Bomba likopenu i potasu, ale nie każdy skorzysta. Kto powinien unikać pomidorów?

Pomidory są naturalnie bogate w potas. U osób z przewlekłą chorobą nerek (PChN) lub hiperkaliemią lekarz może zalecić ograniczenie produktów wysokopotasowych, zwłaszcza przetworów. Koncentraty, passaty pomidorowe mają bowiem większą gęstość potasu niż kawałek świeżego owocu.

Zalecenia są indywidualne: część chorych, szczególnie na wczesnych etapach PChN, może wciąż jeść małe porcje pomidorów, podczas gdy inni powinni je zdecydowanie ograniczyć.

U pacjentów z chorobą refluksową przełyku kwaśne potrawy, w tym sosy pomidorowe, bywają tzw. trigger foods. Wytyczne ACG zalecają rozpoznawanie i unikanie indywidualnych wyzwalaczy objawów.

Pomidory to też jeden z częstszych alergenów roślinnych. Reakcje mogą mieć charakter zespołu alergii jamy ustnej (profiliny, Bet v 1-podobne białka) lub cięższej alergii zależnej od białek LTP (Sola l 3), nierzadko z krzyżową reaktywnością u osób uczulonych na pyłki traw czy lateks. W takich przypadkach konieczne bywa całkowite wykluczenie pomidorów (także w postaci przetworów).

U części chorych z podejrzeniem nietolerancji histaminy pomidory i przetwory mogą nasilać dolegliwości jako tzw. histamine liberators. To produkty, które same nie muszą mieć dużo histaminy, ale u części osób mogą prowokować uwalnianie endogennej histaminy z komórek tucznych w jelicie i skórze.

Choć pomidory są ubogopurynowe, badanie populacyjne z Nowej Zelandii wykazało, że część chorych na dnę moczanową uznaje je za wyzwalacz napadów, a większe spożycie wiązało się z wyższym stężeniem kwasu moczowego.

Osoby, u których pomidory nie nasilają dolegliwości i nie wywołują objawów alergicznych, powinny spożywać je jak najczęściej. Są niskokaloryczne, zawierają mikroelementy kluczowe m.in. dla układu nerwowego, mięśni, serca czy kości. Póki trwa sezon, warto jeść pomidory nawet codziennie, zwłaszcza że na rynku obecnie dostępne są rozmaite odmiany.

Czerwone pomidory dostarczają przede wszystkim likopenu – karotenoidu o silnych właściwościach antyoksydacyjnych. Obróbka cieplna i dodatek tłuszczu dodatkowo poprawiają jego biodostępność. Co ciekawe, odmiany pomarańczowe (tzw. tangerine) zawierają izomery cis-likopenu, które wchłaniają się jeszcze łatwiej niż trans-likopen z owoców czerwonych.

Fioletowe i czarne odmiany - w tym linie hodowlane o podwyższonej zawartości antocyjanów - łączą typowe w pomidorach karotenoidy z antocyjanami – barwnikami o silnym potencjale antyoksydacyjnym. W modelach żywieniowych wskazuje się na ich większą "gęstość" związków bioaktywnych, co może mieć znaczenie prozdrowotne.

Karolina Rozmus, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. National Kidney Foundation
2. ACG Clinical Guideline 2022: GERD
3. BMC Musculoskeletal Disorders (2015): Tomatoes and serum urate – potential gout trigger
4. Nutrients (2021): Low-histamine diets
5. Antioxidants (2022): Tomato Allergy
6. The Ohio State University