Diagnostyka cukrzycy

Diagnostyka cukrzycy opiera się przede wszystkim na wynikach badania krwi, w której oznacza się stężenie glukozy (tzw. glikemię). Dość powszechne jest także oznaczanie poziomu glukozy w moczu (tzw. glukozuria) – nie pozwala ono jednak na postawienie ostatecznego rozpoznania. Dlaczego tak ważna jest diagnostyka cukrzycy? Nierozpoznana lub nieleczona cukrzyca prowadzi do wielu powikłań zdrowotnych.

Spis treści:
  1. 1. Diagnozowanie cukrzycy
  2. 2. Oznaczanie glikemii na czczo
  3. 3. Doustny test tolerancji glukozy

1. Diagnozowanie cukrzycy

Nasilenie objawów cukrzycy w momencie jej rozpoznania jest bardzo różnorodne:                 

  • zagrażające życiu zaburzenia metaboliczne (śpiączka hiperosmolarna, kwasica ketonowa), występujące sporadycznie;
  • występujące znacznie częściej bezobjawowe przypadki choroby wykryte przypadkowo podczas rutynowych badań kontrolnych.

Aby wcześnierozpocząć rozpoznanie cukrzycy, która często jest bezobjawowa, i podjąć właściwe leczenie, konieczne jest wykonywanie kontrolnych badań krwi z oznaczaniem poziomu glukozy.

Badania krwi - glukoza Odtwórz wideo
Badania krwi - glukoza Glukoza należy do grupy cukrów prostych i jest podstawowym...

O cukrzycy mówimy wtedy, gdy poziom glukozy wynosi:

  • ≥ 200 mg/dl (> 11.1 mmol/l)  w przypadkowym, wykonywanym rutynowo badaniu krwi (dwukrotnie nieprawidłowy wynik);
  • ≥ 126 mg/dl (> 7.0 mmol/l)  na czczo (dwukrotnie nieprawidłowy wynik);
  • ≥ 200 mg/dl (> 11.1 mmol/l) po doustnym teście obciążenia glukozą.

Przypadkowe, wykonane z innych powodów badanie krwi, w którym wynik glukozy jest nieprawidłowy (≥ 200 mg/dl), zobowiązuje lekarza do przeprowadzenia dalszej diagnostyki. Najczęściej w innym dniu pobiera się kolejną próbkę krwi na czczo lub przygodnie w ciągu dnia. Kolejny nieprawidłowy wynik lub występujące objawy kliniczne choroby sugerują rozpoznanie cukrzycy.

Często lekarze zalecają dodatkowo badanie glikemii w dwie godziny po doustnym teście obciążenia 75,0 g glukozy rozpuszczonej wodzie (zazwyczaj w 300 ml wody). Otrzymane wartości pozwalają nam uzyskać następujące informacje:

  • prawidłowa glikemia w 120. minucie nie powinna przekraczać 140 mg%;
  • stężenie cukru od 140 do 200 mg% (7,8 mmol/l – 11,1 mmol/l) to stan upośledzonej tolerancji glukozy;
  • cukrzycę rozpoznaje się, gdy stężenie cukru we krwi w 120. minucie po wykonaniu testu wynosi powyżej 200 mg% (powyżej 11,1 mmol/l).

2. Oznaczanie glikemii na czczo

Aby wynik badania był jak najbardziej wiarygodny, ważne jest odpowiednie przygotowanie pacjenta:

  • od północy przed porannym pobraniem krwi nie należy spożywać posiłków ani płynów (ewentualnie można pić wodę w niewielkich ilościach);
  • stosowane leki należy przyjąć po porannym (8.00–9.00) pobraniu krwi.

Prawidłowe stężenie glukozy na czczo wynosi < 100 mg/dl (< 5,6 mmol/l), natomiast o cukrzycy mówimy, gdy wartość ta przekracza ≥ 126 mg/dl (> 7.0 mmol/l).

Jeśli wynik glukozy oznaczonej na czczo mieści się w przedziale 100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l), mówimy wówczas o „nieprawidłowej glikemii na czczo”. Jest zaliczana do stanu przedcukrzycowego. Nie spełnia jeszcze kryteriów cukrzycy, jednak prowadzi do jej rozwoju. Diagnostyka cukrzycy zostaje potwierdzona na podstawie wyniku oznaczenia stężenia glukozy we krwi na czczo lub przypadkowo w ciągu dnia.       

3. Doustny test tolerancji glukozy

Test powinien być przeprowadzony zgodnie z instrukcją po nocnej przerwie w przyjmowaniu posiłków (przynajmniej 8 godzin). Przez 3 dni poprzedzające test tolerancji glukozy obowiązuje przeciętna dieta o normalnej zawartości węglowodanów (cukrów).

Rankiem w dniu badania pobierana jest krew na czczo (w celu oznaczenia glukozy). Następnie w ciągu 5 minut należy wypić 250 ml wody, w której rozpuszczone jest 75 g glukozy (czasem dodaje się smak cytrynowy – zmniejsza uczucie mdłości). Po 120 minutach (2 godzinach) pobierana jest ponownie krew do oznaczeń. Czas między jednym a drugim pobraniem krwi należy spędzić spokojnie, najlepiej siedząc, nie spożywając dodatkowych posiłków ani nie wykonując wysiłku fizycznego.

Prawidłowy poziom glukozy we krwi oznaczony po 2 godzinach (120 minutach) do spożycia glukozy wynosi < 140 mg/dl (7,8 mmol/l), natomiast o cukrzycy mówimy, gdy wartość ta przekracza ≥ 200 mg/dl (11.1 mmol/l).

Jeśli wynik glukozy oznaczonej po 2 godzinach od obciążenia glukozą mieści się w przedziale 140–199 mg/dl (7,8–11.0 mmol/l), mówimy wówczas o „nieprawidłowej tolerancji glukozy”. Nieprawidłowa tolerancja glukozy jest stanem pośrednim między stanem prawidłowym a cukrzycą – tzw. stanem przedcukrzycowym.

Osoby z takim rozpoznaniem mają zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy oraz poważnych powikłań makroangiopatycznych (zmiany naczyniowe)

  • choroby naczyń obwodowych;
  • choroby niedokrwiennej serca;
  • choroby naczyń mózgowych.

Ze względu na bardzo poważne powikłania, jakie niesie ze sobą cukrzyca, bardzo ważne stają się diagnostyka cukrzycy i szybkie rozpoczęcie leczenia.

Bibliografia

  • Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0
  • Strojek K. Diabetologia, Termedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-89825-08-7
  • Gill G.V., Pickup J.C., Williams G. Cukrzyca - trudne pytania, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2001, ISBN 83-88778-13-7
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
  • Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
  • Sieradzki J. Cukrzyca - kompendium, Via Medica, Gdańsk 2009, ISBN 978-83-7555-138-9
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

Diagnostyka nadmiernej otyłości

Dzień dobry, mam 44 lata i całkiem niemały problem. Od kilku lat, ok. 5 cierpię (to chyba właściwe słowo) na niekontrolowane zasypianie, głównie prawie bezpośrednio po posiłku, czasami w trakcie, zdarza się, że nie ma to związku z posiłkiem - dzisiaj...

Czy to są początki cukrzycy? Jak schudnąć?

Witam bardzo serdecznie. Mam 27 lat, 175 cm wzrostu i nadwage ważę 103kg, od dziecka jestem pulchna (jako dziecko brałam dużo róznych leków na alergie mam słabą odporność do dziś) Miałam robiony cukier 2 lata temu i na czczo wyniósł 5,33 a po 2 godzinach...

pokaż 5 następnych

Artykuły Diagnostyka cukrzycy

Diagnostyka cukrzycy Czy pomiar glikemii boli?

Leczenie cukrzycy jest postępowaniem objawowym, czyli nie usuwa przyczyny schorzenia, natomiast dąży do minimalizacji wszystkich skutków jej obecności, przede wszystkim zapobieżenia lub maksymalnego osunięcia w czasie wystąpienia przewlekłych powikłań.

Diagnostyka cukrzycy Jak sprawdzić, czy mam prawidłowy poziom cukru?

  Cukrzyca typu 2. w przeciwieństwie do cukrzycy typu 1., ma najczęściej początek skryty, trudno uchwytny. Do rozpoznania dochodzi zazwyczaj, kiedy istnieją już późne powikłania narządowe. Do objawów mogących nasunąć podejrzenie...

Dentysta zdiagnozuje cukrzycę?
Diagnostyka cukrzycy Dentysta zdiagnozuje cukrzycę?

Następnym razem, gdy twój dentysta poprosi cię o szerokie otworzenie ust, nie zdziw się, jeśli znajdzie w nich coś innego niż tylko kilka ubytków i kamień nazębny. Nowe badania wykazały bowiem, że specyficzne dolegliwości jamy ustnej mogą...

Badania w cukrzycy
Diagnostyka cukrzycy Badania w cukrzycy

Cukrzyca jest groźną chorobą, która niewykryta i nieleczona może powodować wiele dolegliwości zdrowotnych. Szacuje się, że aż połowa przypadków cukrzycy typu II jest niewykryta, toteż nie może być leczona. Dlatego po zaobserwowaniu...

Badania w ciąży Diagnostyka cukrzycy ciężarnych

Cukrzyca ciężarnych to schorzenie wynikające z nieprawidłowej tolerancji cukrów (glukozy) przez organizm kobiety, która po raz pierwszy wystąpiła w czasie ciąży. Cukrzyca przeważnie rozpoczyna się w drugiej połowie ciąży, ale czasami można...

Diagnostyka niepłodności
Niepłodność Diagnostyka niepłodności

Problemy z zajściem w ciążę ma co szósta para na świecie. Niepłodność dotyczy około 16% związków w wieku reprodukcyjnym. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) traktuje niepłodność jako chorobę, a ze względu na jej duży zasięg - nawet za chorobę...

Diagnostyka grzybicy
Grzybica Diagnostyka grzybicy

W czasach, gdy liczba zakażeń grzybiczych systematycznie rośnie, diagnostyka mykologiczna odgrywa coraz istotniejszą rolę. Wzrost częstości zakażeń grzybiczych jest już faktem. Przyczynił się do tego ogólno populacyjny spadek odporności związany...

Bezsenność Diagnostyka bezsenności

Bezsenność należy leczyć, ważne jest zatem poznanie jej przyczyn. W celach diagnostycznych lekarz może zlecić szereg mniej lub bardziej skomplikowanych badań, aby móc skierować pacjenta do odpowiedniego specjalisty. Badanie podmiotowe bezsenności Gdy...

Alergia Diagnostyka alergii

Gdy obserwujmy u siebie lub swoich bliskich objawy, które mogą być alergią, należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu lub dermatologa (w przypadku gdy objawami są reakcje skórne). Do leczenia u specjalisty alergologa potrzebne jest...

Osteoporoza Diagnostyka osteoporozy

Według wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) rozpoznanie osteoporozy możemy postawić na podstawie: złamania niskoenergetycznego bez względu na BMD (czyli gęstość mineralną kości którą można zmierzyć w badaniu jakim jest densytometria)...

pokaż 10 następnych