Niedobór żelaza

Żelazo jest mikroelementem wchodzącym w skład hemoglobiny, białka występującego w krwinkach czerwonych. Hemoglobina posiada zdolność wiązania i transportu gazów oddechowych – tlenu, dwutlenku węgla oraz czadu. Niedobór żelaza jest przyczyną występowania anemii niedobarwliwej.

Spis treści:
  1. 1. Rola żelaza w organizmie
  2. 2. Żelazo w diecie
  3. 3. Objawy niedoboru żelaza
  4. 4. Diagnostyka niedoboru żelaza
  5. 5. Leczenie niedokrwistości

1. Rola żelaza w organizmie

Badania krwi - żelazo Odtwórz wideo
Badania krwi - żelazo Żelazo jest minerałem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania...

Organizm człowieka zawiera około 3-5 g żelaza, które obecne jest w hemoglobinie lub mioglobinie (białko występujące w mięśniach). Główną funkcją hemoglobiny oraz mioglobiny jest transport tlenu do komórek i tkanek. Żelazo pobudza szpik kostny do produkcji krwinek czerwonych, wpływa na wzrost organizmu, a także na funkcjonowanie układu immunologicznego. Żelazo zapobiega występowaniu anemii niedobarwliwej, która u małych dzieci może powodować zaburzenia rozwoju zarówno fizycznego, jak i umysłowego. Jednakże nadmiar żelaza również jest szkodliwy, gdyż sprzyja powstawaniu chorób neurodegeneracyjnych.

2. Żelazo w diecie

Zapotrzebowanie na żelazo jest zróżnicowane i zależy od wieku, płci, stanu zdrowia oraz aktywności fizycznej. Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo wykazują kobiety karmiące i w ciąży. Na brak żelaza najczęściej cierpią kobiety mające obfite miesiączki, wegetarianie, sportowcy oraz osoby intensywnie się odchudzające. Aby zapobiec niedoborom, należy w diecie dostarczać odpowiednią dawkę żelaza. W produktach spożywczych występują dwa rodzaje żelaza: hemowe, obecne w mięsie oraz produktach pochodzenia zwierzęcego, oraz niehemowe, pochodzenia roślinnego.

Tabela. Zawartość żelaza w wybranych produktach spożywczych

ProduktZawartość żelaza w mg/100 gProduktZawartość żelaza w mg/100 g
Mięso kurczaka 1,2 Fasola biała 6,9
Polędwica wołowa 2,3 Boćwina 2,2
Schab 1,0 Natka pietruszki 5,0
Dorsz, filety 0,4 Orzechy laskowe 6,9
Jajko kurze 2,2 Pieczywo graham 2,2

Aby poprawić stopień wchłaniania żelaza, należy je spożywać w obecności produktów bogatych w witaminę C (papryka czerwona, chrzan, soki owocowe) oraz białka pochodzenia zwierzęcego (mięso, ryby, mleko i jego przetwory). Wchłanianie żelaza utrudnia kwas fitynowy znajdujący się w otrębach, płatkach owsianych, a także kwas szczawiowy, którego źródłem jest czarna herbata, szczaw, rabarbar. W ich obecności wytrącają się sole żelaza, które nie ulegają wchłonięciu.

3. Objawy niedoboru żelaza

Brak żelaza jest najczęstszą przyczyną anemii. Brak żelaza we krwi objawia się początkowo:

Znaczny niedobór żelaza powoduje:

  • brak sił,
  • duszność nawet przy niewielkim wysiłku,
  • bladość skóry i błon śluzowych,
  • zwiększoną podatność na stres,
  • kołatanie serca.

Niedoborom żelaza towarzyszą również: nadżerki w kącikach ust, pogorszenie wyglądu włosów, łamliwość paznokci i włosów, zanik brodawek językowych, stany zapalne jamy ustnej, bóle przy połykaniu.

4. Diagnostyka niedoboru żelaza

Morfologia krwi obwodowej zawiera informacje na temat ilości i objętości krwinek czerwonych, ilości krwinek białych oraz płytek krwi, a także informuje o stężeniu hemoglobiny w surowicy krwi oraz w samej krwince czerwonej. Należy pamiętać, że poziom żelaza w surowicy oznacza się rano (stężenie żelaza waha się w ciągu doby, uzyskując najwyższe stężenie w godzinach porannych, kiedy to jest ono o 20 proc. wyższe niż wieczorem), na czczo.

Do prawidłowego rozpoznania niedokrwistości z niedoboru żelaza często potrzebne jest wykonanie innych badań, takich jak gastroskopia, kolonoskopia, USG jamy brzusznej lub badanie ginekologiczne. Pozwalają one na określenie przyczyny anemii, w tym odnalezienie źródła krwawienia.

Zmiany w morfologii krwi w przypadku anemii to:

  • zmniejszenie ilości erytrocytów,
  • zmniejszenie objętości erytrocytów,
  • spadek hematokrytu (procentowa zawartość krwinek czerwonych we krwi),
  • spadek średniego stężenia hemoglobiny w krwince oraz surowicy.

Spadek objętości erytrocytów związany jest z pogorszeniem syntezy hemoglobiny – powstaje jej mniej, niż powinno. Nowo tworzone krwinki mają mniejszą objętość oraz często nieprawidłowy kształt. Spadek hemoglobiny w krwince i surowicy wiąże się również z upośledzeniem jej tworzenia.

Przykładowy wynik morfologii krwi pacjenta z anemią z niedoboru żelaza:

Wbc – 4.500/µl,
RBC – 2.900.000/µl,
Hgb - 7.9 g/dl,
HCT – 32%,
MCH – 25 pg,
MCHC – 29 g/dl,
MCV – 75 fl,
Plt - 220.000/µl.

5. Leczenie niedokrwistości

Leczenie opiera się na usunięciu przyczyny niedokrwistości i uzupełnieniu niedoboru żelaza w ustroju. Żelazo w postaci preparatów doustnych wchłania się w początkowych odcinkach przewodu pokarmowego – dwunastnicy oraz części jelita cienkiego. Należy pamiętać, aby przyjmować je przed posiłkiem, ponieważ niektóre pokarmy utrudniają wchłanianie żelaza. Prawidłowe wchłanianie żelaza może być zaburzone, gdy w twojej diecie jest dużo: grochu, kasz, orzechów oraz herbaty i kakao.

Wchłanianie żelaza poprawia się w środowisku kwaśnym, więc zaleca się przyjmowanie go wraz z kwasem asparginowym, czyli znaną nam wszystkim witaminą C. Wystarczająca dawka to 250 mg na dobę. Preparatów żelaza nie należy popijać mlekiem, ponieważ zmniejsza ono kwaśność treści żołądka, a co za tym idzie – pogarsza wchłanianie żelaza.

Przyjmowanie preparatów żelaza należy kontynuować około pół roku od momentu unormowania parametrów krwi obwodowej. Organizm musi uzupełnić zapasy tego pierwiastka, więc nie przerywaj leczenia bez konsultacji z lekarzem.

Leczenie żelazem może zabarwić twój stolec na czarno. Objawami niepożądanymi, występującymi najczęściej w trakcie leczenia preparatami żelaza, są dolegliwości ze strony jamy brzusznej oraz zmiana zabarwienia stolca na czarny. Jest to związane z obecnością w stolcu siarczków żelaza i jest wykładnikiem tego, czy preparat jest przyjmowany regularnie, czy nie. Ze strony układu pokarmowego możemy spodziewać się nudności, zaparć lub biegunek. Czasami pojawiają się bolesne skurcze przewodu pokarmowego. Objawy te mogą mieć różne nasilenie, w zależności od przyjmowanego preparatu.

Porozmawiaj o tym na Forum Żywienie i fitness »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Czy to niedobór żelaza?

Witam, mam 22 lata, jestem 3 miesiące po porodzie. W ciąży miałam anemię, po porodzie anemii już nie mam, ale jestem bardzo rozkojarzona, jakaś rozbita, w uszach mi dziwnie jakoś, senna (ziewam cały czas), mam bóle z tłu głowy (jakby mi ta głowę zwierało),...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

pokaż 5 następnych

Artykuły Żelazo

Żelazo Na co żelazo?

(...) ówną przyczyną zbyt niskiego poziomu żelaza w organizmie jest uboga w ten składnik mineralny dieta. Żelazo w organizmie człowieka Żelazo ... pokarmowego. Niedobór żelaza przyczynia się do tego, że jesteśmy bardziej podatni na infekcje. Produkty bogate w żelazo ... człowieka łatwiej przyswaja żelazo pochodzące z mięsa, a trudniej żelazo pochodzące z warzyw i nasion. Wchłanianie żelaza można ... , otrębami i herbatą. (Produkty bogate w żelazo, Zdrowa dieta, niedobór żelaza u...

Hemochromatoza cichym zabójcą
Żelazo Hemochromatoza cichym zabójcą

(...) 83-7430-289-0Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3(żelazo w produktach spożywczych, żelazo w...

Żelazo Nadmiar żelaza

Żelazo jest mikroelementem, który odgrywa istotną rolę w organizmie. Wchodzi w skład hemoglobiny - białka, które ... barwnik mięśni). Żelazo pod postacią hemoglobiny transportuje w organizmie tlen i dwutlenek węgla. Żelazo jest pierwiastkiem ... trzustki, mukowiscydoza, zaburzenia aktywności enzymów regulujących gospodarkę żelaza w organizmie. Zapotrzebowanie na żelazo ... gromadzić żelazo. Pełoobjawowa postać charakteryzuje się marskością wątroby, brązowym zabarwieniem skóry, którym często...

Żelazo Produkty zawierające żelazo

Produkty bogate w żelazo to podstawa żywieniowa kobiety, która jest w ciąży. Kobiety w tym szczególnym czasie powinny ... % przyszłych mam. Tutaj dowiesz się, jakie są źródła żelaza w pożywieniu. Rola żelaza w organizmie Żelazo w diecie jest niezbędne ... hemoglobina, która transportuje tlen z płuc do każdej żywej komórki. Składnikiem hemoglobiny jest żelazo. Niedobór żelaza sprawia ... pełni żelazo w organizmie człowieka? Bierze udział w transporcie tlenu, będąc składnikiem hemoglobiny i mioglobiny...

Żelazo Żelazo w diecie

Żelazo jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Nie jesz mięsa ani ryb? Uważaj, grozi ci niedob ... żelaza. Rola żelaza w organizmie W organizmie człowieka znajduje się 4-5 g żelaza. Żelazo w organizmie nie występuje w stanie ... cząsteczkom żelaza w mioglobinie. Żelazo jest także niezbędne dla dobrego funkcjonowania układu odpornościowego. Pomaga chronić ... . Ponadto żelazo ma właściwości przeciwutleniające, to znaczy pomaga walczyć z wolnymi rodnikami, odpowiedzialnymi za...

Niedobór żelaza u mężczyzn Odtwórz wideo
Żelazo we krwi Niedobór żelaza u mężczyzn

Anemia, inaczej niedokrwistość to zmniejszona ilość hemoglobiny we krwi, która jest najczęściej spowodowana niedoborem żelaza. Około 80% wszystkich rodzajów anemii wynikają właśnie z braku tego pierwiastka w organizmie. Główne przyczyny...

Przesilenie wiosenne czy niedobór żelaza?
Suplementy diety Przesilenie wiosenne czy niedobór żelaza?

Zmęczenie i znużenie, które odczuwamy wraz z nadejściem wiosny, mogą być objawami niedoboru żelaza. Po zimie, aby wspomóc regenerację organizmu powinniśmy wzbogacić dietę o produkty bogate w ten pierwiastek. Należy jednak pamiętać, że przyswajanie...

Wpływ wegetarianizmu na zdrowie Niedobór białka

Wegetarianizm, czyli niespożywanie mięsa zwierząt, ma wielu zwolenników. Jednak w związku z tym, że dieta wegetariańska jest często uboga w pełnowarościowe białko, wiele osób obawia się przejść na taki sposób żywienia. Istnieje...

Stężenie magnezu Niedobór magnezu

Niedobór magnezu może wywołać poważne konsekwencje, dlatego warto dbać o utrzymanie prawidłowego poziomu tego makroelementu. Jeśli stosujesz leki uspokajające lub antykoncepcyjne, środki przeczyszczające i moczopędne i nie odżywiasz się zbyt zdrowo,...

Wpływ wegetarianizmu na zdrowie Niedobór witamin

Wegetarianie to ludzie, którzy ze względów etycznych lub zdrowotnych rezygnują z jedzenia mięsa i owoców morza. Dieta wegetariańska ma wiele zalet, jednak istnieją również pewne jej wady. Najważniejsza z nich to duże ryzyko...

pokaż 10 następnych