Dieta wegetariańska

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Aneta Kościołek - dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Dieta wegetariańska stała się modna w Polsce kilkanaście lat temu. Na świecie zyskała popularność już w XIX wieku, a swoje korzenie ma prawdopodobne w Indiach, gdzie stanowiła jeden z elementów wyznań religijno-filozoficznych. Dieta wegetariańska nazywana również dietą jarską, polega na spożywaniu wyłącznie pokarmów pochodzenia roślinnego. Obecnie wegetarianizm częściej wynika nie tylko z poglądów filozoficznych, ale również z chęci prowadzenia zdrowego stylu życia i dbałości o sylwetkę.

Odmiany wegetarianizmu

Istnieje kilka rodzajów diety wegetariańskiej, które różnią się stopniem dopuszczenia produktów pochodzenia mięsnego. Najpopularniejsze rodzaje wegetarianizmu to:

• frutarianizm – dopuszcza tylko spożywanie owoców i warzyw, jeśli ich zerwanie nie spowoduje śmierci rośliny; frutarianie nie jedzą np. marchewki albo sałaty, radykalni frutarianie jedzą wyłącznie owoce, które same spadły z drzewa;
• laktowegetarianizm – dopuszcza spożywanie, oprócz produktów pochodzenia roślinnego, także mleka i przetworów mlecznych;
• laktoowowegetarianizm – dopuszcza spożywanie mleka, napojów mlecznych i jaj;
• owowegetarianizm – spośród produktów pochodzenia zwierzęcego dopuszcza jedynie jaja;
• semiwegetarianizm – jest odmianą wegetarianizmu, która wyklucza z diety czerwone mięso, co oznacza, że można spożywać ryby, drób, jaja, mleko;
• weganizm – dopuszcza spożywanie jedynie produktów pochodzenia roślinnego;
• witarianizm – dopuszcza spożywanie produktów nieprzetwarzanych przemysłowo oraz odrzuca potrawy poddane obróbce termicznej (np. gotowanie, pieczenie, smażenie, grilowanie).

Zalety i wady wegetarianizmu

Dieta wegetariańska to mniejsza zawartość tłuszczów i kwasów nasyconych, również cholesterolu - przyjmowanych z pożywieniem. Plusem diety jest również mała podaż kalorii nawet w dużej porcji jedzenia, duża zawartość witaminy C, a także korzystny stosunek zawartości sodu do potasu. Przeprowadzone badania wykazały, że u wegetarian rzadziej występuje nadwaga niż u osób odżywiających się tradycyjnie. Wegetarianie również rzadziej chorują na cukrzycę, zawały serca i udary mózgu, rzadko występuje u nich nadciśnienie i nowotwory jelit. Ponadto mleko karmiących wegetarianek zawiera małe ilości substancji szkodliwych dla prawidłowego rozwoju noworodka, a mianowicie środków ochrony roślin.

Główny problem dla wegetarian stanowi właściwe pokrycie zapotrzebowania energetycznego i zbyt mała ilość białka pełnowartościowego w pożywieniu, a także witamin – głównie B12 i D, wapnia, żelaza, cynku. Nieodpowiednio zbilansowany jadłospis wegetarian powoduje, że częściej chorują oni na niedokrwistość, krzywicę, mają niedostateczną mineralizację kości, u wegetarianek pojawiają się zaburzenia miesiączkowania. Wśród dzieci wegetarian częściej występuje anemia z niedoboru witaminy B12 i żelaza, krzywica, zaburzenia rozwoju psychofizycznego.

Dieta wegetariańska, jak każda inna, ma swoje plusy i minusy. Podstawowym zadaniem w przypadku niejedzenia mięsa jest umiejętność skomponowania zrównoważonej diety bogatej w wartości odżywcze. Należy zwrócić uwagę, aby dieta bezmięsna dostarczała organizmowi:

• wapń – duże ilości występują w produktach mlecznych (sery twarogowe, sery żółte, jogurty, kefiry, maślanka), suszonych figach, orzechach brazylijskich, tofu,
• żelazo – szpinak, natka pietruszki, soczewica, otręby, suszone morele, pestki z dyni,
• cynk – otręby, soczewica, orzechy brazylijskie,
• witamina B12 – płatki śniadaniowe, jaja, produkty mleczne.

Pytanie o to, czy jeść mięso, czy nie, jest pytaniem natury etycznej, filozoficznej, moralnej, kwestią przekonań i wiary. Natomiast zawsze należy dostarczać swojemu organizmowi składników, jakie są mu niezbędne do prawidłowego funkcjonowania.