Zbija ciśnienie, cukier i lipidy. Chroni mózg przed udarem

Udar niedokrwienny rozwija się, gdy dopływ krwi do części mózgu zostaje ograniczony lub całkowicie zablokowany. W przypadku udaru krwotocznego dochodzi natomiast do pęknięcia naczynia i krwawienia do mózgu lub otaczających go tkanek. Krótkotrwałe zaburzenie przepływu krwi określane jest jako przemijający napad niedokrwienny, czyli TIA.

Nadciśnienie tętnicze pozostaje najważniejszym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka udaru, ale znaczenie mają również sposób odżywiania, aktywność fizyczna, palenie papierosów, poziom cholesterolu i kontrola cukrzycy. Trzy badania opublikowane lub zaprezentowane w 2026 r. wskazują na kolejne możliwe sposoby ochrony mózgu i układu krążenia.

W badaniu opublikowanym na łamach "Neurology Open Access" przeanalizowano dane dotyczące 105 614 kobiet. Uczestniczki odpowiadały na pytania o codzienne nawyki żywieniowe, a następnie otrzymywały punkty w zależności od tego, jak bardzo ich jadłospis przypominał dietę śródziemnomorską.

Kobiety, które częściej sięgały po warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, ryby, orzechy i oliwę, miały niższe ryzyko zarówno udaru niedokrwiennego, jak i krwotocznego. Dieta może wpływać m.in. na ciśnienie tętnicze, gospodarkę lipidową, stan zapalny i poziom glukozy.

– Nacisk na oliwę extra virgin, ryby bogate w kwasy omega-3, owoce, warzywa, rośliny strączkowe, orzechy i nasiona wspiera funkcjonowanie śródbłonka poprawia profil cholesterolu oraz pomaga regulować ciśnienie krwi, poziom cukru i stan zapalny – wyjaśnia dietetyczka Michelle Routhenstein.

Autorzy podkreślają, że wyniki nie oznaczają całkowitej ochrony przed udarem. Wskazują jednak, że sposób odżywiania może być ważnym elementem profilaktyki, szczególnie w połączeniu z leczeniem nadciśnienia i innych chorób przewlekłych.

Kolejne badanie, zaprezentowane podczas sesji naukowej American College of Cardiology w marcu 2026 r., objęło ponad 550 tys. osób. Połowa z nich otrzymała szczepionkę przeciw półpaścowi, a pozostali nie byli zaszczepieni.

W grupie zaszczepionej rzadziej obserwowano poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe, w tym udary. Zależność była widoczna również u pacjentów z miażdżycową chorobą układu krążenia.

Badanie miało jednak charakter obserwacyjny, dlatego nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że to właśnie szczepienie bezpośrednio odpowiadało za niższe ryzyko. Wyniki nie zostały jeszcze opublikowane w recenzowanym czasopiśmie naukowym.

– Już teraz zalecamy szczepienie przeciw półpaścowi wszystkim osobom w wieku 50 lat i starszym. To badanie dodatkowo wspiera takie postępowanie, zwłaszcza u pacjentów z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową – powiedział kardiolog dr Cheng-Han Chen, który nie brał udziału w analizie.

Trzecie badanie, opublikowane w kwietniu 2026 r. w "New England Journal of Medicine", dotyczyło asundeksjanu. Jest to doustny lek hamujący aktywny czynnik krzepnięcia XIa, który uczestniczy w powstawaniu zakrzepów.

Preparat oceniano u pacjentów po przebytym udarze niedokrwiennym lub TIA wysokiego ryzyka. Wyniki sugerują, że lek może ograniczać prawdopodobieństwo kolejnego niedokrwienia mózgu, zwłaszcza gdy przyczyną pierwszego incydentu nie był zakrzep powstały w sercu.

– Przez około 50 lat podstawą wtórnej profilaktyki udaru u większości pacjentów była aspiryna stosowana samodzielnie. To pierwsza znacząca poprawa w zapobieganiu większości udarów niedokrwiennych, poza krótkotrwałym stosowaniem dwóch leków przeciwpłytkowych – ocenił dr Ashkan Shoamanesh, współkierujący badaniem.

Eksperci zaznaczają, że żadne ze wskazanych rozwiązań nie zastępuje kontroli ciśnienia, leczenia zaburzeń rytmu serca, zaprzestania palenia ani regularnych konsultacji lekarskich. Wyniki pokazują jednak, że skuteczna profilaktyka udaru może obejmować nie tylko leki, lecz także dietę oraz zapobieganie infekcjom.

Źródło: medicalnewstoday.com