Niedobór żelaza

Żelazo jest mikroelementem wchodzącym w skład hemoglobiny, białka występującego w krwinkach czerwonych. Hemoglobina posiada zdolność wiązania i transportu gazów oddechowych – tlenu, dwutlenku węgla oraz czadu. Niedobór żelaza jest przyczyną występowania anemii niedobarwliwej.

Spis treści:
  1. 1. Rola żelaza w organizmie
  2. 2. Żelazo w diecie
  3. 3. Objawy niedoboru żelaza
  4. 4. Diagnostyka niedoboru żelaza
  5. 5. Leczenie niedokrwistości

1. Rola żelaza w organizmie

Badania krwi - żelazo Odtwórz wideo
Badania krwi - żelazo Żelazo jest minerałem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania...

Organizm człowieka zawiera około 3-5 g żelaza, które obecne jest w hemoglobinie lub mioglobinie (białko występujące w mięśniach). Główną funkcją hemoglobiny oraz mioglobiny jest transport tlenu do komórek i tkanek. Żelazo pobudza szpik kostny do produkcji krwinek czerwonych, wpływa na wzrost organizmu, a także na funkcjonowanie układu immunologicznego. Żelazo zapobiega występowaniu anemii niedobarwliwej, która u małych dzieci może powodować zaburzenia rozwoju zarówno fizycznego, jak i umysłowego. Jednakże nadmiar żelaza również jest szkodliwy, gdyż sprzyja powstawaniu chorób neurodegeneracyjnych.

2. Żelazo w diecie

Zapotrzebowanie na żelazo jest zróżnicowane i zależy od wieku, płci, stanu zdrowia oraz aktywności fizycznej. Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo wykazują kobiety karmiące i w ciąży. Na brak żelaza najczęściej cierpią kobiety mające obfite miesiączki, wegetarianie, sportowcy oraz osoby intensywnie się odchudzające. Aby zapobiec niedoborom, należy w diecie dostarczać odpowiednią dawkę żelaza. W produktach spożywczych występują dwa rodzaje żelaza: hemowe, obecne w mięsie oraz produktach pochodzenia zwierzęcego, oraz niehemowe, pochodzenia roślinnego.

Tabela. Zawartość żelaza w wybranych produktach spożywczych

ProduktZawartość żelaza w mg/100 gProduktZawartość żelaza w mg/100 g
Mięso kurczaka 1,2 Fasola biała 6,9
Polędwica wołowa 2,3 Boćwina 2,2
Schab 1,0 Natka pietruszki 5,0
Dorsz, filety 0,4 Orzechy laskowe 6,9
Jajko kurze 2,2 Pieczywo graham 2,2

Aby poprawić stopień wchłaniania żelaza, należy je spożywać w obecności produktów bogatych w witaminę C (papryka czerwona, chrzan, soki owocowe) oraz białka pochodzenia zwierzęcego (mięso, ryby, mleko i jego przetwory). Wchłanianie żelaza utrudnia kwas fitynowy znajdujący się w otrębach, płatkach owsianych, a także kwas szczawiowy, którego źródłem jest czarna herbata, szczaw, rabarbar. W ich obecności wytrącają się sole żelaza, które nie ulegają wchłonięciu.

3. Objawy niedoboru żelaza

Brak żelaza jest najczęstszą przyczyną anemii. Brak żelaza we krwi objawia się początkowo:

Znaczny niedobór żelaza powoduje:

  • brak sił,
  • duszność nawet przy niewielkim wysiłku,
  • bladość skóry i błon śluzowych,
  • zwiększoną podatność na stres,
  • kołatanie serca.

Niedoborom żelaza towarzyszą również: nadżerki w kącikach ust, pogorszenie wyglądu włosów, łamliwość paznokci i włosów, zanik brodawek językowych, stany zapalne jamy ustnej, bóle przy połykaniu.

4. Diagnostyka niedoboru żelaza

Morfologia krwi obwodowej zawiera informacje na temat ilości i objętości krwinek czerwonych, ilości krwinek białych oraz płytek krwi, a także informuje o stężeniu hemoglobiny w surowicy krwi oraz w samej krwince czerwonej. Należy pamiętać, że poziom żelaza w surowicy oznacza się rano (stężenie żelaza waha się w ciągu doby, uzyskując najwyższe stężenie w godzinach porannych, kiedy to jest ono o 20 proc. wyższe niż wieczorem), na czczo.

Do prawidłowego rozpoznania niedokrwistości z niedoboru żelaza często potrzebne jest wykonanie innych badań, takich jak gastroskopia, kolonoskopia, USG jamy brzusznej lub badanie ginekologiczne. Pozwalają one na określenie przyczyny anemii, w tym odnalezienie źródła krwawienia.

Zmiany w morfologii krwi w przypadku anemii to:

  • zmniejszenie ilości erytrocytów,
  • zmniejszenie objętości erytrocytów,
  • spadek hematokrytu (procentowa zawartość krwinek czerwonych we krwi),
  • spadek średniego stężenia hemoglobiny w krwince oraz surowicy.

Spadek objętości erytrocytów związany jest z pogorszeniem syntezy hemoglobiny – powstaje jej mniej, niż powinno. Nowo tworzone krwinki mają mniejszą objętość oraz często nieprawidłowy kształt. Spadek hemoglobiny w krwince i surowicy wiąże się również z upośledzeniem jej tworzenia.

Przykładowy wynik morfologii krwi pacjenta z anemią z niedoboru żelaza:

Wbc – 4.500/µl,
RBC – 2.900.000/µl,
Hgb - 7.9 g/dl,
HCT – 32%,
MCH – 25 pg,
MCHC – 29 g/dl,
MCV – 75 fl,
Plt - 220.000/µl.

5. Leczenie niedokrwistości

Leczenie opiera się na usunięciu przyczyny niedokrwistości i uzupełnieniu niedoboru żelaza w ustroju. Żelazo w postaci preparatów doustnych wchłania się w początkowych odcinkach przewodu pokarmowego – dwunastnicy oraz części jelita cienkiego. Należy pamiętać, aby przyjmować je przed posiłkiem, ponieważ niektóre pokarmy utrudniają wchłanianie żelaza. Prawidłowe wchłanianie żelaza może być zaburzone, gdy w twojej diecie jest dużo: grochu, kasz, orzechów oraz herbaty i kakao.

Wchłanianie żelaza poprawia się w środowisku kwaśnym, więc zaleca się przyjmowanie go wraz z kwasem asparginowym, czyli znaną nam wszystkim witaminą C. Wystarczająca dawka to 250 mg na dobę. Preparatów żelaza nie należy popijać mlekiem, ponieważ zmniejsza ono kwaśność treści żołądka, a co za tym idzie – pogarsza wchłanianie żelaza.

Przyjmowanie preparatów żelaza należy kontynuować około pół roku od momentu unormowania parametrów krwi obwodowej. Organizm musi uzupełnić zapasy tego pierwiastka, więc nie przerywaj leczenia bez konsultacji z lekarzem.

Leczenie żelazem może zabarwić twój stolec na czarno. Objawami niepożądanymi, występującymi najczęściej w trakcie leczenia preparatami żelaza, są dolegliwości ze strony jamy brzusznej oraz zmiana zabarwienia stolca na czarny. Jest to związane z obecnością w stolcu siarczków żelaza i jest wykładnikiem tego, czy preparat jest przyjmowany regularnie, czy nie. Ze strony układu pokarmowego możemy spodziewać się nudności, zaparć lub biegunek. Czasami pojawiają się bolesne skurcze przewodu pokarmowego. Objawy te mogą mieć różne nasilenie, w zależności od przyjmowanego preparatu.

Porozmawiaj o tym na Forum Żywienie i fitness »
Lubię to!
0

Komentarze (1)

Wyloguj
~Graża
~Graża

Jeżeli mamy stwierdzone niedobory żelaza i musimy przyjmować suplementy, bo buraczki i wątróbka nie sa w stanie nam pomóc w tym problemie :):), to zapytajcie swojego lekarza albo Panią w aptece o takie preparaty, które w swoim składzie mają oprócz żelaza pochodzenia roślinnego także żelazo pochodzenia zwierzęcego. Jest to żelazo hemowe, które lepiej się wchłania i jest w stanie szybciej uzupełnić nasze niedobory.

Odpowiedz

Porady ekspertów

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

pokaż 5 następnych

Artykuły Żelazo

Wpływ wegetarianizmu na zdrowie Niedobór białka

Wegetarianizm, czyli niespożywanie mięsa zwierząt, ma wielu zwolenników. Jednak w związku...

Stężenie magnezu Niedobór magnezu

Niedobór magnezu może wywołać poważne konsekwencje, dlatego warto dbać o utrzymanie...

Wpływ wegetarianizmu na zdrowie Niedobór witamin

Wegetarianie to ludzie, którzy ze względów etycznych lub zdrowotnych rezygnują...

Witamina A (retinol) Niedobór witaminy A

Niedobór witaminy A w organizmie powoduje występowanie stanów zapalnych skóry, spadek odporności organizmu oraz trudności z zajściem w ciążę. Długotrwały niedobór witaminy A przyczynia się do rozwoju kurzej ślepoty.

Składniki mineralne Niedobór fosforu

Fosfatemia, czyli niedobór fosforu, to stosunkowo rzadkie zjawisko. Jakie są symptomy niedoboru fosforu u człowieka? W jakich produktach znajduje się fosfor?

Składniki mineralne Niedobór wapnia

Wapń jest mikropierwiastkiem pełniącym wiele funkcji w organizmie. Niedobór wapnia w diecie jest przyczyną tężyczki, osteoporozy oraz zaburzenia pracy serca.

Składniki mineralne Niedobór miedzi

Miedź jest pierwiastkiem śladowym regulującym wiele procesów zachodzących w organizmie. Niedobór miedzi objawia się anemią, odbarwieniem włosów oraz spadkiem odporności organizmu.

Składniki mineralne Niedobór cynku

Cynk jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niedobór cynku obniża odporność organizmu oraz powoduje zaburzenia płodności u mężczyzn.

Składniki mineralne Niedobór sodu

Hiponatremia, czyli niedobór sodu to niekorzystny dla organizmu człowieka stan. Jakie są symptomy niedoboru sodu? Jak należy się odżywiać, mając hiponatremię?

Składniki mineralne Niedobór jodu

Jod to ważny składnik mineralny, który jest niezbędny, by mogło dojść do syntezy hormonów tarczycy. Jakie są objawy niedoboru jodu? Jakie produkty zawierają jod?

Składniki mineralne Niedobór potasu

Niedobór potasu, czyli inaczej hipokaliemia, oznacza, że poziom potasu w organizmie spadł...

Żelazo Nadmiar żelaza

Żelazo spełnia ważną rolę w organizmie człowieka. Niedobór żelaza powoduje anemię, a jej nadmiar hemochromatozę. Jakie są objawy hemochromatozy?

Witamina E Niedobór witaminy E

Witamina E, inaczej tokoferol, jest przeciwutleniaczem. Odpowiada głównie za ochronę organizmu, chroni płuca i inne komórki przed uszkodzeniem. Pełni również bardzo istotną rolę w sprawnym funkcjonowaniu układu rozrodczego...

Dieta w anemii Niedobór witaminy B12

Istotne w diecie jest, aby dostarczać niezbędną ilość witamin, minerałów i składników odżywczych. Zły sposób odżywiania się może doprowadzić do niebezpiecznego niedoboru witaminy B12.

Stężenie magnezu Niedobór magnezu w organizmie

Magnez jest pierwiastkiem niezbędnym do życia. Bardzo często występują jego niedobory, dlatego należy posiadać odpowiednią wiedzę, aby je rozpoznać.

Witamina D Niedobór witaminy D

Niedobór witaminy D w organizmie wpływa zwiększa ryzyko wystąpienia na tkankę kostną, powodując osteoporozę i osteopenię. Do objawów niedoboru witaminy D należą także zaburzenia koncentracji, uczucie przewlekłego zmęczenia.

Witamina C (kwas askorbinowy) Niedobór witaminy C

Witamina C jest niezbędna, by organizm człowieka funkcjonował prawidłowo. Jakie są następstwa niedoboru witaminy C w diecie?

Witaminy z grupy B Niedobór witamin B

Niedobór witamin z grupy B jest przyczyną wielu dolegliwości jak zmiany skórne, przewlekłe zmęczenie oraz anemia. Głównym źródłem witamin z grupy B są kasze, mięso indyka, oraz warzywa strączkowe.

Składniki mineralne Skutki niedoboru żelaza

Żelazo jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Najczęściej...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij