Ciało obce w uchu

Przy obecności ciała obcego w uchu odczuwalny jest przede wszystkim duży dyskomfort, związany z występowaniem uczucia ucisku, bólu, czasem może pojawić się także niedosłuch. Stosunkowo rzadko dochodzi do poważniejszych uszkodzeń. Jedynie w 6-7% przypadków dochodzi do zranienia lub przebicia błony bębenkowej. W przypadku, gdy ciało obce w uchu nie zostanie wykryte, może dojść do stanu zapalnego, a także rozwinąć się zakażenie. Podrażnienie narządu słuchu może powodować mdłości, co prowadzi do wymiotów. Zdarza się, że występuje krwawienie z ucha, szczególnie w przypadku, gdy ciało obce jest ostre lub przy nieodpowiednim jego usuwaniu. Możliwe jest wystąpienie powikłań ciał obcych w uszach, do których zaliczamy:

• skaleczenie przewodu słuchowego zewnętrznego,
• skaleczenie/perforację błony bębenkowej,
• zakażenia przyranne,
• zapalenie węzłów chłonnych szyi.

Większość ciał obcych możliwa jest do zauważenia przy normalnym świetle lub za pomocą odpowiednich urządzeń. Zdarza się, że obiekt zostanie wykryty przy badaniu rentgenowskim, ale wykonywanym z innej przyczyny. Niestety niektóre z ciał obcych nawet w tym badaniu nie są możliwe do zauważenia, np. drewno, żywność, tworzywa sztuczne.

Leczenie w dużej mierze zależy od lokalizacji wielkości obiektu. Aby wyjąć niepożądany element z ucha, potrzebne są pewne umiejętności i przyrządy. Jeśli robi się to nieumiejętnie, ciało obce w uchu jest popychane w głąb przewodu i konieczna jest operacja w znieczuleniu ogólnym, by go usunąć. Najpopularniejszą metodą jest przesuwanie obiektu za pomocą małych kleszczyków lub innych instrumentów, które posiadają na końcu pętle lub haczyk, umożliwiające zaczepienie ciała obcego. W przypadku, gdy obiekt jest wykonany z metalu, można zastosować element namagnesowany w celu wyciągnięcia obiektu.

W przypadku, gdy nie nastąpi uszkodzenie błony bębenkowej, można zastosować nawadnianie. Polega to na delikatnym wpompowywaniu ciepłej wody do ucha, za pomocą małego cewnika. Woda, powracając na koniec przewodu słuchowego, powoduje usunięcie ciała obcego na zewnątrz.

Gdy ciało obce jest ostre, niekiedy wymagane jest użycie mikroskopu, ssaka i zestawu narzędzi otochirurgicznych. Czasami do ucha dostają się owady. Należy wtedy wpuścić kilka kropel obojętnego tłuszczu, np. oleju parafinowego (ale na pewno nie benzyny czy nafty), który zabija owada. Następnie konieczne jest udanie się do gabinetu lekarskiego w celu usunięcia martwego już owada. Najczęściej wykonuje się to poprzez płukanie ucha.

Usuwanie ciał obcych z ucha u dzieci musi się odbywać w znieczuleniu ogólnym, dziecko bowiem nie jest w stanie zachować spokoju w takiej sytuacji. W przypadku długo zalegających ciał obcych, konieczne jest wykonanie rozcięcia i plastyki przewodu słuchowego zewnętrznego. Zabiegi takie przeprowadzone są jednak bardzo rzadko.

Źródła

1. Ciała obce w laryngologii - istotny problem w praktyce ambulatoryjnej i klinicznej
2. Wysocki J., Ciała obce w laryngologii, Służba Zdrowia, 2002, nr 19-22
3. Janczewski G., Kosiek K., Latkowski B., Olszewski J. Algorytmy diagnostyki i postępowania w otorynolaryngologii, Termedia, Poznań 2010, ISBN 978-83-62138-41-8
4. Gryczyńska D. Otorynolaryngologia dziecięca, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 83-7522-001-8