzne korytarze, z dala od okien i przeszklonych elewacji. Z kolei pacjenci leżący oraz podłączeni do urządzeń podtrzymujących funkcje życiowe są zabezpieczani bezpośrednio w salach.

– Przyjęcie takiego modelu działania pozwala na optymalne wyważenie kwestii bezpieczeństwa i wymagań medycznych. Z jednej strony gwarantuje najszybszy możliwy czas reakcji oraz minimalizuje ryzyko obrażeń od ewentualnych odłamków czy fali uderzeniowej. Z drugiej strony pozwala uniknąć chaosu i długiej ewakuacji pacjentów w stanie ciężkim, co stwarzałoby bezpośrednie zagrożenie dla ich życia i zdrowia, uniemożliwiało kontynuację kluczowych procedur medycznych oraz destabilizowało funkcjonowanie całego szpitala. Jednocześnie po odwołaniu alarmu umożliwia bardzo szybkie przywrócenie normalnego funkcjonowania oddziałów i całego szpitala – zaznacza Alicja Palonka.

Podobnie w Rzeszowie powrót do zwykłego trybu pracy następuje po otrzymaniu oficjalnej informacji o odwołaniu zagrożenia, chyba że służby lub osoby kierujące działaniami wydadzą inne polecenia.

Gotowość na przyjęcie poszkodowanych

Alert RCB o zagrożeniu atakiem z powietrza oznacza, że szpitale muszą również być przygotowane na nagły napływ rannych. W takiej sytuacji placówka musi ocenić możliwości przyjęcia większej liczby poszkodowanych.

– W przypadku zdarzenia masowego nasza rola polega na natychmiastowym zweryfikowaniu własnych możliwości. Szybko ustalamy, ile osób w stanie bezpośredniego zagrożenia życia – w tzw. kolorze czerwonym – jesteśmy w stanie przyjąć na bloki operacyjne, iloma wolnymi łóżkami dysponujemy oraz jak możemy powiększyć tę bazę. Te kluczowe dane przekazujemy wojewódzkiemu koordynatorowi akcji – tłumaczy dr Agnieszka Ponieważ.

W sytuacji kryzysowej pojedynczy szpital nie działa w oderwaniu od innych placówek, ale staje się częścią większego systemu reagowania. Dzięki temu służby mogą ocenić sytuację i odpowiednio rozdzielać zadania między poszczególne placówki. Celem jest, by nie dopuścić do sytuacji, w której jeden szpital zostanie przeciążony, podczas gdy inne nadal mają wolne miejsca i możliwości przyjęcia chorych.

– W sytuacjach kryzysowych szpital nie działa w próżni i sam nie podejmuje arbitralnych decyzji o przebiegu akcji. Całością zarządzają służby wojewódzkie oraz wyznaczony koordynator. My jesteśmy wykonawcami procedur medycznych – zgłaszamy nasze gotowe zaplecze i przyjmujemy tylu pacjentów, iloma jesteśmy w stanie realnie zaopiekować – podsumowuje lekarka.

Źródło: MSWiA, Dz. U.

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie