Zmiany w ochronie zdrowia w 2026 roku. To czeka pacjentów

Od 2026 r. mają wejść w życie zmiany, które doprecyzują, co wolno, a czego nie podczas zwolnienia lekarskiego. Za "pracę zarobkową" będzie uznawana każda aktywność wykonywana po to, by uzyskać wynagrodzenie, niezależnie od tego, czy chodzi o etat, zlecenie, współpracę B2B lub prowadzenie działalności. W praktyce oznacza to, że L4 nie powinno być łączone z realizacją płatnych zadań, nawet krótkich i "awaryjnych". Przewidziano tylko wąski wyjątek: jednorazowe, incydentalne działanie w sytuacji wyjątkowej, gdy brak reakcji groziłby realną, poważną szkodą (np. pilny podpis dokumentu). Jeśli dojdzie do kontroli, to ubezpieczony będzie musiał wykazać, że była to sytuacja nadzwyczajna, a nie praca.

Drugim obszarem jest aktywność niezgodna z celem zwolnienia, czyli taka, która może utrudniać leczenie lub wydłużać rekonwalescencję. Nie chodzi o zakaz codziennych czynności – wyjście do apteki, zakupy, krótki spacer czy dojazd na rehabilitację zwykle pozostaną dopuszczalne. Problemem mogą być natomiast działania sprzeczne z zaleceniami lekarza, jak ciężka praca fizyczna przy urazie, intensywne treningi czy wymagające wyjazdy.

Zmienić mają się też zasady okresu zasiłkowego: obowiązywać ma jeden okres niezależnie od liczby tytułów ubezpieczenia. Ustawodawca przewiduje jednak możliwość, by – na wniosek ubezpieczonego – nie obejmować zwolnieniem tej aktywności, którą można bezpiecznie kontynuować i która nie koliduje z chorobą ani zaleceniami.

Równolegle przebudowie ma ulec system orzecznictwa ZUS. W określonych sprawach orzeczenia będą mogli wydawać także fizjoterapeuci oraz pielęgniarki i pielęgniarze, w granicach swoich kompetencji.

Zobacz także: Tak zmieni się system zdrowia w 2026 roku. Flagowy projekt "mnoży wątpliwości"

W 2026 r. pacjenci zaczynają rok z rozszerzoną listą leków refundowanych – od 1 stycznia Ministerstwo Zdrowia wprowadziło 24 nowe, nowoczesne terapie (15 nieonkologicznych i 9 onkologicznych), a wykaz ma być nadal aktualizowany co kwartał.

W onkologii refundacja obejmuje m.in. kolejne opcje leczenia chłoniaków oraz wybranych nowotworów płuca i przewodu pokarmowego. W terapii chorób rzadkich i przewlekłych pojawiają się m.in. nowe możliwości w SMA (rysdyplam w wygodniejszej postaci), w nocnej napadowej hemoglobinurii (iptakopan) czy w tętniczym nadciśnieniu płucnym (sotatercept).

Resort wydał też setki decyzji o kontynuacji refundacji, co zabezpiecza dostęp do już stosowanych terapii w kolejnych latach.

Zobacz także: Zmiany na liście refundacyjnej. Za ten lek zapłacimy dwa razy więcej

Od 1 stycznia 2026 r. rusza obowiązkowa centralna e-rejestracja dla mammografii, cytologii i wizyt u kardiologa - informuje serwis Centrum e-Zdrowia. Pacjent może zapisać się samodzielnie przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację mojeIKP, ale zostaje też ścieżka "tradycyjna" – telefonicznie albo osobiście, a placówka wprowadzi zgłoszenie do systemu w jego imieniu.

Ośrodki mają czas na pełne podłączenie do 1 lipca 2026 r. Brak integracji może oznaczać wstrzymanie rozliczeń świadczeń przez NFZ.

Czym charakteryzuje się nowy system? Pokazuje ogólnopolskie wolne terminy, wysyła przypomnienia (SMS, e-mail, powiadomienia) i ułatwia zmianę lub odwołanie wizyty.

Nowością jest "poczekalnia", która automatycznie proponuje termin zgodny z preferencjami pacjenta (na razie w horyzoncie 40 dni). Nieodwołana i opuszczona wizyta oznacza powrót na początek kolejki. Od 12 sierpnia zakres ma objąć kolejne świadczenia, a docelowo – konsultacje specjalistyczne.

Od 1 stycznia 2026 r. pilotaż "Dobry posiłek w szpitalu" ma zostać zastąpiony jednolitymi standardami żywienia we wszystkich szpitalach. Finansowanie żywienia będzie przechodzić przez NFZ – jako element rozliczeń za procedury medyczne, a nie osobny projekt.

Jak podkreśla resort, zmiana ma wzmocnić rolę diety jako części terapii. "Celem nowych regulacji jest zapewnienie pacjentom zdrowych, odpowiednio zbilansowanych, dostosowanych do stanu zdrowia posiłków – przygotowywanych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i zasadami dietetyki" – czytamy w poście Ministerstwa Zdrowia na Facebooku.

– Od 1 stycznia 2026 r. we wszystkich szpitalach wdrażamy jednolite standardy żywienia pacjentów w podmiotach leczniczych. Założenie jest proste: lepsze odżywienie ma sprzyjać szybszej rekonwalescencji, mniejszej liczbie powikłań i krótszym hospitalizacjom – zapowiedział wiceminister Tomasz Maciejewski.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Polska Agencja Prasowa
2. WP abcZdrowie