Choroby przewlekłe - charakterystyka, przykłady, wpływ na psychikę, diagnostyka

Choroba przewlekła, inaczej choroba chroniczna to zaburzenie bądź odchylenie od normy charakteryzujące się długotrwałym przebiegiem i powolnym postępem. Tego typu jednostki chorobowe rozwijają się stopniowo przez długi czas, często latami. W porównaniu do schorzeń ostrych charakteryzują się łagodniejszym przebiegiem, niemniej ich skutki są zazwyczaj bardziej poważne.

Choroby przewlekłe mogą dotyczyć różnych narządów i układów w organizmie, takich jak serce, układ krążenia, układ oddechowy, układ trawienny, układ nerwowy, układ hormonalny czy układ kostno-stawowy. Pacjenci dotknięci schorzeniami chronicznymi borykają się z długotrwałymi objawami lub nawrotami, które utrzymują się przez długi czas lub nieustannie nawracają.

World Health Organization, nazywana również Światową Organizacją Zdrowia za choroby przewlekłe uznaje wszelkie zaburzenia lub odchylenia od normy, które wyróżniają się występowaniem co najmniej jednej z cech takich jak: trwałość, pozostawianie po sobie inwalidztwa, spowodowanie nieodwracalnych zmian patologicznych, konieczność specjalnego postępowania rehabilitacyjnego bądź długiego czasu nadzoru czy opieki.

Oto najczęstsze choroby przewlekłe dotykające pacjentów:

• choroby serca, np. choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, arytmia serca
• choroby metaboliczne, np. cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2
• choroby układu oddechowego, takie jak astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)
• choroby autoimmunologiczne, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Hashimoto, toczeń, łuszczycowe zapalenie stawów
• choroby neurologiczne, takie jak , choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, choroba Alzheimera
• choroby psychiczne, takie jak depresja, zaburzenia lękowe, choroba afektywna dwubiegunowa
• choroby onkologiczne, takie jak rak piersi, rak płuc, rak prostaty, rak jelita grubego
• choroby nerek, takie jak przewlekła choroba nerek, choroba IgA
• choroby układu trawiennego, takie jak choroba wrzodowa, choroba refluksowa przełyku, choroba trzustki
• choroby skóry, takie jak trądzik, łuszczyca, atopowe zapalenie skóry.

Zaburzaniami uwzględnionymi w wykazie chorób przewlekłych Ministerstwa Zdrowia są również:

• mukowiscydoza,
• fenyloketonuria,
• akromegalia,
• przewlekłe owrzodzenia.
• gruźlica (gruźlica wielolekooporna oraz inne mykobakteriozy),
• osteoporoza,
• jaskra.

Schorzenia chroniczne mogą negatywnie odbić się na samopoczuciu i psychice pacjentów. Osoby z chorobami przewlekłymi często doświadczają silnego stresu i niepokoju z powodu nawracających objawów chorobowych.

Konieczność długotrwałego leczenia również może stanowić powód do zmartwienia, uczucia lęku czy niepewności. Ciągłe zmaganie się z chorobą chroniczną czy długotrwała terapia mogą prowadzić do poczucia beznadziei i braku motywacji. Nowotwory czy choroby układu krążenia mogą wpływać w sposób negatywny na jakość życia pacjenta, a także wykluczać go z ulubionych aktywności.

W niektórych przypadkach schorzenia tego typu mogą nie tylko obniżać samopoczucie, ale stanowić powód depresji, lęku czy innych problemów emocjonalnych. Ważne jest, aby pacjenci z chorobami przewlekłymi otrzymali odpowiednie wsparcie psychologiczne i medyczne, aby poradzić sobie z negatywnymi skutkami choroby.

Diagnostyka chorób przewlekłych wymaga zwykle skomplikowanego procesu, który zależy od rodzaju schorzenia oraz jego objawów. Choroby przewlekłe diagnozuje się przy pomocy szeregu badań, wśród nich wyróżnia się:

• wywiad medyczny – w trakcie rozmowy z pacjentem specjalista powinien uzyskać informacje na temat chorób rodzinnych, stylu życia i innych czynników wpływających na zdrowie pacjenta
• badania fizykalne np. badanie palpacyjne, osłuchiwanie, badanie okulistyczne
• badania laboratoryjne np. badania krwi, moczu, kału, CRP, OB (wykrywa stany zapalne w obrębie całego organizmu. Wyniki badań pozwalają na wykrycie zmian biochemicznych oraz hormonalnych.
• badania obrazowe – specjalista może zalecić wykonanie takich badań jak tomografia komputerowa (CT), rezonans magnetyczny (MRI), rentgen, aby ocenić stan narządów wewnętrznych i wykryć zmiany
• biopsja – specjalista może pobrać próbkę tkanki do badania pod mikroskopem, aby ocenić jej stan i wykryć ewentualne zmiany chorobowe.
• testy czynnościowe np. badanie czynności serca, spirometria. Testy pomagają ocenić funkcjonowanie narządów.