Alkohol na początku ciąży – czy jest szkodliwy?

Alkohol na początku ciąży, tak jak i na jej każdym późniejszym etapie, może szkodzić. Większość z nas jest tego świadoma. Często jednak zdarza się, że sięga po niego kobieta, która nie wie, że zostanie mamą. W takiej sytuacji wiele z nich zastanawia się, co się stało, jeśli „nie wiedziałam, że jestem w ciąży i piłam alkohol”?

Specjaliści uspokajają mówiąc, że wypicie niedużej ilości napojów alkoholowych nie rzutuje na dobrostan dziecka i utrzymanie ciąży. Wprawdzie żadna jego ilość w ciąży nie jest wskazana, a nawet niewielka może mieć szkodliwy wpływ na rozwój płodu, są jednak bardzo duże szanse na to, że tak się nie stanie. Natura zabezpieczyła organizm kobiety przed takimi sytuacjami.

Na tym etapie rozwoju płodu uszkodzone komórki zastępowane są nowymi, dzięki czemu dziecko zwykle rodzi się bez wad powstających w pierwszych tygodniach ciąży (jednak pod warunkiem, że nie będzie na niego dłużej działał szkodliwy czynnik).

Istnieje jeszcze inna możliwość. W przypadku pojawienia się poważnych uszkodzeń i wad rozwojowych często dochodzi do samoistnych poronień (doświadczają ich także kobiety, które nie wiedzą, że są w ciąży). To naturalny mechanizm selekcji.

Każda kobieta, która wie, że jest w ciąży, powinna zrezygnować z picia alkoholu czy palenia papierosów. Alkohol to substancja toksyczna, która przenika przez łożysko i trafia do krwiobiegu płodu. Po kilkudziesięciu minutach jego stężenie we krwi płodu jest zbliżone do odnotowanego we krwi matki. Łożysko nie chroni więc dziecka przed jego szkodliwym działaniem.

Badania dowodzą, że alkohol w ciąży może mieć szkodliwy wpływ na rozwój dziecka w każdym wymiarze. Wskutek jego spożywania uszkodzeniu może ulec każdy narząd dziecka, może dojść do różnego rodzaju wad rozwojowych u płodu.

Ponieważ u dziecka stężenie alkoholu jest najwyższe w tkankach dobrze uwodnionych, na uszkodzenie poalkoholowe najbardziej narażona jest substancja szara mózgu. Trucizna powoduje trwałe zaburzenia jej struktury i funkcji.

Nieodwracalne i trwałe zaburzenia mogą dotyczyć nie tylko sfery fizycznej, ale i psychicznej. Picie alkoholu w czasie ciąży może sprawić, że dziecko w przyszłości będzie mieć problemy z koncentracją i nauką, obniżony iloraz inteligencji, trudności z liczeniem, zaburzenia psychiczne i emocjonalne.

Szkodliwość alkoholu w ciąży, choć jest bezsprzeczna, zależy od ilości spożytego alkoholu i częstotliwości spożywania, a także trymestru ciąży.

Najbardziej znaczący wpływ na rozwój płodu ma alkohol na początku ciąży, zwłaszcza gdy nie była to lampka wina. Gdy przyszła mama przyznaje „piłam dużo alkoholu na początku ciąży”, sytuacja staje się zdecydowanie bardziej poważna.

Potencjalne skutki picia alkoholu w pierwszym trymestrze to:

• zwiększone ryzyko poronienia,
• ryzyko obumarcia płodu,
• wady serca, uszkodzenie wątroby i innych narządów,
• wady rozwojowe kończyn, twarzoczaszki,
• uszkodzenia układu nerwowego płodu. Picie alkoholu w ciąży na każdym jej etapie powoduje niedotlenienie i upośledzenie odżywienia płodu, zaburza powstawanie i prawidłowe funkcjonowanie nowych komórek, a także uszkadza istniejące układy. Może również prowadzić do porodu przedwczesnego.

Alkohol na początku ciąży i na jej późniejszych etapach wiąże się z ryzykiem wystąpienia wielu zaburzeń znajdujących się w spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych (FASD). Najbardziej znany jest płodowy zespół alkoholowy – FAS. Jego objawy to niska masa urodzeniowa, wady serca, układu kostno-stawowego i moczowego, opóźniony rozwój psychomotoryczny, upośledzenie umysłowe oraz deformacje twarzy.

Inne zespoły powodowane spożywaniem alkoholu przez kobietę w ciąży to:

• ARBD – poalkoholowy defekt urodzeniowy obejmujący zmiany budowy ciała, zaburzony potencjał ruchowy, uszkodzenie zmysłów,
• ARND – poalkoholowe zaburzenia układu nerwowego,
• FAE – alkoholowy defekt płodowy, w którym nie występują cechy wyglądu typowe dla FAS,
• FARC – poalkoholowe zaburzenie rozwoju płodu,
• PFAS – częściowy zespół alkoholowy płodu, obejmujący głównie problemami w obrębie układu nerwowego (trudności w nauce oraz zaburzenia emocjonalne i psychiczne).